Wyrok XIX Ga 460/12

Treść orzeczenia

Untitled

Sygn. akt XIX Ga 460/12

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 sierpnia 2012 r.

Sąd Okręgowy w Katowicach XIX Wydział Gospodarczy Odwoławczy

Przewodniczący;

Sędziowie:

Protokolant:

SSO Dariusz Chrapoński (spr) SSO Krystyna Faściszewska - Rąba SSO Blanka Zorębska

sekr. sądowy Iwona Zdebel

na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2012 r. rozpoznał sprawę z odwołania Jacka Wieczorka prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą „ Jacek Wieczorek Zakład Usługowy Konserwacja Terenów Zielonych" w Bytomiu przeciwko zamawiającemu

Miejskiemu Zarządowi Nieruchomości Komunalnych w Jaworznie

o udzielenie zamówienia publicznego

na skutek skargi zamawiającego

od wyroku Krajowej Izby Odwoławczej w Warszawie

z dnia 26 czerwca 2012 r. sygn. akt KIO 1243/12

1. oddala skargę,

2. zasądza od zamawiającego na rzecz odwołującego się kwotę 3.617,00 zł

(trzy tysiące sześćset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa

Sygn. akt XIX Ga 460/12 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem Krajowa Izba Odwoławcza (zwana dalej KIO) w sprawie z odwołania wniesionego przez Wykonawcę Jacka Wieczorka, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Jacek Wieczorek Zakład Usługowy Konserwacja Terenów Zielonych (zwany dalej Wykonawcą) w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego, prowadzonego przez Miejski Zarząd Nieruchomości Komunalnych w Jaworznie (zwany dalej Zamawiającym) uwzględniła to odwołanie:

- nakazując Zamawiającemu unieważnienie czynności wyboru najkorzystniejszej oferty, unieważnienie czynności wykluczenia z postępowania Wykonawcy oraz powtórzenia czynności oceny spełnienia udziału w postępowaniu, badania i oceny ofert;

- orzekała o kosztach postępowania odwoławczego.

KIO ustaliło, że Zamawiający prowadzi postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego (MZNK. DZP.2510.5.2012.) pod nazwą „Koszenie i pielęgnacja terenów zielonych stanowiących własność Gminy Jaworzno, niepozostających w utrzymaniu innych podmiotów, oraz utrzymanie zieleni przydrożnej w pasach drogowych na drogach gminnych i powiatowych w Jaworznie w 2012 r.". Dnia 4 czerwca 2012 roku Zamawiający przesłał Wykonawcy zawiadomienie o wykluczeniu z postępowania na podstawie art. 24 ust. 2 pkt 4 p.z.p. i odrzuceniu oferty w oparciu o art. 24 ust. 4 p.z.p., art. 89 ust. 1 pkt 5 i art. 89 ust. 1 pkt 2 p.z.p. Nadto powołując się na treść art. 46 ust. 4 z p.z.p. Zamawiający zatrzymał wniesione przez Wykonawcę wadium wraz z odsetkami. Jako podstawę takiego stanowiska Zamawiający wskazał, że w dniu 28 maja 2012 roku wezwał wykonawcę w trybie art. 26 ust. 3 p.z.p. do uzupełnienia brakujących dokumentów potwierdzających spełnienie warunków udziału w postępowaniu określonych w Rozdziale IV SIWZ w terminie do dnia 1 czerwca 2012 roku poprzez przedłożenie:

- prawidłowo zredagowanego wykazu wykonanych lub wykonywanych usług w zakresie niezbędnym do wykazanie spełnienia warunków wiedzy i doświadczenia;

- opłaconej polisy OC na minimalną kwotę ubezpieczenia w wysokości 800.000 zł dla potwierdzenia spełnienia warunku udziału w postępowaniu w zakresie dotyczącym sytuacji ekonomicznej o finansowej.

W zakresie drugiego braku Zamawiający stwierdził, że opłacenie polisy jest warunkiem koniecznym do objęcia ochroną ubezpieczeniową, w związku z czym Wykonawca był zobowiązany do wykazania, że na dzień złożenia oferty objęty jest tego rodzaju ochroną - poprzez wykazanie uregulowania składki ubezpieczeniowej.

