Wyrok KIO 764/17

Treść orzeczenia

Sygn. akt: KIO 764/17

WYROK z dnia 28 kwietnia 2017 r.

Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie:

Przewodniczący: Agata Mikołajczyk

Protokolant: Edyta Paziewska

po rozP. na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2017 r. r. odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 18 kwietnia 2017 r. przez wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia: E.B.P.W.S.Ł., S. Sp. z o.o. Sp. K.A., (...) w postępowaniu prowadzonym przez zamawiającego - P.P.L.K. S.A., (...),

przy udziale wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia: A. S.A. D.P.N.I.D. Sp. z o.o., (...), zgłaszających przystąpienie do postępowania odwoławczego po stronie zamawiającego, orzeka:

1. Uwzględnia odwołanie i nakazuje: 1) unieważnienie czynności wyboru oferty najkorzystniejszej - wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia: A. S.A. D.P.N.I.D. Sp. z o.o. z P.; 2) unieważnienie czynności odrzucenia na podstawie art. 89 ust.1 pkt 2 ustawy Pzp oferty wnoszącego odwołanie - wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia: E.B.P.W.S.Ł., S. Sp. z o.o. Sp. K.A. z Ż.; 3) ponowną ocenę ofert z udziałem oferty wnoszącego odwołanie - wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia: E.B.P.W.S.Ł., S. Sp. z o.o. Sp. K.A. z Ż.;

2. Kosztami postępowania obciąża zamawiającego - P.P.L.K. S.A., (...) i:

2.1. zalicza w poczet kosztów postępowania odwoławczego kwotę 20. 000 zł 00 gr (słownie: dwadzieścia tysięcy złotych zero groszy) uiszczoną przez wnoszącego odwołanie - wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia: E.B.P.W.S.Ł., S. Sp. z o.o. Sp. K.A., (...) tytułem wpisu od odwołania,

2.2. zasądza od zamawiającego - P.P.L.K. S.A., (...) na rzecz wnoszącego odwołanie - wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia: E.B.P.W.S.Ł., S. Sp. z o.o. Sp. K.A., (...) kwotę 23.600 zł 00 gr (słownie: dwadzieścia trzy tysiące sześćset złotych zero groszy), stanowiącą koszty postępowania odwoławczego poniesione z tytułu wpisu od odwołania oraz wynagrodzenia pełnomocnika.

Stosownie do art. 198a i 198b ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 2164 ze zm.) na niniejszy wyrok - w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia - przysługuje skarga za pośrednictwem Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej do Sądu Okręgowego w Warszawie.

Przewodniczący: ………………………………

2

Sygn. akt: KIO 764/17

Uzasadnienie

Odwołanie zostało wniesione w postępowaniu prowadzonym w trybie przetargu nieograniczonego na podstawie ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych [Dz. U. z 2015 r. poz. 2164 ze zm.] przez zamawiającego – P.P.L.K. S.A. Z.L.K. w P., którego przedmiotem jest „Wykonanie prac projektowych i robót budowlanych na linii kolejowej nr (...) O. - C., prace na odcinku W. - G. w torze nr 1 i 2 w ramach zadania pn.: „Prace na liniach kolejowych nr (...), (...) na odcinku O./T./ K. - J. — W. - G.” (nr referencyjny (...)). Wnoszący odwołanie – wykonawcy wspólnie ubiegający się o udzielenie zamówienia – Konsorcjum - S.Ł. E.C.P.W. z Ż. oraz S. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowo akcyjna z P. [Odwołujący] podniósł zarzut naruszenia: 1) art. 89 ust. 1 pkt 2 Pzp w zw. z art. 82 ust.3 Pzp z uwagi na odrzucenie jego oferty jako niezgodnej ze specyfikacją istotnych warunków zamówienia, pomimo że spełnia ona wszystkie wymogi, co powinno doprowadzić do uznania tej oferty za najkorzystniejszą; 2) art. 7 ust. 1 Pzp z uwagi na przeprowadzenie Postępowania w sposób niezapewniający zachowania uczciwej konkurencji, równego traktowania wykonawców, proporcjonalności i przejrzystości, w szczególności polegające na obciążeniu Odwołującego negatywnymi konsekwencjami niespójności dokumentacji przetargowej.

Wskazując na powyższe wniósł o uwzględnienie odwołania oraz nakazanie Zamawiającemu: 1) unieważnienia czynności badania i oceny ofert skutkujących odrzuceniem oferty Odwołującego; 2) powtórzenie czynności badania i oceny ofert i, w konsekwencji, zaniechanie odrzucenia oferty wykonawcy oraz dokonanie jej wyboru jako najkorzystniejszej; 3) zasądzenie na rzecz Odwołującego kosztów postępowania odwoławczego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przewidzianych przepisami prawa zgodnie z fakturą przedstawioną na rozprawie.

Wskazał, że Odwołujący ma interes w uzyskaniu zamówienia będącego przedmiotem Postępowania oraz może ponieść szkodę w wyniku naruszenia przez Zamawiającego 3

przepisów prawa, bowiem, gdyby Zamawiający przeprowadził czynności zgodnie z wymogami określonymi w Pzp, oferta Odwołującego powinna zostać wybrana jako przedstawiająca najkorzystniejszy bilans ceny oraz pozostałych kryteriów określonych w specyfikacji istotnych warunków zamówienia. Uwzględnienie odwołania spowoduje, że oferta Odwołującego zostanie sklasyfikowana jako najkorzystniejsza. Tym samym Odwołujący legitymuje się interesem w złożeniu odwołania, o którym mowa w art. 179 ust. 1 ustawy Pzp.

