Wyrok KIO 1532/26
Krajowa Izba Odwoławcza · 20 maja 2026 · oddalone
Metryka orzeczenia
Przywołane przepisy
- art. 16 pkt 1
- art. 226 ust. 1 pkt 14
- art. 239 ust. 1
- art. 97 ust. 5
- art. 97 ust. 10
- art. 574
- art. 575
Zagadnienia
- odrzucenie oferty
- wadium
- gwarancja ubezpieczeniowa
- beneficjent
- zamówienie publiczne
Treść orzeczenia
Sygn. akt: KIO 1532/26
WYROK
Warszawa, dnia 20 maja 2026 r.
Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie:
Przewodniczący: Marek Bienias
Protokolant: Tomasz Skowroński
po rozpoznaniu na rozprawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 7 kwietnia 2026 r. przez wykonawcę Serwis Pojazdów Szynowych spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp.k. z siedzibą w Lisim Ogonie , w postępowaniu prowadzonym przez Województwo Zachodniopomorskie - Urząd Marszałkowski Województwa Zachodniopomorskiego w Szczecinie ,
przy udziale uczestnika po stronie zamawiającego wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia: CSI INVEST Sp. z o.o. z siedzibą w Brzozie – Lider Konsorcjum oraz RS MOBILITY Sp. z o.o. z siedzibą w Brzozie – Partner Konsorcjum
orzeka:
1. Oddala odwołanie.
2. Kosztami postępowania obciąża wykonawcę Serwis Pojazdów Szynowych spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp.k. z siedzibą w Lisim Ogonie i
2.1. Zalicza w poczet kosztów postępowania odwoławczego kwotę 15 000 zł 00 gr (słownie: piętnaście tysięcy złotych zero groszy) uiszczoną przez wykonawcę Serwis Pojazdów Szynowych spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp.k. z siedzibą w Lisim Ogonie , tytułem wpisu od odwołania oraz kwotę 1 384 zł 00 gr (słownie: jeden tysiąc trzysta osiemdziesiąt cztery złote zero groszy) stanowiącą koszty postępowania odwoławczego poniesione przez Zamawiającego związane z dojazdem na posiedzenie i rozprawę.
2.2. Zasądza od Odwołującego na rzecz Zamawiającego kwotę 1 384 zł 00 gr (słownie: jeden tysiąc trzysta osiemdziesiąt cztery złote zero groszy) stanowiącą koszty postępowania odwoławczego poniesione przez Zamawiającego związane z dojazdem na posiedzenie i rozprawę.
Na orzeczenie - w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia - przysługuje skarga za pośrednictwem Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej do Sądu Okręgowego w Warszawie - sądu zamówień publicznych.
Przewodniczący: ………….....................
Sygn. akt: KIO 1532/26
U z a s a d n i e n i e
Zamawiający – Województwo Zachodniopomorskie - Urząd Marszałkowski Województwa Zachodniopomorskiego w Szczecinie – prowadzi postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego w trybie przetargu nieograniczonego na podstawie ustawy PZP pn. „Wykonanie kompleksowego przeglądu i napraw jednego elektrycznego zespołu trakcyjnego typu 31WE serii ED78 w zakresie odpowiadającym 4 Poziomowi utrzymania pojazdów kolejowych”, numer: WOiRZL.II.272.92.2025.DP.
Ogłoszenie o zamówieniu zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej pod numerem Dz. U. S 240/2025 827839-2025 z dnia 12.12.2025.
W dniu 7 kwietnia 2026 r. wykonawca Serwis Pojazdów Szynowych spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp.k. z siedzibą w Lisim Ogonie wniósł odwołanie wobec czynności zamawiającego – Województwa Zachodniopomorskiego, dalej jako „Zamawiający”, dokonanych w dniu 25.03.2026 r., to jest: - odrzucenia przez Zamawiającego oferty Odwołującego oraz - wyboru przez Zamawiającego oferty konsorcjum w składzie: CSI INVEST sp. z o.o. oraz RS Mobility sp. z o.o., dalej „Konsorcjum” jako najkorzystniejszej.
Odwołujący zarzucił Zamawiającemu naruszenie następujących przepisów:
- naruszenie art. 226 ust. 1 pkt 14 w zw. z art. 16 pkt 1 pzp poprzez odrzucenie oferty Odwołującego, pomimo że spełniała ona warunki udziału w postępowaniu, a Odwołujący wniósł wadium w formie gwarancji ubezpieczeniowej, przekazał Zamawiającemu oryginał Gwarancji Ubezpieczeniowej nr 1117776220/GWo/2026/081 z 19.02.2026 r., dalej „Gwarancja”, w postaci elektronicznej, a Gwarancja ta zapewniała realne, pełne i niebudzące wątpliwości zabezpieczenie interesów Zamawiającego;
- naruszenie art. 65 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego, dalej „kc”, w zw. z art. 8 ust. 1 pzp przez zaniechanie dokonania wykładni przedłożonej Gwarancji w zakresie literalnego określenia beneficjenta zgodnie z dyrektywami wykładni wynikającymi z przywalonych przepisów prawa – z jednej oraz okolicznościami w jakich gwarancja została złożona – z drugiej strony; oraz w konsekwencji:
- naruszenie art. 16 pkt 1 i 2 w zw. z art. 239 ust. 1 pzp poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób niezapewniający zachowania uczciwej konkurencji, równego traktowania wykonawców, proporcjonalności i przejrzystości, w szczególności poprzez rozszerzającą wykładnię przesłanek odrzucenia oferty i bezpodstawne odrzucenie najkorzystniejszej oferty Odwołującego i dokonanie wyboru oferty Konsorcjum.