Zdaniem Zamawiającego w wyznaczonym terminie Wykonawca uzupełnił braki w zakresie pkt 1, nie uzupełnił natomiast braku określonego w pkt 2. Wykonawca przedłożył certyfikat ubezpieczeniowy Sopockiego Towarzystwa Ubezpieczeń ERGO HESTIA S.A., który potwierdza jedynie zawarcie umowy ubezpieczeniowej w zakresie OC, lecz dokument ten nie spełnia wymogów pkt 1 ppkt 7 Rozdziału V SIWZ, albowiem nie dowodził on opłacenia polisy na dzień składania oferty.

Odwołanie od tej czynności zniesione przez Zamawiającego zostało uwzględnione przez KIO z następujących przyczyn.

Z dokumentu załącznika do polisy ubezpieczeniowej złożonej do oferty wynikało, że mimo nieopłacenia składniki ubezpieczeniowej w dacie złożenia oferty Wykonawca był objęty ochroną ubezpieczeniową w okresie obowiązywania umowy ubezpieczenia (21 maja 2012 roku - 20 maja 2013 roku). Spełnione zostały zatem warunki udziału w postępowaniu, o których mowa w pkt 1 ppkt 4 Rozdziału IV SIWZ i pkt 1 pppkt 7 Rozdziału VI SIWZ. Zdaniem KIO wymóg opłacenia polisy, o którym mowa w § 1 ust. 1 pkt 10 Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 2009 roku w sprawie rodzajów dokumentów, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy, oraz form, w jakich te dokumenty mogą być składane (Dz. U. Nr 226, poz. 1817), zwane dalej Rozporządzeniem, dotyczy sytuacji, gdy opłacenie składki ubezpieczeniowej jest warunkiem objęcia ochrony ubezpieczeniowej. Spowodowane to jest faktem, że z art. 814 § 1 k.c. wynika zasada, że odpowiedzialność ubezpieczyciela rozpoczyna się od dnia następnego po zawarciu umowy, nie wcześniej jednak niż od dnia następnego po zapłaceniu składki lub jej pierwszej raty. Jednocześnie przepis ten zezwala na zawarcie tego rodzaju umowy ubezpieczenia, że ubezpieczyciel będzie ponosił już odpowiedzialność przed opłaceniem składki ubezpieczeniowej, który to przypadek miał miejsce w niniejszej sprawie. Skoro zatem już w dacie złożenia oferty Wykonawca mimo nieopłacenia składki ubezpieczeniowej był objęty ochroną ubezpieczeniową, toteż w ocenie KIO niezasadne jest stanowisko Zamawiającego, że nie spełniał on wymogów udziału w postępowaniu.

W konsekwencji KIO przyjęło niezasadność wykluczenia Wykonawcy z postępowania w oparciu o art. 24 ust. 2 pkt 4 p.z.p. Brak jest zatem podstaw do zatrzymania wadium. Zamawiający naruszył także art. 89 ust. 1 pkt 2 p.z.p., gdyż nie można stwierdzić niezgodności oferty Wykonawcy z treścią SIWZ.

W skardze Zamawiający zarzucił orzeczeniu KIO:

1. sprzeczność ustaleń faktycznych z treścią zebranego materiału dowodowego poprzez przyjęcie, że niezasadnie wykluczono Wykonawcę z postępowania, albowiem nie przedłożył on opłaconej polisy OC, w związku z czym naruszył postanowienia Rozdziału IV ust. 1 pkt 4 SIWZ;

2. naruszenie prawa materialnego art. § 1 ust. 10 Rozporządzenia poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie m. in., że:

- przedłożenie nieopłaconej polisy, której termin nie nastąpił w dacie złożenia oferty stanowi rodzaj i formę dokumentu, o którym mowa w tym przepisie;

- stosowanie tego przepisu jest ograniczone art. 814 § 1 k.c. podczas, gdy ma on charakter lexspecialis do postanowień kodeksowych;

3. naruszenie prawa materialnego - art. 7 ust. 1 p.z.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że Zamawiający jest uprawniony w ramach postępowania o udzielenie zamówienia publicznego do różnicowania ofert w zależności od tego w jaki sposób poszczególni wykonawcy ukształtowali swoje obowiązki w zakresie terminu zapłaty składki ubezpieczeniowej.