W uzasadnieniu zarzutów podał, że: 1.1. Zamawiający wszczął Postępowanie w trybie przetargu nieograniczonego, wysyłając do Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej ogłoszenie o zamówieniu dnia 6 lutego 2017 r. (opublikowane pod numerem (...)). 1.2. Zgodnie z treścią Instrukcji Dla Wykonawców (dalej jako „IDW”) stanowiącej TOM I specyfikacji istotnych warunków zamówienia (dalej jako „SIWZ”) kompletna oferta zawierać musiała następujące dokumenty (pkt 15.1IDW w wersji zmienionej 22 lutego 2017 r.): a) Formularz Oferty - wypełniony i sporządzony zgodnie ze wzorem określonym w Tomie I SIWZ; b) Jednolity Europejski Dokument Zamówienia - dla każdego z wykonawców wspólnie ubiegających się do udzielenie zamówienia, podmiotów trzecich, na zasoby których powołują się wykonawcy oraz podwykonawców; c) Potwierdzenie wniesienia wadium. 1.3. TOM IV SIWZ stanowiło Rozbicie Ceny Ofertowej (dalej jako „RCO”). RCO składało się z dokumentu zawierającego kilkadziesiąt pozycji podzielonych według przedmiotu prac oraz z przedmiaru robót (kosztorys), który służyć miał do rozliczenia zakresu prac ujętych w pozycji nr 6.1 RCO (most - remont obiektu w km 136,834), która, w odróżnieniu od pozostałych, miała zostać rozliczona obmiarowo. 1.4.W toku Postępowania wykonawcy kierowali do Zamawiającego liczne pytania skutkujące modyfikacjami dokumentacji przetargowej. W odpowiedzi nr 31 z dnia 27 lutego 2017 r. Zamawiający potwierdził, iż kosztorys ofertowy stanowi integralną część oferty, z kolei w odpowiedzi nr 32 Zamawiający wskazał, że przedmiar złożony wraz z ofertą musi odpowiadać temu załączonemu do RCO. 1.5. Dnia 10 marca 2017 r. Zamawiający wprowadził zmianę dokumentacji przetargowej, publikując dokument pod nazwą „ZMIENIONY TOM IV - RCO”, który zawierał RCO składające się z tych samych pozycji, które ujęte były w pierwotnie opublikowanej wersji RCO, jednak nie zawierał przedmiaru robót (kosztorysu). 1.6. Konsorcjum w wyznaczonym terminie złożyło ofertę spełniającą wymagania Zamawiającego. Zgodnie z aktualnym brzmieniem udostępnionej wykonawcom dokumentacji RCO złożone przez Konsorcjum nie zawierało załącznika w postaci przedmiaru robót.

4

1.7. Pismem z dnia 7 kwietnia 2017 r. Zamawiający poinformował wykonawców o odrzuceniu oferty Konsorcjum. Jako uzasadnienie faktyczne wskazano brak kosztorysu na wykonanie naprawy mostu w km 136,834. Podstawą prawną swojej decyzji Zamawiający uczynił natomiast art. 89 ust. 1 pkt 2 Pzp, stwierdzając, iż w brak ten „nie podlega konwalidacji w żadnym z trybów przewidzianych przepisami Pzp i uzasadnia odrzucenie oferty Odwołującego na podstawie przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 Pzp (tak K/O w wyroku z dnia 11 stycznia 2017 r., sygn. akt KIO 2383/16)”. Z podobnej przyczyny (brak niektórych stron kosztorysu) odrzucona została oferta innego wykonawcy (konsorcjum w składzie: S. G.&C.. k. B. oraz S. Sp. z o.o.). 2.1.1. Dokonując modyfikacji RCO dnia 10 marca 2017 r., Zamawiający jasno sprecyzował wymogi odnośnie dokumentacji, do złożenia której zobowiązani byli wykonawcy. Świadczy o tym nadanie opublikowanemu dnia 10 marca 2017 r. dokumentowi nazwy „Zmieniony Tom IV - RCO”, co oznacza, że właśnie tę wersję wykonawcy zobowiązani byli traktować jako wiążącą i obowiązującą. Z RCO usunięty został przedmiar dotyczący mostu w km 136,834. 2.1.2. Jak wynika z treści art. 38 ust. 4 Pzp w uzasadnionych przypadkach zamawiający może, przed upływem terminu składania ofert, zmienić treść specyfikacji istotnych warunków zamówienia. Dokonaną zmianę zamawiający udostępnia na stronie internetowej (chyba że nie podlega ona udostępnieniu). Nie ulega wątpliwości, że w analizowanym przypadku Zamawiający skorzystał z przysługującego mu, na podstawie przywołanej normy, uprawnienia. Udostępniając na swojej stronie internetowej zmodyfikowany dokument RCO Zamawiający w jasny i zrozumiały sposób uzewnętrznił swoją wolę. 2.1.3. Bezsporne jest, że zamieszczenie dnia 10 marca 2017 r. zmodyfikowanego RCO spełniało wymagania Pzp związane ze zmianą specyfikacji istotnych warunków zamówienia. Jak wynika bowiem z treści art. 38 Pzp do obowiązków tych zaliczyć należy: a) Dokonanie zmiany przed, upływem terminu składania ofert; b) Udostępnienie zmiany na stronie internetowej; c) Wydłużenie terminu składania ofert, jeśli niezbędny jest dodatkowy czas na wprowadzenie zmian do ofert; d) Wprowadzenie zmiany ogłoszenia o zamówieniu, jeśli modyfikacja specyfikacji prowadzi jednocześnie do zmiany ogłoszenia. Zamawiający wywiązał się z dwóch pierwszych obowiązków (trzeci oraz czwarty nie znajdowały zastosowania do analizowanej sprawy).

2.1.4. Obowiązujące przepisy nie nakładają na zamawiającego szczegółowych wymogów w zakresie formy wprowadzanej modyfikacji, co „stanowi przedmiot jego swobodnej decyzji, tzn. czy modyfikacja ma mieć charakter pisma, czy też opracowany zostanie np. nowy wzór formularza stanowiącego załącznik do specyfikacji. Za zupełnie zrozumiałe uznać należy 5