Opierając się na przedstawionych zarzutach Odwołujący wnosił o uwzględnienie odwołania i nakazanie Zamawiającemu:
a. unieważnienia czynności wyboru oferty Konsorcjum jako najkorzystniejszej; b. unieważnienia czynności odrzucenia oferty Odwołującego; c. powtórzenia czynności badania i oceny ofert z uwzględnieniem oferty Odwołującego oraz dokonania ponownego wyboru oferty najkorzystniejszej.
Nadto, Odwołujący wnosił o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu dołączonego do odwołania, to jest pisma gwaranta – Powszechny Zakład Ubezpieczeń S.A., dalej jako „PZU” lub „Gwarant”, z dnia 27.03.2026 r. dla wykazania, że: a. udzielona Gwarancja zabezpiecza interesy Zamawiającego – Województwa Zachodniopomorskiego w przedmiotowym postępowaniu; b. określenie w treści Gwarancji jako beneficjenta wyodrębnionej jednostki organizacyjnej Zamawiającego nie pozbawia tegoż Zamawiającego możliwości skutecznego dochodzenia roszczeń z Gwarancji; c. nie zachodzi ryzyko zaspokojenia z Gwarancji innego podmiotu niż Zamawiający.
W wyniku wniesionego odwołania przez wykonawcę Serwis Pojazdów Szynowych spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp.k. z siedzibą w Lisim Ogonie, Zamawiający w odpowiedzi na odwołanie z dnia 21 kwietnia 2026 r. (pismo z dnia 21 kwietnia 2026 r.) wnosił o oddalenie odwołania w całości.
Do postępowania odwoławczego po stronie zamawiającego skutecznie przystąpili wykonawcy wspólnie ubiegający się o udzielenie zamówienia: CSI INVEST Sp. z o.o. z siedzibą w Brzozie – Lider Konsorcjum oraz RS MOBILITY Sp. z o.o. z siedzibą w Brzozie – Partner Konsorcjum.
Izba stwierdziła, że ww. Przystępujący zgłosił przystąpienie do postępowania w ustawowym terminie, wykazując interes w rozstrzygnięciu odwołania na korzyść zamawiającego.
Przystępujący przy zgłoszeniu przystąpienia do postępowania odwoławczego po stronie zamawiającego wnosił o oddalenie odwołania przedstawiając stanowisko w sprawie.
Stan prawny ustalony przez Izbę:
Zgodnie z art. 16 pkt 1-3 ustawy PZP, Zamawiający przygotowuje i przeprowadza postępowanie o udzielenie zamówienia w sposób:
1) zapewniający zachowanie uczciwej konkurencji oraz równe traktowanie wykonawców;
2) przejrzysty;
3) proporcjonalny.
Zgodnie z art. 226 ust. 1 pkt 14 ustawy PZP, Zamawiający odrzuca ofertę, jeżeli wykonawca nie wniósł wadium, lub wniósł w sposób nieprawidłowy lub nie utrzymywał wadium nieprzerwanie do upływu terminu związania ofertą lub złożył wniosek o zwrot wadium w przypadku, o którym mowa w .
Zgodnie z art. 239 ust. 1 ustawy PZP, Zamawiający wybiera najkorzystniejszą ofertę na podstawie kryteriów oceny ofert określonych w dokumentach zamówienia.
Zgodnie z art. 65 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego:
§ 1. Oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których złożone zostało, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje.
§ 2. W umowach należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu.
Krajowa Izba Odwoławcza – po przeprowadzeniu rozprawy w przedmiotowej sprawie, po zapoznaniu się ze stanowiskami przedstawionymi w odwołaniu, odpowiedzi na odwołanie, stanowiskiem przystępującego, konfrontując je z zebranym w sprawie materiałem procesowym, w tym z dokumentacją postępowania o udzielenie zamówienia publicznego oraz po wysłuchaniu oświadczeń i stanowisk stron, a także uczestnika postępowania odwoławczego złożonych ustnie do protokołu w toku rozprawy – ustaliła i zważyła, co następuje:
Skład orzekający stwierdził, że odwołanie dotyczy materii określonej w art. 513 ustawy PZP i podlega rozpoznaniu zgodnie z art. 517 ustawy PZP. Izba stwierdziła również, że nie została wypełniona żadna z przesłanek określonych w art. 528 ustawy PZP, których stwierdzenie skutkowałoby odrzuceniem odwołania i odstąpieniem od badania meritum sprawy. Ponadto w ocenie składu orzekającego Odwołujący wykazał, że posiada legitymację materialną do wniesienia środka zaskarżenia zgodnie z przesłankami art. 505 ust. 1 ustawy PZP, tj. ma interes w uzyskaniu zamówienia, a naruszenie przez zamawiającego przepisów ustawy PZP może spowodować poniesienie przez niego szkody polegającej na nieuzyskaniu zamówienia.
Skład orzekający dokonał oceny stanu faktycznego ustalonego w sprawie mając na uwadze art. 554 ust. 1 pkt 1 ustawy PZP, który stanowi, że Izba uwzględnia odwołanie, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów ustawy, które miało wpływ lub może mieć istotny wpływ na wynik postępowania o udzielenie zamówienia.
Izba – uwzględniając zgromadzony materiał dowodowy przedłożony przez strony i przystępującego, po dokonaniu ustaleń poczynionych na podstawie dokumentacji postępowania, biorąc pod uwagę zakres sprawy zakreślony przez okoliczności podniesione w odwołaniu oraz stanowiska złożone pisemnie i ustnie do protokołu – stwierdziła, że sformułowane przez Odwołującego zarzuty nie znajdują oparcia w ustalonym stanie faktycznym i prawnym, a tym samym rozpoznawane odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.