Wskazując na te zarzuty Zamawiający wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenia odwołania Wykonawcy oraz zasądzenia kosztów postępowania skargowego.

Wykonawca wniósł o oddalenie skargi i zasądzenie kosztów postępowania skargowego.

Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie z następujących przyczyn.

Dla przejrzystości dalszych wywodów koniecznym się staje przypomnienie na wstępie kilku okoliczności faktycznych mających zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia skargi Zamawiającego.

W Rozdziale IV SIWZ, określającym warunki udziału w postępowaniu w pkt 1 ppkt 4 znajduje się zapis, że o udzielenie zamówienia publicznego może ubiegać się wykonawca, który w zakresie sytuacji ekonomicznej i finansowej wykaże, że jest ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej związanej z przedmiotem zamówienia. Jako minimalną sumę ubezpieczenia powołano kwotę 800.000 zł. W Rozdziale V SIWZ, który określa wykaz oświadczeń i dokumentów , jakie maja dostarczyć wykonawcy w pkt 1 ppkt 7 wskazano, że jednym z wymaganych dokumentów ma być opłacona polisa, w przypadku jej braku inny dokument, potwierdzający, że wykonawca jest ubezpieczony zgodnie z postanowieniami Rozdziału IV pkt 1 ppkt 4 SIWZ. Do oferty z dnia 23 maja 2012 roku Wykonawca załączył polisę 90100654119, wystawioną przez Sopockie Towarzystwo Ubezpieczeniowe ERGO HESTIA S.A. w Sopocie z dnia 17 maja 2012 roku, potwierdzającą zawarcie przez niego w okresie od 21 maja 2012 roku do dnia 20 maja 2013 roku umowy ubezpieczenia OC z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej z sumą ubezpieczenia w wysokości 3.000.000 zł i składką w wysokości 70.000 zł, płatną w kwartalnych ratach, przy czym termin płatności pierwszej raty upływał dnia 1 czerwca 2012 roku. Z klauzul dodatkowych do załącznika do umowy ubezpieczenia wynika, że okres ochrony ubezpieczeniowej jest tożsamy z okresem ubezpieczenia. Opłata zatem składki nie miała zatem żadnego znaczenia dla ochrony ubezpieczeniowej trwającej już od daty początkowej umowy ubezpieczenia, a co jedynie na podstawie klauzuli dodatkowej ubezpieczyciel miał prawo do wypowiedzenia umowy z powodu nieopłacenia składki lub jej pierwszej raty w terminie płatności, ale po uprzednim pisemnym wezwaniu do jej zapłaty i nieuregulowania przez ubezpieczonego tej należności w terminie 14 dni od otrzymania wezwania do zapłaty.

Jednocześnie - co trzeba podkreślić, termin składania ofert upływał dnia 24 maja 2012 roku, a więc termin płatności pierwszej raty składki upływał po terminie składnia ofert. Warto w tym kontekście powiedzieć, że Wykonawca był zobowiązany do wykazania omawianego warunku uczestnictwa w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego w dacie upływu terminu składania ofert (art. 26 ust. 3 i 4 p.zp.).

Punktem wyjścia rozważań, czy w zakresie wymogów uczestnictwa w postępowaniu Wykonawca spełniał kryteria co zawarcia umowy ubezpieczenia OC jest podkreślenie, że cytowane wcześniej zapisy SIWZ, szczególnie określone w Rozdziale V wprost nawiązują pojęciowo do § 1 ust. 1 pkt 10 Rozporządzenia, a to oznacza, że dla rozstrzygnięcia skargi fundamentalne znaczenie nabiera wykładnia tego przepisu. Zgodnie z postanowieniem zawartym w tej normie prawnej, w toku postępowania o udzielenie zamówienia zamawiający może domagać się od wykonawców przedłożenia opłaconej polisy, a w przypadku jej braku innego dokumentu potwierdzającego, że wykonawca jest ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej w zakresie prowadzonej działalności związanej z przedmiotem zamówienia.