również pozostawienie na stronie internetowej Zamawiającego nieaktualnej wersji dokumentu. Rozwiązanie takie gwarantuje przejrzystość dokumentacji, tym bardziej, jeśli nowy dokument oznaczony jest w sposób gwarantujący ustalenie, która wersja jest wiążąca (np. poprzez dodanie daty publikacji, oznaczenia „nowy”, „zmieniony” etc.), jak to zresztą uczynił Zamawiający. Podkreślił, że dla ważności modyfikacji nie jest konieczne poprzedzenie jej informacją upublicznioną w jakiś szczególny sposób (np. w drodze umieszczenia jej w odpowiedziach na pytania wykonawców): „Nie jest przeszkodą dla uznania, że mamy do czynienia z pełnowartościową i skuteczną zmianą SIWZ fakt, że zamawiający wyraźnie nie podał, że dokonuje zmiany SIWZ, choć w istocie tego dokonał. Istotną jest bowiem rzeczywista treść samej czynności, jej charakter, które wskazują na dokonanie zmiany SIWZ, a nie ich zatytułowanie jako "zmiana SIWZ”. Oznacza to, że zmiana wprowadzona przez Zamawiającego (poprzez opublikowanie nowego dokumentu opatrzonego określeniem „zmieniony”) w pełni zgodna jest z obowiązującymi wymogami. 2.1.5. Zamawiającym przysługują w istocie bardzo szerokie uprawnienia w zakresie zmiany dokumentacji przetargowej. Stan taki jest konsekwencją działań ustawodawcy, który w nowelizacji Pzp z 2008 r. zliberalizował treść normy prawnej wyznaczającej dopuszczalne granice zmian specyfikacji (art. 38 ust. 4 Pzp). Do tego momentu bowiem zamawiający mogli zmieniać specyfikację jedynie w „szczególnie uzasadnionych przypadkach”. Po nowelizacji przepis ten uprawnia zamawiających do zmian specyfikacji w „uzasadnionych przypadkach". Jak podkreślają przedstawiciele doktryny „zamawiający uzyskał prawo dokonywania zmian w treści siwz w pełnym zakresie, bez żadnych ograniczeń; pod warunkiem jedynie, że konieczność dokonania zmian w siwz wynika z uzasadnionych okoliczności. Ponieważ przepisy nie stawiają żadnych barier w tym zakresie, można przyjąć, że praktycznie każda potrzeba zmiany siwz będzie uzasadniona i trudno będzie czynność jej zmiany podważyć, twierdząc, że nie zachodził uzasadniony przypadek’ . Oznacza to, że zmiany dokumentacji stanowią odzwierciedlenie woli instytucji zamawiających i nie jest rzeczą wykonawców dociekanie ich źródeł czy uzasadnienia. Znajduje to potwierdzenie w orzecznictwie Krajowej Izby Odwoławczej (dalej jako „Izba”), np. w wyroku z dnia 7 maja 2013 r. , w którym stwierdza ona, że zamawiający nie musi wykazywać szczególnej sytuacji związanej z postępowaniem, w wyniku której musiałby dokonać zmiany specyfikacji, aby zmianę taką uznać za w pełni zgodną z art. 38 ust. 4 Pzp. 2.1.6. Jednocześnie zasadą jest, że „wszelkie dokonane zmiany treści SIWZ w toku postępowania o zamówienie publiczne wiążą wykonawców, którzy winni dołożyć należytej staranności w przygotowywaniu ofert uwzględniając w treści ofert wszelkie dokonane zmiany, tak aby zapewnić realizację przedmiotu zamówienia w zakresie i w sposób wymagany przez zamawiającego. Oferta stanowi bowiem oświadczenie woli zawarcia 6

umowy na warunkach w niej określonych. Jej treść musi zatem odpowiadać treści specyfikacji istotnych warunków zamówienia”. Oznacza to, że wykonawcy zobowiązani są do uwzględnienia w ofertach aktualnych wymagań zamawiającego, przy czym za aktualne uznać należy te opublikowane później (które pozbawiają przymiotu aktualności sprzeczne z nimi dokumenty opublikowane wcześniej). 2.1.7. Konsekwencją takiego stanu jest brak możliwości odrzucenia oferty wykonawcy jako niezgodnej z treścią specyfikacji istotnych warunków zamówienia w przypadku, gdy odpowiada ona aktualnym, tj. wiążącym wymaganiom. Zamawiający winien więc dokonać oceny ofert przy uwzględnieniu powyższych zasad, przez pryzmat literalnej treści dokumentacji, nawet jeśli dokonując ingerencji w treść dokumentacji w toku postępowania przyświecał mu inny cel niż faktycznie osiągnięty. W wyroku z dnia 15 października 2015 r. Izba jasno wypowiada się na temat obowiązków zamawiającego: „Postanowienia specyfikacji są dla niego wiążące i wyłącznie na ich podstawie może on oceniać treść złożonych ofert’. Znajduje to potwierdzenie w wyroku z dnia 13 lipca 2015 r.: „Z zasady związania postanowieniami SIWZ płynie wniosek, że ani wykonawca nie ma obowiązku oferowania■ świadczenia o cechach wykraczających poza sformułowany przez zamawiającego opis przedmiotu zamówienia, ani też zamawiający nie może oceniać ofert pod kątem spełniania przez nie wymagań, które nie były wyraźnie i wprost wyartykułowane w SIWZ’. 2.1.8. Wymagana od wykonawców, będących - profesjonalistami ubiegającymi się o możliwość realizacji kontraktu finansowanego z publicznych pieniędzy, należyta staranność generuje konieczność uwzględniania w treści oferty (oraz dokumentach składanych wraz z ofertą) wszelkich zmian wprowadzonych przez Zamawiającego. Jednocześnie nie sposób wymagać od nich reakcji np. w postaci dociekania przyczyn owej zmiany. Umowa o zamówienie publiczne, jak podkreśla się w orzecznictwie Izby oraz sądów powszechnych, ma charakter adhezyjny. Oznacza to, że strona może do niej jedynie przystąpić, nie posiadając wcale, albo posiadając niewielką możliwość wpływania na jej treść. Obowiązkiem wykonawcy nie jest więc doszukiwanie się celu i sensu w działaniach instytucji zamawiających, lecz, w pierwszej kolejności, dostosowanie składanej w postępowaniu dokumentacji do aktualnego brzmienia wymagań sformułowanych przez zamawiającego. Skorzystanie z procedury wyjaśnień (art. 38 ust. 1 Pzp) czy wniesienie środka ochrony prawnej jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem wykonawcy. Obowiązkiem zamawiającego jest natomiast jak najbardziej jasne i dokładne sformułowanie treści specyfikacji. Jak bowiem podkreśla się w orzecznictwie, do interpretacji jej postanowień stosuje się art. 65 § 1 Kodeksu cywilnego, a zatem interpretacji należy dokonywać kierując się przede wszystkim jej bezpośrednim brzmieniem i najbardziej prawdopodobnym rozumieniem przez ogół odbiorców. 7