Izba zważa, iż zarzuty podnoszone w petitum odwołania, tj. zarzut naruszenia przez Zamawiającego art. 226 ust. 1 pkt 14 w zw. z art. 16 pkt 1 pzp poprzez odrzucenie oferty Odwołującego, pomimo że spełniała ona warunki udziału w postępowaniu, a Odwołujący wniósł wadium w formie gwarancji ubezpieczeniowej, przekazał Zamawiającemu oryginał Gwarancji Ubezpieczeniowej nr 1117776220/GWo/2026/081 z 19.02.2026 r., dalej „Gwarancja”, w postaci elektronicznej, a Gwarancja ta zapewniała realne, pełne i niebudzące wątpliwości zabezpieczenie interesów Zamawiającego, a także zarzut naruszenia art. 65 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego, dalej „kc”, w zw. z art. 8 ust. 1 pzp przez zaniechanie dokonania wykładni przedłożonej Gwarancji w zakresie literalnego określenia beneficjenta zgodnie z dyrektywami wykładni wynikającymi z przywalonych przepisów prawa – z jednej oraz okolicznościami w jakich gwarancja została złożona – z drugiej strony, są w ocenie Izby niezasadne.
Izba zważa, iż Zamawiający w zawiadomieniu o wyborze oferty najkorzystniejszej z dnia 25 marca 2026 r. przedstawił między innymi uzasadnienie prawne i faktyczne odrzucenia oferty Odwołującego, wskazując: „Oferta wykonawcy podlega odrzuceniu na podstawie art. 226 ust. 1 pkt 14 p.z.p., zgodnie z którym zamawiający odrzuca ofertę, jeżeli wykonawca nie wniósł wadium albo wniósł je w sposób nieprawidłowy. Obowiązek wniesienia wadium przed upływem terminu składania ofert wynika z art. 97 ust. 5 p.z.p., natomiast w przypadku wniesienia wadium w formie gwarancji ubezpieczeniowej wykonawca zobowiązany jest przekazać zamawiającemu oryginał gwarancji w postaci elektronicznej, przy czym dokument ten już na moment upływu terminu składania ofert musi zapewniać realne, pełne i niebudzące wątpliwości zabezpieczenie interesów zamawiającego. Jeżeli wadium ma postać gwarancji, prawidłowość jego wniesienia ocenia się przede wszystkim na podstawie treści samego dokumentu gwarancyjnego, a nie na podstawie późniejszych wyjaśnień wykonawcy, domysłów co do intencji gwaranta czy wykładni zmierzającej do naprawienia dokumentu po terminie składania ofert. W niniejszym postępowaniu Zamawiający w Rozdziale XVI SWZ jednoznacznie określił wymagania dotyczące wadium wnoszonego w formie gwarancji lub poręczenia. Wprost zastrzeżono, że beneficjentem gwarancji lub poręczenia ma być Województwo Zachodniopomorskie, ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 40, 70-421 Szczecin. Jednocześnie SWZ w ślad za regulacjami p.z.p. przewidywała, że oferta podlega odrzuceniu, jeżeli wykonawca wniósł wadium w sposób nieprawidłowy. Wykonawca złożył wraz z ofertą gwarancję ubezpieczeniową nr 1117776220/GWo/2026/081 z dnia 19 lutego 2026 r., w której jako „Zamawiającego” wskazano jednak Urząd Marszałkowski Województwa Zachodniopomorskiego, a ponadto wpisano dane identyfikacyjne odnoszące się do tego urzędu, tj. NIP 8512543564 oraz REGON 811686780. Z treści dokumentu wynika przy tym, że gwarant zobowiązał się do zapłaty właśnie temu podmiotowi zdefiniowanemu w gwarancji jako „Zamawiający”, na jego pierwsze żądanie. Zamawiający podkreśla, że nie ma podstaw do utożsamiania Urzędu Marszałkowskiego Województwa Zachodniopomorskiego z Województwem Zachodniopomorskim.
Na gruncie ustawy z dnia 5 czerwca 1988 r. o samorządzie województwa (Dz.U. 2025 Nr 581) dalej jako u.s.w. osobowość prawną posiada województwo (art. 6 ust. 2 u.s.w.). Ustawa o samorządzie województwa stanowi wprost, że województwo ma osobowość prawną, zaś zarząd województwa wykonuje zadania województwa przy pomocy urzędu marszałkowskiego. Marszałek organizuje pracę zarządu i urzędu marszałkowskiego, kieruje bieżącymi sprawami województwa oraz reprezentuje województwo na zewnątrz, a zarazem jest kierownikiem urzędu marszałkowskiego. Oznacza to, że urząd marszałkowski jest aparatem pomocniczym służącym wykonywaniu zadań województwa, natomiast nie jest tożsamy z samym województwem jako osobą prawną będącą podmiotem praw i obowiązków w stosunkach cywilnoprawnych. Sama ustawa podkreśla ponadto, że województwo jest w stosunkach cywilnoprawnych podmiotem praw i obowiązków dotyczących mienia województwa (art. 47 ust. 3 u.s.w.). Rozróżnienie pomiędzy województwem, a urzędem marszałkowskim nie ma charakteru wyłącznie terminologicznego lub organizacyjnego, lecz ma znaczenie normatywne i cywilnoprawne. Potwierdzają to również oficjalnie publikowane dane identyfikacyjne. Z publicznie dostępnych danych wynika, że Urząd Marszałkowski Województwa Zachodniopomorskiego posługuje się NIP 8512543564 oraz REGON 811686780, natomiast Województwo Zachodniopomorskie posługuje się NIP 8512871498 oraz REGON 811683876. Tym samym gwarancja nie tylko posłużyła się inną nazwą niż wymagana przez SWZ, ale dodatkowo utrwaliła tę odrębność przez wskazanie identyfikatorów przypisanych urzędowi, a nie województwu. Nie jest to więc przypadek częściowo skróconego oznaczenia tego samego podmiotu, lecz dokumentowe wskazanie innego oznaczenia beneficjenta, wsparte innymi danymi identyfikacyjnymi. Z tego też względu wadliwe oznaczenie beneficjenta gwarancji wadialnej nie może być traktowane jako omyłka o charakterze technicznym, nieistotnym albo dającym się pominąć w drodze wykładni życzliwej dla wykonawcy. W gwarancji ubezpieczeniowej oznaczenie beneficjenta należy do elementów konstrukcyjnych dokumentu. Sens prawny gwarancji ubezpieczeniowej polega na przyjęciu przez gwaranta zobowiązania do zapłaty uprawnionemu określonej sumy pieniężnej w razie zajścia wypadku gwarancyjnego.