Rozwikłując znaczenie pojęciowe tego przepisu w pierwszej kolejności należy sięgnąć do jego wykładni gramatycznej mającej pierwszeństwo przed innymi metodami wykładni. Reguły językowe bowiem są podstawowym instrumentem komunikowania się prawodawcy z adresatami jego norm. Ponadto adresaci norm prawnych winni działać w zaufaniu do tego co zostało napisane w tekstach aktów prawnych. Dopiero wtedy, gdy wynik wykładni językowej prowadzi do sprzeczności z inną normą prawną, czy też powoduje oczywistą i rażącą niesprawiedliwość, względnie wniosek wynikający z takiej wykładni jest absurdalny z punktu widzenia logiki, należy sięgnąć do wykładni systemowej, a gdy ta nie usuwa wątpliwości interpretacyjnych koniecznym staje się sięgnięcie do wykładni funkcjonalnej (por. uzas. uchw. 7 SN z 1.03.07 r., III CZP 94/06, OSNC 2007, Nr 7-8, poz. 95).

Odczytując literalnie treść wskazanego tutaj przepisu należy dojść do wniosku, że w przypadku, gdy ubezpieczyciel w związku z zawartą umową ubezpieczenia wystawił polisę, to wykazanie przez wykonawcę udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia polega na przedłożeniu dowodu opłacenia umowy ubezpieczenia:

- w całości, bez względu na określone w umowie raty;

- bez względu na okoliczność, czy ubezpieczyciel podnosi odpowiedzialność przed datą płatności składki ubezpieczeniowej;

- bez względu na datę płatności składki ubezpieczeniowej, choćby ta płatność miała miejsce już po zakończeniu terminu składnia ofert.

Jeśli natomiast nie wystawiono polisy, a inny dokument potwierdzający zawarcie umowy ubezpieczenia, to językowe znaczenie analizowanej normy prawnej pozwala na przyjęcie tezy, że opłacenie składki dla spełniania wymogów uczestnictwa w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego jest irrelewantne.

Trzeba tutaj powiedzieć, że art. 809 § 1 k.c. stanowi, że ubezpieczyciel zobowiązany jest potwierdzić zawarcie umowy dokumentem ubezpieczenia. Na potwierdzenie zawarcia umowy ubezpieczyciel może wystawić polisę, legitymację ubezpieczeniową, certyfikat ubezpieczeniowy, tymczasową legitymację tymczasową, nie mniej jednak nazwa dokumentu ubezpieczenia nie jest istotna, ważne jest jedynie to, by był on wystawiony, doręczony ubezpieczającemu, oraz potwierdzał fakt zawarcia konkretnej umowy ubezpieczenia. Innymi słowy, każdy dokument potwierdzający zawarcie umowy ubezpieczenia, bez względu na jego nazwę ma takie samo znaczenie: stanowi jedynie dowód zawarcia umowy, która obowiązuje nawet bez jego wystawienia, w związku z czym jego niewystawienie nie wpływa na ważność tego rodzaju stosunku obligacyjnego.

Wskazując na powyższe rozumienie analizowanego przepisu dochodzimy do takiego oto wniosku, że w różny sposób traktuje się wykonawców w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego - w zależności od tego, jaki wystawił ubezpieczyciel dokument na potwierdzenie zawarcia umowy ubezpieczenia, co z punktu widzenia art. 809 § 1 k.c., a zatem skuteczności zawarcia umowy ubezpieczenia nie ma znaczenia prawnego. W przypadku wystawienia polisy warunkiem uczestnictwa wykonawcy w postępowaniu będzie jej opłacenie, w przypadku wystawienia innego dokumentu takiego wymogu taki warunek nie obowiązuje, nawet wtedy, gdy przed opłatą składki ubezpieczyciel nie ponosi odpowiedzialności za zdarzenie objęte ochroną ubezpieczeniową. Takie rozumienie § 10 ust. 1 pkt 10 Rozporządzenia prowadzi do wniosków ad absurdum, a nadto jest rażąco niesprawiedliwe dla tych ubezpieczonych, którym na potwierdzenie zawarcia umowy ubezpieczenia wystawiono polisę - co jest zasadą. Dalej idąc, takie odczytywanie znaczenia tego przepisu zachęcałoby wręcz do zawierania tego rodzajów umów ubezpieczenia, gdzie wystawiane są inne dokumenty niż polisa. Dawałoby to możliwość nieopłacenia umowy ubezpieczenia, a mimo to wykonawca spełniałby warunki uczestnictwa w postępowaniu.