2.1.9 Na zamawiających, jako autorach dokumentacji przetargowej, spoczywa obowiązek działania ze starannością wymaganą w stosunkach danego rodzaju. Uwzględniając przebieg Postępowania, znaleźć to powinno odzwierciedlenie w opracowaniu i opublikowaniu takiej dokumentacji, która gwarantuje wewnętrzną spójność i pozwala wykonawcom uzyskać pewność, że zastosowanie się do jej wymogów oznaczać będzie zgodność oferty ze specyfikacją. Jak podkreśla Izba w wyroku z dnia 27 maja, 2015 r.: „SIWZ, na którą składają się zarówno część zasadnicza SIWZ, jak i załączniki do niej powinna być spójna, zaś załączniki do SIWZ będące przygotowanymi przez zamawiającego do wypełnienia przez wykonawców wzorami formularzami mają ułatwić wykonawcom złożenie poprawnej i zgodnej z postanowieniami SIWZ treści oferty. Wykonawcy, sporządzając swoje oferty na podstawie przygotowanych przez zamawiającego wzorów formularzy mają pełne prawo oczekiwać - działając w zaufaniu do zamawiającego jako autora SIWZ - że ich wypełnienie gwarantuję zgodność treści ich oferty z treścią SIWZ, w żadnym zaś razie nie powinni zakładać, że podmiot zamawiający, ustawowo zobligowany do opracowania SIWZ sporządzi ten dokument w szczególności w części zawierającej załączniki z błędami’. 2.1.10. Zarówno okoliczności faktyczne, jak i przepisy prawa oraz ich wykładnia dowodzą jednoznacznie, że Zamawiający, publikując zmodyfikowany dokument RCO, pozbawiony załącznika w postaci kosztorysu, i określając go jako „Zmieniony Tom IV- RCO”, w sposób jasny uzewnętrznił swoją wolę. Oznacza to, że oferta Odwołującego zawierającą RCO w brzmieniu z 10 marca 2017 r. w pełni odpowiadała oczekiwaniom Zamawiającego, a żądanie złożenia przedmiaru (kosztorysu) uznać należało za niebyłe. Tym samym oferta Odwołującego odpowiadała treści specyfikacji istotnych warunków zamówienia (art 82 ust. 3 Pzp) i nie powinna zostać odrzucona (na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 ani żadnej innej). 2.2.1 Nawet jeśli by uznać, że wersja RCO sprzed 10 marca 2017 r. nadal obowiązywała (przeciwko czemu Odwołujący stanowczo protestuje), to niezasadne jest obarczanie Konsorcjum negatywnymi konsekwencjami niespójności i braku precyzji dokumentacji przetargowej. 2.2.2 Wariant, w którym modyfikacja z dnia 10 marca 2017 r. nie deprecjonuje wersji RCO z dnia 10 lutego 2017 r. skutkowałby zaistnieniem w udostępnionej wykonawcom dokumentacji dwóch różnych zakresowo dokumentów pod nazwą RCO (pierwszy z załącznikiem w postaci kosztorysu, drugi bez tego załącznika). Tymczasem, jako wynika z bogatego w tym zakresie orzecznictwa Izby oraz sądów powszechnych, tego rodzaju dwoistość dokumentacji przetargowej skutkuje obowiązkiem rozstrzygania jej na korzyść wykonawców. 2.2.3 W istotny sposób przekłada się to na stosowanie art. 89 ust. 1 pkt 2 Pzp, który, co warto podkreślić, znajdzie zastosowanie jedynie w przypadku zaistnienia wadliwości 8

oświadczenia złożonego przez wykonawcę odnoszącego się do merytorycznych wymagań zamawiającego, w szczególności co do zakresu, ilości, jakości, właściwości, warunków realizacji i innych elementów, którym zamawiający nadał rangę istotnych - dla wykonania zamówienia. Niezgodność treści oferty z treścią SIWZ ma miejsce w sytuacji, gdy oferta nie odpowiada w pełni przedmiotowi zamówienia, nie zapewniając jego realizacji w całości zgodnie z wymogami zamawiającego. Tymczasem z taką sytuacją nie mamy do czynienia w analizowanym przypadku, oferta Konsorcjum odpowiada bowiem wszystkim merytorycznym wymogom sformułowanym przez Zamawiającego. 2.2.4 Instytucje zamawiające są gospodarzami postępowania, a więc ponoszą pełną odpowiedzialność za klarowne, precyzyjne i poprawne opisanie wymagań zawartych w dokumentacji przetargowej. Odpowiedzialność ta przejawia się w zakazie obarczania negatywnymi konsekwencjami tych wadliwości wykonawców ubiegających się o udzielenie zamówienia publicznego. 2.2.5 Wielokrotnie na temat braku podstaw do odrzucenia oferty na skutek nieprecyzyjnych postanowień dokumentacji przetargowej wypowiadała się Izba: „Odrzucenie oferty na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 roku Prawo zamówień publicznych (tj. Dz.U. z 2015 r. poz. (…) ze zm.) może mieć miejsce tylko i wyłącznie w sytuacji, gdy zamawiający ma pewność, że oferta danego wykonawcy jest niezgodna z SIWZ, przy czym, postanowienia SIWZ powinny być jasne i klarowne, w tym co do sposobu realizacji zamówienia w przyszłości, a jakiekolwiek wątpliwości w interpretacji postawień zawartych w SIWZ w tym zakresie nie mogą być odczytywane na niekorzyść wykonawcy" . Z kolei w wyroku z dnia 4 maja 2016 r. Izba stwierdza: „W rezultacie z uwagi na wieloznaczność postanowień SIWZ, niejasności przywołane powyżej nie mogą działać na niekorzyść Wykonawców, w tym wypadku Odwołującego. Powyższa zasada stanowi ugruntowane stanowisko wynikające z orzecznictwa oraz doktryn - Zamawiający nie może wywodzić negatywnych dla wykonawcy skutków prawnych w postaci odrzucenia jego oferty na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 roku Prawo zamówień publicznych (tj. Dz.U. z 2015 r. poz. (…) ze zm.), jeżeli specyfikacja istotnych warunków zamówienia nie zawierała wyraźnych i jednoznacznych wymagań dotyczących treści oferty”.