Jest to zatem zobowiązanie skierowane do ściśle określonego podmiotu, a nie do nieokreślonej kategorii podmiotów, które w przyszłości mogłyby twierdzić, że miały być objęte ochroną. Gwarancja ubezpieczeniowa może mieć charakter abstrakcyjny albo kauzalny, jednak w obu wariantach jej skuteczność zależy od treści samego zobowiązania gwaranta oraz od spełnienia warunków formalnych zastrzeżonych w dokumencie. Jeżeli zaś w treści gwarancji określono, komu gwarant ma zapłacić, to właśnie ten element wyznacza krąg podmiotów uprawnionych do skutecznego wystąpienia z żądaniem zapłaty. Z tego punktu widzenia nie sposób przyjąć, że Województwo Zachodniopomorskie mogłoby bezspornie i w sposób niewadliwy zrealizować gwarancję wystawioną na Urząd Marszałkowski Województwa Zachodniopomorskiego. Przeciwnie, już sama treść dokumentu tworzy stan niepewności prawnej co do tego, czy gwarant spełni świadczenie na rzecz podmiotu, którego nazwa i dane identyfikacyjne nie zostały wskazane w gwarancji. Ryzyko takie ma charakter realny, nie zaś hipotetyczny. W orzecznictwie Krajowej Izby Odwoławczej (np. wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 22 czerwca 2023 r. – KIO 1652/23) wielokrotnie podkreślano, że wskazanie w treści gwarancji jako beneficjenta innego podmiotu niż zamawiający czyni wątpliwym uzyskanie środków z gwarancji przez zamawiającego i stwarza ryzyko odmowy wypłaty przez gwaranta. Zgodnie z stanowiskiem KIO wyrażonym w przywołanym wyroku obowiązek złożenia prawidłowego wadium spoczywa na wykonawcy, który chce nim zabezpieczyć swą ofertę. Wykonawca mając świadomość, że wadliwie wniesione wadium stanowi przesłankę odrzucenia oferty, jest zobowiązany zadbać o swoje interesy i dołożyć wszelkiej staranności by dokument został złożony prawidłowo. Treść gwarancji składanych tytułem wadium powinna być jasna, przejrzysta i czytelna (por. wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu z 11 lipca 2013 r. sygn. akt X Ga 189/13). Wszystkie formy w jakich jest wnoszone wadium powinny w jednakowy sposób zapewniać zaspokojenie roszczeń zamawiającego i być tak samo łatwo egzekwowalne jak wadium wniesione w gotówce. Powyższe dotyczy również gwarancji ubezpieczeniowej. Cytując stanowisko KIO, które zamawiający uznaje za własne: „…czynności prawne w postaci ustanowienia gwarancji mają charakter abstrakcyjny, a zakres zobowiązania który z nich wynika reguluje wyłącznie treść dokumentów gwarancyjnych.
Z tego też względu - mając na uwadze, że podmiotem uprawnionym do otrzymania zatrzymanego wadium jest zamawiający, tylko on może być prawidłowym beneficjentem gwarancji, gdyż tylko zamawiający w świetle przepisu art. 98 Pzp może zatrzymać wadium w określonych tam przypadkach. Ta kwestia podnoszona jest w doktrynie - Umowa gwarancji bankowej jest zawierana pomiędzy bankiem a beneficjentem (zamawiającym). Podstawą zawarcia umowy gwarancji bankowej jest umowa zlecenia udzielenia gwarancji bankowej, zawierana pomiędzy bankiem a zleceniodawcą (wykonawcą) [...] Gwarancja ubezpieczeniowa jest umową nienazwaną o konstrukcji zbliżonej do umowy gwarancji bankowej, do której stosuje się co do zasady odpowiednio przepisy dotyczące gwarancji bankowej. Stanowi pisemne zobowiązanie zakładu ubezpieczeń (gwaranta) do wypłaty na rzecz drugiej strony (beneficjenta gwarancji) określonej sumy pieniężnej, na jego żądanie, w sytuacji, w której dłużnik (wnioskodawca gwarancji) nie realizuje swoich zobowiązań (określonych w gwarancji) wobec beneficjenta. Umowa gwarancji ubezpieczeniowej jest zasadniczo zawierana pomiędzy gwarantem (zakładem ubezpieczeń) a beneficjentem (zamawiającym). Pomiędzy gwarantem (zakładem ubezpieczeń) a zleceniodawcą (wykonawcą) jest zawierana dodatkowa umowa o udzielenie gwarancji. (H. Nowak i M. Winiarz [red.], Prawo zamówień publicznych. Komentarz, UZP, Warszawa 2021 r.)….” Szczególnego znaczenia nabiera w niniejszej sprawie to, że gwarancja posługuje się pojęciem „Zamawiający” jako pojęciem zdefiniowanym. W części identyfikacyjnej dokumentu pojęciu temu przypisano konkretny podmiot, konkretną nazwę, konkretny NIP i konkretny REGON odmienne od oznaczeń właściwych dla podmiotu prowadzącego postępowanie. Następnie dalsze postanowienia gwarancji wiążą obowiązek zapłaty z żądaniem pochodzącym od „Zamawiającego”, a więc od tak zdefiniowanego adresata świadczenia. Oznacza to, że ewentualne żądanie zapłaty złożone przez Województwo Zachodniopomorskie mogłoby zostać zakwestionowane jako pochodzące od podmiotu innego niż wskazany w gwarancji. Na gruncie prawa cywilnego gwarant nie jest pozbawiony możliwości badania, czy żądanie płatności pochodzi od właściwego beneficjenta i czy zostały spełnione formalne przesłanki określone w dokumencie. Nie można zatem oczekiwać od Zamawiającego, aby akceptował dokument, który w momencie ewentualnego uruchomienia zabezpieczenia mógłby stać się przedmiotem sporu interpretacyjnego z gwarantem.