2.2.6. Również w orzecznictwie sądów powszechnych jednoznacznie przyjmuje się, że wątpliwości interpretacyjne, które nie dają się usunąć w drodze ogólnych dyrektyw wykładni, oświadczeń woli, powinny być rozstrzygnięte na niekorzyść strony, która zredagowała tekst je wywołujący (in dubio contra proferentem). Ryzyko nie dających się usunąć w drodze ogólnych dyrektyw wykładni oświadczeń woli niejasności tekstu umowy czy innych 9

dokumentów powinna ponieść ta strona, która tekst zredagowała, co oznacza, że należy dokonywać wykładni restryktywnej wobec proponenta, a życzliwej dla adherenta. 2.2.7 Analogiczne stanowisko w tym zakresie prezentują przedstawiciele doktryny: „Należy mieć na względzie to, że odrzucenie oferty na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 może nastąpić tylko wówczas, gdy niezgodność treści oferty z SIWZ jest niewątpliwa. Mówiąc inaczej, nie można mówić o niezgodności treści oferty z treścią SIWZ, której w rzeczywistości nie ma. Zasadą bowiem powinno być takie interpretowanie i ocenianie ofert wykonawców, aby w ramach przepisów Prawa zamówień publicznych w pierwszej kolejności dążyć do ich utrzymania w postępowaniu, gdyż koresponduje to z naczelnym celem ustawy, jakim jest zapewnienie racjonalnego wydatkowania środków publicznych" . 2.2.8 Stanowisko doktryny czy orzecznictwo nie powinny zresztą dziwić. Odrzucenie oferty jest, bowiem (obok wykluczenia) dla wykonawcy najdotkliwszą z sankcji przewidzianych w przepisach Pzp. Oznacza to, że jej zastosowanie musi być ostatecznością, a stosowne przepisy nie mogą być interpretowane rozszerzająco. W przeciwnym razie, tj. gdy dokumentacja jest obiektywnie niejasna, niespójna czy dotknięta innymi mankamentami mogącymi wpływać na jej rozumienie przez wykonawców, Zamawiający winien przedsięwziąć wszelkie możliwe środki, aby zapobiec obarczaniu wykonawców negatywnymi konsekwencjami wygenerowanych przez siebie wadliwości. 2.2.9 Nie sposób postawić wykonawcom ubiegającym się o zamówienie zarzutu opierającego się o brak zwrócenia się do instytucji zamawiającej z wnioskiem o wyjaśnienia zaistniałej rozbieżności. Po pierwsze; jak wykazano powyżej, w dokumentacji Postępowania nie istniała rozbieżność - nowe RCO zastąpiło bowiem jego starą wersję. Po drugie; gdyby jednak owej rozbieżności doszukiwać się np. w niezmienionym pkt 6.1 RCO (z którego niezmiennie wynikała chęć Zamawiającego do rozliczania remontu mostu w sposób obmiarowy), to i tak nie istnieje prawny obowiązek informowania zamawiającego przez wykonawców o dostrzeżonych wadliwościach dokumentacji. 2.2.10 Jak zgodnie przyjmuje się w orzecznictwie Izby, a także w doktrynie, zgłaszanie wątpliwości nie jest obowiązkiem oferenta, a jedynie jego prawem. Nieskorzystanie z tego prawa nie może wiązać się dla oferentów z negatywnymi konsekwencjami. W wyroku z dnia 9 maja 2012r. Izba stwierdziła: „Ż całościowej regulacji przepisów ustawy Pzp i aktów wykonawczych wynika bezsprzeczny obowiązek zamawiającego polegający na konieczności precyzyjnego, jednoznacznego i przygotowanego w ściśle określonej formie opisu przedmiotu zamówienia na roboty budowlane. (...) W konsekwencji są to więc obowiązki obciążające zamawiającego, a nie wykonawcę. Dalej idącym wnioskiem wynikającym z ww. obowiązków jest to, że na gruncie ustawy Pzp sprawdzenie dokumentacji projektowej oraz specyfikacji technicznej wykonania i odbioru robót może być wyłącznie prawem, a nie 10

obowiązkiem wykonawcy robót budowlanych: Niedopuszczalne jest również przerzucenie na wykonawcę skutków finansowych nieprecyzyjnego opisania przedmiotu zamówienia. (...) Dostrzeżenia wymaga także, że obowiązek zawiadomienia o wadach, wynikający z art. 651 k.c. dotyczy sytuacji, gdy nieprawidłowość ta zostanie stwierdzona już w procesie realizacji, a nie na etapie poprzedzającym złożenie oferty. 2.2.11 Sąd Okręgowy w P. w wyroku z dnia 28 kwietnia 2006 r. odniósł się także do wpływu trybu z art. 38 ust. 1 Pzp na wzajemny rozkład' obowiązków pomiędzy zamawiającym a wykonawcą: „Przepis art. 38 ust 1 Pzp ani żaden inny przepis tej ustaw nie nakłada na wykonawców obowiązku żądania wyjaśnień treści siwz w przypadku powstania jakichkolwiek niejasności, ani też nie wprowadza zasady obciążenia wykonawcy negatywnymi skutkami braku żądania wyjaśnień, nawet w przypadku, gdy taka potrzeba obiektywnie istniała.” 2.2.12 Podsumowując; nawet jeśli oba udostępnione na stronie internetowej Zamawiającego dokumenty RCO różniące się, w zakresie wymaganych od wykonawców informacji, uznać za wiążące, to obowiązkiem Zamawiającego było dokonać wykładni korzystnej dla podmiotu niebędącego jej autorem, tj., wykonawcy. Za zupełnie niezasadne uznać należy odrzucenie z tego powodu oferty Odwołującego. 2.3.1 Odwołujący podniósł ponadto, że za istotnie problematyczną uznać należy praktykę Zamawiającego, zgodnie z którą podjął on decyzję o odrzuceniu oferty Konsorcjum z uwagi na niezgodność oferty ze specyfikacją istotnych warunków zamówienia w sytuacji, gdy również w zakresie zawartości oferty (a co za tym idzie możliwości skorzystania z art. 89 ust. 1 pkt 2 Pzp), istnieją w dokumentacji przetargowej istotne rozbieżności. 2.3.2 W pkt. 15.1 IDW Zamawiający wskazał, że oferta musi zawierać Formularz Oferty, Jednolity Dokument oraz potwierdzenie wniesienia wadium (szczegółowo na ten temat w pkt. 1.2 odwołania). Zgodnie tym postanowieniem RCO (a więc również kosztorys stanowiący załącznik do RCO) nie stanowi elementu oferty. Jednocześnie dnia 27 lutego 2017 r. Zamawiający udzielił odpowiedzi na pytania wykonawców, stwierdzając, że kosztorys stanowi integralną część oferty. Jak widać jeszcze przez modyfikacją RCO z dnia 10 marca 2017 r. istniała rozbieżność w zakresie zawartości oferty.

2.3.3 Na uwagę zasługuje, że w orzecznictwie Izby przyjmuje się, że niezgodność treści oferty z treścią specyfikacji powinna być oceniana z uwzględnieniem definicji oferty zawartej w art. 66 Kodeksu cywilnego, tj. niezgodności oświadczenia woli - zobowiązania wykonawcy z wymaganiami zamawiającego, odnoszącymi się do merytorycznego zakresu przedmiotu zamówienia, a więc materialnej sprzeczności zakresu zobowiązania zawartego w ofercie z zakresem zobowiązania, którego zamawiający oczekuje dla spełnienia swoich 11

uzasadnionych potrzeb. Jeżeli zamawiający nie podaje, że spełnienie określonego wymogu ma dla niego charakter merytoryczny pod groźbą odrzucenia oferty, to w istotny sposób ogranicza tym samym wiedzę wykonawców na temat dokumentów niezbędnych do złożenia, a co za tym idzie ewentualnych konsekwencji braków w tym zakresie. 2.3.4 Niezależnie od tego, rozbieżność usunięta została poprzez publikację zmienionego RCO. Odpowiedzi z dnia 27 lutego 2017 r. odnoszące się do nieobowiązujących już fragmentów SIWZ należało uznać za niebyłe. Taka interpretacja znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Izby: „Wyjaśnienia SIWZ stanowią rodzaj wykładni autentycznej jej treści, dzielą fos SIWZ. Skoro dana treść SIWZ już nie obowiązuje, nie obowiązują również odpowiedzi zamawiającego, które się do niej odnoszą”. Zamawiający, odrzucając ofertę złożoną przez Konsorcjum, pomimo: a) jej zgodności z wymogami określonymi w IDW; b) ewentualnej wewnętrznej niespójności wymagań IDW; c) rozbieżnych informacji w zakresie zawartości oferty - dopuścił się naruszenia art. 89 ust. 1 pkt 2 Pzp w zw. z art. 82 ust. 3 Pzp, przez co doprowadził do naruszenia art. 7 ust. 1 Pzp precyzującego obowiązek prowadzenia postępowania zgodnie z określonymi tam zasadami.

Zamawiający w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie wskazując:

Dnia 10 lutego 2017 r. udostępnił na stronie dwa pliki oznaczone jako TOM IV RCO. Jeden z nich został opublikowany w wersji edytowanej (TOM IV - RCO wer. edyt.xlsx) i nie zawierał kosztorysu. Drugi z nich został umieszczony w formie skanu (TOM IV-RCO.pdf), który zawierał również kosztorys w formie skanu. Dnia 10 marca 2017 r. udostępnił na stronie internetowej plik „Pytania i Odpowiedzi IV”. Zgodnie z treścią odpowiedzi na pytanie 24 „Rozbiórka w pozycji Rozbiórka peronu dwukrawędziowego na st. Czerniejewo w pkt. 9.4. RCO, Budowę peronu na st. Czerniejewo w pozycji nr 9.5. RCO. Zamieszczono zmodyfikowany RCO". Jako konsekwencja powyższej zmiany, dotyczącej wyłącznie niewielkiego zakresu zamówienia, Zamawiający zamieścił tego samego dnia na stronie plik nazwany „Zmieniony TOM IV- RCO wer. edyt. Xlsx”, który podobnie jako jego pierwotna wersja nie zawierał kosztorysu. Dalej podał, że nie dokonał zmiany RCO - nawet w sposób dorozumiany jak chce tego Odwołujący - która miałaby polegać na usunięciu kosztorysu. Zamawiający jedynie dla ułatwienia w przygotowaniu oferty przez wykonawców udostępnił w wersji edytowanej zmodyfikowane RCO, w żadnym momencie nie dając nawet najmniejszych wątpliwości, iż rozliczenie pozycji 6.1 RCO będzie odbywało się w formie kosztorysowej, a zatem wymagane jest wypełnienie załączonego do dokumentacji przetargowej przedmiaru robót. Dalej wskazał, że tego samego dnia (10 marca 2017 r.) 12

udzielił odpowiedzi na pytanie nr 6, dotyczące udostępnienia kosztorysu w formie edytowalnej zgodnie z którą „Zamawiający nie dysponuje wersją edytowalną przedmiaru na naprawę obiektu mostowego w km. 136,834". Gdyby intencją Zamawiającego było usunięcie kosztorysu, jego odpowiedź byłby zupełnie inna, a w tym wypadku dotyczyła tylko faktu braku posiadania kosztorysu w formie edytowalnej. Wskazał ponadto, że po dokonanej zmianie z dnia 10 marca 2017 r. w treści dokumentacji przetargowej pozostało szereg postanowień, które wprost wskazywały na sposób rozliczenia wynagrodzenia dotyczącego obiektu mostowego w km. 136,834 jako wynagrodzenia kosztorysowego. Punkt 6.1. zmienionego RCO również w pozycji jednostka wskazywał na „obmiar kwota z kosztorysu szczegółowego". Ponadto zgodnie z § 30 ust. 3 WU „Ustalona cena stanowić będzie ryczałtowe wynagrodzenie ostateczne i niezmienne do zakończenia zadania (wykonania przedmiotu Umowy) z zastrzeżeniem postanowień § 32, a także pozycji w Z RCO oznaczonych symbolem „O", które będą rozliczane zgodnie z obmiarem (...)" powyższego zatem również wynika, że wynagrodzenie dot. obiektu mostowego w km. 136,834 (oznaczone jako obmiar) było w dalszym ciągu kosztorysowe, a Odwołujący popełnił błąd przygotowując ofertę, co skutkować musiało jej odrzuceniem na podstawie art. 89 ust. 1 pkt. 2 ustawy Pzp.