Wadium ma tymczasem spełniać funkcję natychmiastowego, pewnego i efektywnego zabezpieczenia interesów zamawiającego. W piśmiennictwie konsekwentnie akcentuje się, że zabezpieczenie wadialne wniesione w formie gwarancji musi być funkcjonalnie równoważne wadium pieniężnemu. Zamawiający nie może zostać postawiony w sytuacji, w której możliwość uzyskania kwoty wadium zależy od dalszych wyjaśnień, prowadzenia dodatkowego sporu z gwarantem albo wykazywania, że mimo odmiennej treści dokumentu gwarant „miał na myśli” inny podmiot niż wpisany w treści gwarancji. W jednym z nowszych orzeczeń Izba podkreśliła, że wadliwa gwarancja nie spełnia funkcji przypisanych instytucji wadium, właśnie dlatego, że rodzi stan niepewności co do możliwości skutecznego uzyskania środków. Taki stan rzeczy jest nie do pogodzenia z ochronną funkcją wadium. Nie można także podzielić ewentualnego stanowiska, że skoro Urząd Marszałkowski działa w strukturze Województwa, to błąd w oznaczeniu beneficjenta powinien zostać uznany za nieistotny. Takie ujęcie abstrahuje od tego, że w sprawie nie chodzi o swobodną identyfikację podmiotu w obrocie potocznym, lecz o formalny dokument gwarancyjny, którego skuteczność wyznaczają precyzyjne dane zawarte w jego treści. Wadium w formie gwarancji ubezpieczeniowej nie jest oświadczeniem wiedzy, lecz oświadczeniem woli gwaranta, kształtującym zakres jego zobowiązania. Zakres ten nie może być rozszerzany w drodze późniejszych tłumaczeń wykonawcy ani w drodze założeń, że skoro adres jest ten sam, to każdy element dokumentu należy uznać za wystarczający. W niniejszym przypadku nie mamy do czynienia wyłącznie z użyciem skrótu, dopisku organizacyjnego albo dodatkowego elementu nazwy tego samego podmiotu. Gwarancja łączy nazwę urzędu z jego własnymi identyfikatorami, przez co utrwala autonomiczne oznaczenie podmiotu wskazanego jako beneficjent. To zaś wyklucza uznanie, że chodzi jedynie o nieistotną niedokładność redakcyjną. W konsekwencji stwierdza się, że Zamawiający nie dysponował w dacie upływu terminu składania ofert skutecznym, pewnym i bezspornym zabezpieczeniem wadialnym ustanowionym na swoją rzecz, zgodnie z wymaganiami SWZ oraz zgodnie z art. 97 p.z.p. Nieprawidłowość ta nie mogła zostać usunięta po upływie terminu składania ofert.
Ustawodawca nie przewidział bowiem możliwości poprawiania lub uzupełniania dokumentu wadium po tym terminie, co pozostaje w ścisłym związku z funkcją tego zabezpieczenia, mającego istnieć prawidłowo już od chwili złożenia oferty. Dopuszczenie późniejszej korekty prowadziłoby do obejścia art. 97 ust. 5 p.z.p. oraz do nieuprawnionego uprzywilejowania wykonawcy, który nie zapewnił prawidłowego zabezpieczenia oferty w wymaganym czasie. Nie ma także znaczenia, że gwarancja obejmowała prawidłową kwotę, prawidłowy okres obowiązywania oraz prawidłowo wskazywała numer postępowania. Wadium wniesione w formie gwarancji jest instrumentem sformalizowanym i musi być oceniane kompleksowo. Spełnienie części wymagań nie kompensuje wady dotyczącej samego beneficjenta, ponieważ właśnie ten element przesądza o tym, kto może skutecznie wystąpić z żądaniem zapłaty. Jeżeli beneficjent został określony wadliwie, to ochrona zamawiającego ma charakter pozorny. Taka gwarancja nie zapewnia bowiem zamawiającemu tego, co wadium ma zapewniać, czyli realnej możliwości uzyskania świadczenia bez wchodzenia w spór co do zakresu zobowiązania gwaranta. W realiach niniejszej sprawy nieprawidłowość ma charakter podwójny. Po pierwsze, Wykonawca nie zastosował się do jednoznacznego wymogu SWZ dotyczącego oznaczenia beneficjenta. Po drugie, treść samej gwarancji nie dawała Województwu Zachodniopomorskiemu jako zamawiającemu pewności skutecznego skorzystania z zabezpieczenia w razie ziszczenia się przesłanek z art. 98 ust. 6 p.z.p. To właśnie ten drugi element przesądza o materialnej wadliwości wadium. Nie chodzi więc wyłącznie o formalne odejście od brzmienia SWZ, lecz o brak takiego zabezpieczenia, które z punktu widzenia prawa cywilnego i praktyki realizacji gwarancji pozwalałoby bezspornie uznać, że gwarant jest zobowiązany wobec właściwego zamawiającego. Z tych przyczyn należało uznać, że Wykonawca wniósł wadium w sposób nieprawidłowy w rozumieniu art. 226 ust. 1 pkt 14 p.z.p. W rezultacie Zamawiający jest zobowiązany do odrzucenia oferty. Ocena prawidłowości wadium musiała zostać dokonana na podstawie treści złożonego dokumentu, która nie zapewnia Zamawiającemu ochrony wymaganej przez ustawę i dokumenty zamówienia”.
Izba zważa, iż zgodnie z art. 97 ust. 5 ustawy PZP, Wadium wnosi się przed upływem terminu składania ofert i utrzymuje nieprzerwanie do dnia upływu terminu związania ofertą , z wyjątkiem przypadków, o których mowa w , zaś w myśl art. 97 ust. 10 ustawy PZP, Jeżeli wadium jest wnoszone w formie gwarancji lub poręczenia , o których mowa w ust. 7 pkt 2-4, wykonawca przekazuje zamawiającemu oryginał gwarancji lub poręczenia, w postaci elektronicznej.
Powyższe uregulowanie ustawowe znalazło swoje odzwierciedlenie w rozdziale XVI SWZ (Wymagania dotyczące wadium), w którym Zamawiający określił jednoznacznie wymagania dotyczące wadium, wskazując: „(…)
2. Wadium wnosi się przed upływem terminu składania ofert i utrzymuje nieprzerwanie do dnia upływu terminu związania ofertą , z wyjątkiem przypadków, o których mowa w art. 98 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz ust. 2 ustawy PZP.
3. Wadium może być wnoszone według wyboru Wykonawcy w jednej lub kilku następujących formach:
1) pieniądzu;
2) gwarancjach bankowych;
3) gwarancjach ubezpieczeniowych ;
4) poręczeniach udzielanych przez podmioty, o których mowa w art. 6b ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o utworzeniu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (Dz. U. z 2024 r. poz. 419 ze zm.).
(…)
5. Wadium wnoszone w formie gwarancji lub poręczenia musi spełniać co najmniej poniższe wymagania:
1) musi obejmować odpowiedzialność za wszystkie przypadki powodujące zatrzymanie wadium przez Wykonawcę określone w art. 98 ust. 6 ustawy PZP , bez potwierdzania tych okoliczności;
2) z jej treści powinno jednoznacznie wynikać zobowiązanie gwaranta lub poręczyciela do zapłaty całej kwoty wadium;
3) powinno być nieodwołalne i bezwarunkowe oraz płatne na pierwsze żądanie;
4) termin obowiązywania gwarancji lub poręczenia nie może być krótszy niż termin związania ofertą (z zastrzeżeniem iż pierwszym dniem związania ofertą jest dzień składania ofert);
5) w treści gwarancji lub poręczenia powinna znaleźć się nazwa oraz numer przedmiotowego postępowania;
6) beneficjentem gwarancji lub poręczenia jest: Województwo Zachodniopomorskie, ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 40, 70-421 Szczecin ;
7) w przypadku Wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia, Zamawiający wymaga aby gwarancja lub poręczenie obejmowała swą treścią (tj. zobowiązanych z tytułu gwarancji lub poręczenia) wszystkich Wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia lub aby z jej treści wynikało, że zabezpiecza ofertę Wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia (konsorcjum);
8) musi zostać złożone w oryginale w postaci elektronicznej wraz z ofertą (dokument opatrzony kwalifikowanym podpisem elektronicznym osób upoważnionych do jego wystawienia), Wykonawca składa załączając na Platformie w sekcji „Przygotowanie oferty” – poprzez wybranie podsekcji „dodaj dokument";
9) w treści gwarancji lub poręczenia powinien znaleźć się adres poczty elektronicznej gwaranta lub poręczyciela, na który Zamawiający ma wysłać oświadczenie o zwolnieniu z wadium.
6. Zamawiający odrzuca ofertę, jeżeli Wykonawca nie wniósł wadium, lub wniósł w sposób nieprawidłowy lub nie utrzymywał wadium nieprzerwanie do upływu terminu związania ofertą lub złożył wniosek o zwrot wadium w przypadku, o którym mowa w art. 98 ust. 2 pkt 3 ustawy PZP. (…)”.
Tym samym, w przedmiotowym postępowaniu każdy Wykonawca był zobowiązany do przekazania Zamawiającemu oryginału gwarancji lub poręczenia, tak, aby Zamawiający miał możliwość zweryfikowania, czy zabezpieczenie oferty jest skuteczne i prawidłowe już w chwili otwarcia ofert .
Izba zważa, iż powyższe potwierdza wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 31.03.2023 r. o sygn. akt KIO 728/23, KIO 751/23, w którym Izba wskazała: „ Izba podziela zapatrywania wyrażone w orzecznictwie, zgodnie z którymi zamawiający już w chwili otwarcia ofert musi mieć pewność, że w razie zaistnienia podstaw do zatrzymania wadium otrzyma on sumę gwarancyjną w całości. Ponadto gwarancja jest dokumentem, który nie podlega ani uzupełnieniu ani wyjaśnieniu na podstawie odpowiednich regulacji ustawowych . W przypadku gwarancji, gwarancja ta musi wyraźnie, jasno i konkretne określać przypadki uprawniające zamawiającego do zatrzymania wadium - tak, by nie występowały żadne wątpliwości, co do zakresu odpowiedzialności gwaranta i żadne ryzyka mogące czynić niemożliwym zrealizowanie przez zamawiającego przysługującego mu prawa zatrzymania wadium ”.