Do postępowania odwoławczego po stronie Zamawiającego przystąpili wykonawcy wspólnie ubiegający się o udzielenie zamówienia: A. S.A. D.P.N.I.D. Sp. z o.o., z P. wnosząc o oddalenie odwołania.

Rozpoznając odwołanie Izba ustaliła i zważyła, co następuje:

Odwołanie podlega uwzględnieniu, albowiem nie dołączenie do oferty szczegółowego kosztorysu ofertowego na wykonanie naprawy mostu w km 136,834 nad rzeką Wrzesznica przez wnoszącego odwołanie - wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia– Konsorcjum - S.Ł. E.C.P.W. z Ż. oraz S. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowo akcyjna z P. [Odwołujący] nie mogło skutkować, zdaniem Izby, odrzuceniem tej oferty na podstawie art. 89 ust.1 pkt 2 ustawy Pzp.

Zamawiający w decyzji o odrzuceniu (pismo 7 kwietnia 2017 r.) oferty Odwołującego - w jej uzasadnieniu faktycznym - podał: „Wykonawca nie dołączył do oferty kosztorysu szczegółowego na wykonanie naprawy mostu w km 136,834 nad rzeką Wrześnica, który stanowi integralną cześć Tomu IV - Rozbicia ceny ofertowej (dalej „RCO"). Wskazania 13

wymaga, że zgodnie z pkt 6.1. RCO ta część zamówienia będzie rozliczana obmiarowo, na podstawie kosztorysu szczegółowego, który winien zostać dołączony do oferty”. W uzasadnieniu prawnym z kolei podał: „Zgodnie z orzecznictwem w świetle częściowo kosztorysowego charakteru wynagrodzenia wykonawcy obligatoryjnym elementem oferty Odwołującego winien być kosztorys ofertowy sporządzony według wskazań wynikających z SIWZ. Brak tego dokumentu stanowi wadę oferty, która nie podlega konwalidacji w żadnym z trybów przewidzianych przepisami Pzp i uzasadnia odrzucenie oferty Odwołującego na podstawie przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 Pzp (tak KIO w wyroku z dnia 11 stycznia 2017 r. sygn. akt KIO 2383/16)”.

W myśl wskazanego art. 89 ust.1 pkt 2 ustawy Pzp oferta podlega odrzuceniu, jeżeli: „2) jej treść nie odpowiada treści specyfikacji istotnych warunków zamówienia, z zastrzeżeniem art. 87 ust.2 pkt 3 ustawy Pzp;”. Powołany w tym przepisie art. 87 ust.2 pkt 3 ustawy Pzp dotyczy omyłki innej niż omyłka pisarska czy omyłka rachunkowa, popełnionej przez wykonawcę w jego ofercie, której to okoliczności w stanie faktycznym sprawy nie ujawniono. Stan faktyczny sprawy nie potwierdza również, aby treść oferty nie odpowiadała treści specyfikacji istotnych warunków zamówienia, albowiem Izba nie zgodziła się z twierdzeniem Zamawiającego, że Odwołujący – jak to podał w odpowiedzi na odwołanie – (…) popełnił błąd przygotowując ofertę, co skutkować musiało jej odrzuceniem na podstawie art. 89 ust. 1 pkt. 2 ustawy Pzp”. Także stan fatyczny sprawy oraz postanowienia specyfikacji, w tym projekt umowy [Tom III) oraz RCO [Tom IV] i odpowiedzi na pytania w zakresie wskazywanym w toku rozprawy nie potwierdzają, że wynagrodzenie dotyczące obiektu mostowego w km. 136,834 [oznaczone w kolumnie 3 „jednostka” przy pozycji 6.1 jako obmiar, a w kolumnie 4 – wartość netto PLN] wymagało - według twierdzeń Zamawiającego, jako „kosztorysowe” – bezspornie potwierdzenia kosztorysami szczegółowymi opracowanymi w oparciu o Przedmiary, które według stanu z dnia 10.02.2017 r. stanowiły element - drugą część - RCO. W istocie w odpowiedzi z dnia 27 lutego 2017 r. Zamawiający na pytanie nr 31 potwierdził, że kosztorys ofertowy stanowi integralną część oferty, a na pytanie nr 32 - wskazał, że przedmiar złożony wraz z ofertą musi odpowiadać temu załączonemu do RCO, jednakże w dniu 10 marca 2017 r. wprowadził zmianę do dokumentacji, publikując dokument pod nazwą „ZMIENIONY TOM IV - RCO”, który zawierał RCO składające się z tych samych pozycji, które ujęte były w pierwotnie opublikowanej wersji RCO [ze zmianą opisów w pozycji 9.4 i 9.5], ale który jednocześnie nie zawierał Przedmiaru robót na bazie którego miał być sporządzony kosztorys szczegółowy według wersji RCO z 10.02.2017 r.