W podobnym duchu wypowiedziała się również Krajowa Izba Odwoławcza w wyroku z dnia 15.02.2024 r. o sygn. akt KIO 259/24, w którym Izba podkreśliła: „ Wskazać należy, że przepisy ustawy Pzp nie przewidują narzędzi pozwalających na konwalidację wadium wniesionego w sposób nieprawidłowy, jak również na wyjaśnienie wątpliwości dotyczących np. treści złożonego dokumentu gwarancji. Dokument potwierdzający wniesienie wadium nie jest bowiem częścią oferty rozumianej jako oświadczenie woli wykonawcy z wszelkimi doprecyzowującymi to oświadczenie dokumentami i informacjami co do zakresu i sposobu wykonania zobowiązania będącego przedmiotem zamówienia i nie może stanowić przedmiotu wyjaśnień. Z tych samych powodów nie ma również żadnych podstaw do poprawienia w treści dokumentu wadialnego omyłki na podstawie art. 223 ust. 2 Pzp. Podkreślić należy, że Zamawiający ocenia prawidłowość wadium wniesionego w formie niepieniężnej na podstawie dokumentu złożonego wraz z ofertą. W przypadku ustalenia na podstawie tego dokumentu, że wadium nie zabezpiecza oferty w wymagany sposób, Zamawiający nie ma obowiązku ani nawet możliwości opierania się na odmiennych twierdzeniach wykonawcy, czy na innych dokumentach, które nie zostały wraz z ofertą przedłożone. Wadliwy dokument gwarancji nie podlega również uzupełnieniu po terminie składania ofert. Wadium nie stanowi treści oferty, a jedynie jej finansowe zabezpieczenie w sytuacji zaistnienia okoliczności, o których mowa w art. 98 ust. 6 Pzp ”.
W konsekwencji powyższego, Izba nie podziela argumentacji Odwołującego, że gwarancja wadialna podlega uzupełnieniu, czy też wyjaśnieniom odpowiednio na podstawie art. 128 ust. 1 ustawy PZP i art. 128 ust. 4 ustawy PZP.
Nadto, jak wskazuje się w doktrynie i orzecznictwie Krajowej Izby Odwoławczej, gwarancja bankowa/ubezpieczeniowa jest zobowiązaniem abstrakcyjnym i formalnym. Oznacza to, że jej wykładnia odbywa się wyłącznie w oparciu o treść dokumentu (w niniejszej sprawie wyłącznie o treść złożonej wraz z ofertą gwarancji ubezpieczeniowej Nr 1117776220/GWo/2026/081 z dnia 19 lutego 2026 r.), a w konsekwencji późniejsze oświadczenie Gwaranta (PZU S.A.) zawarte w treści załączonego do odwołania (plik „6f_ pismo_PZU.pdf”) z dnia 27 marca 2026 r., Izba nie wzięła pod uwagę, ponieważ ww. oświadczenie Gwaranta zostało złożone po upływie terminu składania ofert, którego treść nie może skutecznie modyfikować zobowiązania Gwaranta złożonego przez Odwołującego wraz z ofertą. Uwzględnienie przez Izbę powyższego pisma PZU S.A. stanowiłoby de facto próbę rozszerzenia albo modyfikacji odpowiedzialności Gwaranta, na co słusznie wskazywał Zamawiający i Przystępujący w swoich pismach procesowych oraz na rozprawie, a co w świetle przepisów ustawowych i jednoznacznych postanowień SWZ wynikających z rozdziału XVI ust. 5 pkt 6 SWZ, byłoby nie do pogodzenia z podstawowymi zasadami zamówień publicznych.
Należy bowiem zauważyć, że w przedmiotowej sprawie Odwołujący, jak już Izba wskazała powyżej, złożył wraz z ofertą gwarancję ubezpieczeniową Nr 1117776220/GWo/2026/081 z dnia 19 lutego 2026 r., w której jednoznacznie wskazano jako Zamawiającego „Urząd Marszałkowski Województwa Zachodniopomorskiego, Adres: Marszałka Józefa Piłsudskiego 40, 70-421 Szczecin, Regon: 811686780, NIP: 8512543564”. Oznacza to, że przedłożona wraz z ofertą gwarancja ubezpieczeniowa nie odwoływała się wprost do Województwa Zachodniopomorskiego (tj. jako beneficjenta gwarancji lub poręczenia nie wskazano Województwa Zachodniopomorskiego zgodnie z wymogiem rozdziału XVI ust. 5 pkt 6 SWZ ), lecz do Urzędu Marszałkowskiego Województwa Zachodniopomorskiego, w tym do numeru Regon i NIP jako danych identyfikacyjnych odnoszących się do Urzędu Marszałkowskiego, a nie do Województwa Zachodniopomorskiego, które notabene ma odrębny numer Regon i NIP (tj. Regon: 811683876, NIP: 8512871498). Argumentacja Odwołującego, iż: „Zamawiający w swojej analizie pomija kluczowy aspekt -podmioty te nie działają w całkowitym rozerwaniu i nie prowadzą odrębnych gospodarek finansowych”, czy też „Marszałek województwa (…)organizuje pracę zarządu województwa i urzędu marszałkowskiego, jest kierownikiem tego urzędu oraz reprezentuje województwo na zewnątrz” jest w ocenie Izby irrelewantna dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, patrząc przez pryzmat jednoznacznych postanowień SWZ, jaki podmiot miał być wskazany w gwarancji jako beneficjent gwarancji.
Nie można również tracić z pola widzenia, iż podobne uregulowanie, co do tego, jaki podmiot jest beneficjentem poręczenia lub gwarancji znajduje się w rozdziale XXI ust. 5 pkt 7 SWZ odnoszącym się do zabezpieczenia należytego wykonania umowy, tj. „beneficjentem poręczenia lub gwarancji jest: Województwo Zachodniopomorskie, ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 40, 70-421 Szczecin”, na co słusznie wskazywał Przystępujący na rozprawie.
Tym samym, Izba nie popiera argumentacji Odwołującego, że Zamawiający dokonał „rozszerzającej wykładni przesłanek odrzucenia oferty”, a „Gwarancja zapewniała realne, pełne i niebudzące wątpliwości zabezpieczenie interesów Zamawiającego”, ze względu na fakt, iż Zamawiający na dzień składania ofert nie dysponował dokumentem gwarancyjnym, z którego bezspornie wynikałoby jego uprawnienie do żądania zapłaty wadium (tj. brak pewności co do możliwości zaspokojenia roszczeń z wadium), zgodnie z wymaganiami opisanymi w rozdziale XVI ust. 5 pkt 6 SWZ.
Niezależnie od powyższego, Izba nie zgadza się z Odwołującym, jakoby „potencjalni wykonawcy mogli mieć uzasadnione wątpliwości jak powinna być sformułowana treść gwarancji wadialnej”, powołując się w treści odwołania na sekcję 1.1 ogłoszenia o zamówieniu i na § 4 ust. 9 pkt 1 Załącznika nr 9 do SWZ – Wzór umowy, przy czym w ocenie Izby, zdaje się nie zauważać Odwołujący, że postanowienia tam ujęte pełnią odmienną funkcję i w żaden sposób nie odnoszą się do instytucji wadium, w tym do wymogu dotyczącego beneficjenta gwarancji.
Poza tym argument Odwołującego, że: „Nie do przyjęcia byłaby taka interpretacja Gwarancji, która prowadziłaby do wniosku, iż Odwołujący i Gwarant dążyli do zawarcia umowy w istocie niewykonalnej”, to Odwołujący pomija fakt, że to właśnie Wykonawcę obciąża ryzyko wadliwego zabezpieczenia oferty niezależnie od profesjonalnego charakteru Gwaranta, który w przedmiotowej sprawie jednoznacznie wskazał inny podmiot niż wymagany w dokumentacji postępowania.
Izba chciałaby w tym miejscu zwrócić uwagę, iż Odwołujący jest profesjonalistą, w stosunku do którego stosuje się podwyższony miernik staranności. Oznacza, że w przypadku oceny należytej staranności w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej musi ona uwzględniać, zgodnie z art. 355 § 2 k.c., zawodowy charakter tej działalności. Tym samym od przedsiębiorcy wymagana jest szczególna staranność wyrażająca się większą zapobiegliwością, rzetelnością, dokładnością w działaniu, itd. Za takiego profesjonalistę należy również uznać, co do zasady, wykonawcę ubiegającego się o udzielenie zamówienia publicznego. Należyta staranność profesjonalisty nakłada na wykonawcę, który składa ofertę, dokumenty, czy też oświadczenia we własnym imieniu, aby upewnił się, czy deklarowany w nich stan rzeczy odpowiada rzeczywistości.
Izba zważa, iż Odwołujący powołuje się jeszcze na „formalizm postępowania”, powołując się na wyrok Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 23.02.2007 r. (sygn. akt X Ga 23/07), przy czym zdaje się nie zauważać Odwołujący, iż sam ustawodawca przyjął rygorystyczne podejście do samej czynności wniesienia wadium oraz dokumentu gwarancji w formie niepieniężnej, a w konsekwencji w ocenie Izby jakiekolwiek wyjaśnienia Gwaranta nie mogły konwalidować czynności wniesienia wadium, ponieważ Zamawiający nie dysponował na moment otwarcia ofert prawidłowym i skutecznym zabezpieczeniem oferty.
Biorąc powyższe pod uwagę, zdaniem Izby słusznie Zamawiający odrzucił ofertę Odwołującego na podstawie art. 226 ust. 1 pkt 14 ustawy PZP, a w konsekwencji zarzuty podniesione w treści odwołania, w tym zarzut naruszenia przez Zamawiającego art. 16 pkt 1 i 2 w zw. z art. 239 ust. 1 ustawy PZP, w ocenie Izby są chybione.
O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie art. 574 i 575 ustawy Prawo zamówień publicznych oraz § 2 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 5 pkt 2 lit. a w zw. z § 8 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 2020 r. w sprawie szczegółowych rodzajów kosztów postępowania odwoławczego, ich rozliczania oraz wysokości i sposobu pobierania wpisu od odwołania (Dz. U. 2020 r. poz. 2437), obciążając kosztami postępowania Odwołującego.
Wobec powyższego orzeczono, jak w sentencji.
Przewodniczący: ………………………….
Orzeczenia powołane w treści (3)
- KIO 259/24oddalone15 lutego 2024
- KIO 1652/23oddalone22 czerwca 2023
- KIO 728/23 | KIO 751/23uwzględnione31 marca 2023
Inne spory tego zamawiającego
- KIO 1622/26umorzenie postępowania4 maja 2026
- KIO 5803/25umorzenie postępowania28 stycznia 2026
- KIO 3634/24uwzględnione24 października 2024
- KIO 509/23umorzenie postępowania8 marca 2023
- KIO 2187/20umorzone (wycofanie)30 września 2020
- KIO 2182/20umorzone (uwzględnienie zarzutów przez zamawiającego w całości)28 września 2020