14

Izba nie zgodziła się z twierdzeniem Zamawiającego, że wnoszący odwołanie, w sposób korzystny dla wykonawcy, ale jednocześnie jednostronny i niezgodny z rzeczywistością przedstawił „istotne dla sprawy elementy stanu faktycznego”. W tym stanie faktycznym, Odwołujący słusznie podnosił, że Zamawiający bez żadnego objaśnienia zamieścił na jego stronie internetowej dokument pod nazwą „ZMIENIONY TOM IV - RCO", bez przedmiaru robót (kosztorysu) na bazie których miał powstać kosztorys ofertowy dla pozycji 6.1. Co prawda zamieszczono tylko jego edytowalną wersję, jednakże ta okoliczność nie mogła dowodzić – jak twierdził Zamawiający - utrzymania RCO w wersji pdf, obejmującej sporne przedmiary. W stanie faktycznym sprawy, utrzymanie RCO w wersji pdf o treści z 10.02.2017 r. obiektywnie nie było możliwe, albowiem w RCO w wersji edytowanej w pozycjach 9.4 i 9.5 wprowadzono zmiany w ich opisach, które spowodowały w konsekwencji opublikowanie nowego dokumentu pod nazwą „ZMIENIONY TOM IV – RCO. Niewątpliwie tak oznaczony dokument mógł wskazywać na zdecydowanie szerszy zakres zmian, aniżeli dotyczący tych dwóch pozycji. Izba zwraca także uwagę, że w odpowiedzi na odwołanie Zamawiający przyznał, że opublikowana dnia 10.02.2017 r. wersja w formie skanu (TOM IV- RCO.pdf), [która zawierała również kosztorys w formie skanu] jest pochodną wersji edytowanej (TOM IV - RCO wer. edyt.xlsx). Izba zauważa ponadto, że odpowiedź z dnia 10 marca 2017r. na pytanie nr 6 dotyczy nie dysponowania wersją edytowalną przedmiaru, a odpowiedź na pytanie nr 24, zapowiada zamieszczenie zmodyfikowanego RCO, bez zaznaczenia, że ta modyfikacja ma dotyczyć tylko pozycji 9.4 i 9.5. oraz tylko wersji edytowanej RCO. Izba zwraca ponownie uwagę, że „ZMIENIONY TOM IV - RCO" został opublikowany w dniu 10 marca 2017r., a odpowiedzi na pytania nr 31 i nr 32 związane z kosztorysami szczegółowymi udzielone zostały wcześniej - w dniu 27 lutego 2017 r. – i w zmienionym RCO nie zaznaczono, że wymaganie, co do kosztorysu pozostało aktualne. Dla tej sprawy niewątpliwie ma znaczenie także fakt, że Zamawiający w toku rozprawy nie wykazał, aby w specyfikacji, przykładowo w kluczowych miejscach Instrukcji dla wykonawców (TOM I): „Sposób obliczenia ceny” (pkt 13), „Zawartość oferty” (pkt 15), czy w innej jej części wymagano „Rozbicia ceny ofertowej” (RCO) składającej się z dwóch części, z których druga miała dotyczyć spornego kosztorysu szczegółowego. W punkcie m.in. 13.6 specyfikacji podano, że: „Wykonawca musi dostarczyć wypełnione Rozbicie ceny ofertowej. Wykonawca musi wycenić wszystkie pozycje (…), a w punkcie 15.1 - dla kompletności oferty także nie wymagano kosztorysów szczegółowych w zakresie pozycji 6.1. Tym samym powyższe ustalenia nie pozwoliły, zdaniem Izby, opowiedzieć się za interpretacją Zamawiającego, że wersja pdf RCO była wiążąca i jedynie dla ułatwienia przygotowania oferty udostępniono w wersji edytowanej zmodyfikowane RCO, którego zmiana i utrzymanie rozliczenia pozycji 6.1 nie uchyliło wymaganego wypełnienia przedmiaru robót załączonego 15

do dokumentacji przetargowej w wersji z 10.02.2017 r. oraz nie uchyliło konieczności ich przedłożenia w formie kosztorysu szczegółowego wraz z ofertą. Izba dodatkowo wskazuje, że wbrew twierdzeniom, Zamawiający w toku rozprawy nie wykazał, w których miejsca RCO, zamieszczono pozycje oznaczone symbolem „O", które będą rozliczane zgodnie z obmiarem i ze wskazywanym przez Zamawiającego § 30 ust. 3 WU [„Ustalona cena stanowić będzie ryczałtowe wynagrodzenie ostateczne i niezmienne do zakończenia zadania (wykonania przedmiotu Umowy) z zastrzeżeniem postanowień § 32”].

Reasumując, zdaniem Izby, okoliczności faktyczne, jak i przepisy prawa oraz ich wykładnia dowodzą, że wnoszący odwołanie wykonawca miał prawo uznać, że Zamawiający, publikując w dniu 10.03.2017 r. dokument RCO, jako „Zmieniony Tom IV- RCO”, według stanu na dzień 10.03.2017 r. nie wymagał załączenia do oferty szczegółowego kosztorysu ofertowego dla pozycji 6.1, dotyczącej naprawy mostu. Niewątpliwie wymagał podania ceny dla tej pozycji, która przez Odwołującego została wskazana. Ta cena jak podano w pkt 6.1. PFU [Tom II – Program Funkcjonalno-Użytkowy] miała być obliczona według obmiarów i jak zaznaczono w tym punkcie: „Podane zostały w niniejszym PFU charakterystyczne parametry m.in. kilometraże, długości, wielkości powierzchni, odległości, ilości robót dla poszczególnych branż i szerokości, zakresów/lokalizacji. W przypadku wystąpienia różnic obmiarowych rozliczenie nastąpi w oparciu o rzeczywiste ilości zrealizowanych robót.” Do PFU została załączona dokumentacja projektowa dla naprawy mostu – remont obiektu w km 136,834. Konsekwencją takiego stanu faktycznego jest brak możliwości odrzucenia oferty wykonawcy, jako niezgodnej z treścią specyfikacji istotnych warunków zamówienia, nawet jeśli dokonując ingerencji w treść dokumentacji w toku postępowania Zamawiającemu przyświecał inny cel niż faktycznie został skutkiem zmiany osiągnięty. Oznacza to, że w staniem faktycznym sprawy oferta Odwołującego zawierająca RCO w brzmieniu opublikowanym dnia 10 marca 2017 r. odpowiadała wymaganiom Zmienionego TOMU IV – RCO i brak szczegółowego kosztorysu dla wyceny pozycji 6.1. nie mógł stanowić podstawy dla odrzucenia oferty Odwołującego, w oparciu o wskazywany przez Zamawiającego art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy Pzp.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do jego wyniku - na podstawie art. 192 ust. 9 i 10 ustawy Pzp oraz z uwzględnieniem przepisów rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 marca 2010 r. w sprawie wysokości i sposobu pobierania wpisu od

16

odwołania oraz rodzajów kosztów w postępowaniu odwoławczym i sposobu ich rozliczania (Dz. U. Nr 41 poz. 238 ze zm.).

Przewodniczący:

………………………………

17