Ze wskazanych tutaj przyczyn zasadnym staje się wniosek, że przy rozpoznawaniu znaczenia normy § 10 ust. 1 pkt 10 Rozporządzenia należy odejść od jego literalnego rozumienia - na rzecz innych metod wykładni języka aktów prawnych - do wykładni

systemowej. Zdaniem Sądu Okręgowego nie dość jasne pojęcie „opłaconej polisy" należy wiązać ze skutecznością powstania odpowiedzialności ubezpieczyciela z umowy ubezpieczenia. Przy interpretowaniu § 10 ust. 1 pkt 10 Rozporządzenia należy sięgnąć do art. 814 § 1 k.c. W tym przepisie wprowadzono regułę, która uzależnia początek odpowiedzialności ubezpieczyciela od zapłacenia przez ubezpieczającego składki, w związku z czym początek jego odpowiedzialności nie jest tożsamy z momentem zawarcia umowy ubezpieczenia. Zważywszy na fakt, że przepis ten ma charakter dyspozytywny w umowie ubezpieczenia można w sposób odmienny od przyjęgo przez ustawodawcę wzorca określić początek odpowiedzialności ubezpieczyciela, również także poprzez utożsamienie ram czasowych umowy ubezpieczenia z odpowiedzialnością ubezpieczyciela, bez względu na datę opłacenia składki. Innymi słowy, ogólne warunki ubezpieczenia lub umowa mogą

W przewidywać powstanie początku odpowiedzialności ubezpieczyciela od daty początkowej trwania umowy, także i przed opłaceniem składki, co ma miejsce wtedy, gdy składka ma być opłacona w czasie późniejszym - w określonych umownie ratach.

W rezultacie spełnienie wymogu wynikającego z § 10 ust. 1 pkt 10 Rozporządzenia należy tłumaczyć w powiązaniu o treść art. 814 § 1 k.c. tj. czy zawarcie umowy ubezpieczenia powoduje powstanie odpowiedzialności ubezpieczyciela, czy też koniecznym do tego jest opłacenie składki. Jeśli zatem w toku postępowania o udzielenie zamówienia wykonawca wykaże, że opłacił składkę ubezpieczeniową, względnie, że ubezpieczyciel ponosi odpowiedzialność z umowy także przed opłaceniem składki, to należy przyjąć, że oba przypadki mają zatem jednakowe znaczenie dla wykazania wymogów z § 10 ust. 1 pkt 10 Rozporządzenia. W obu bowiem przypadkach ubezpieczyciel ponosi odpowiedzialność wynikającą z umowy ubezpieczenia, a jedynie to ma znaczenie z punktu wymogów tego przepisu.

Można w takiej sytuacji przyjąć, że o ile wykonawca wykaże stosownym dokumentem, że ubezpieczyciel ponosi odpowiedzialność bez względu na opłacenie składki, to nie podlega on wykluczeniu na podstawie art. 24 ust. 2 pkt 4 p.z.p.

Wskazane tutaj rozumienie § 10 ust. 1 pkt 10 Rozporządzenia można wzmocnić także argumentami ratio legis. Celem tej regulacji było, aby nie dopuścić do takiej sytuacji, gdy ubiegający się o zamówienie wykonawca legitymuje się umową ubezpieczenia, z której nie wynika powstanie odpowiedzialności ubezpieczyciela. Wskazać tutaj trzeba, na nieobowiązujący już § 1 ust. 3 pkt 3 Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 maja 2006 r. w sprawie rodzajów dokumentów, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy, oraz form, w jakich te dokumenty mogą być składane (Dz. U. Nr 87, poz. 605 ze zm.), w którym, nie było wymogu przedłożenia „opłaconej polisy", a jedynie polisy, a w przypadku jej braku innego dokumentu potwierdzającego, że wykonawca jest ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej w zakresie prowadzonej działalności. Wprowadzenie zatem pojęcia „opłacanej polisy" do aktualnie obowiązującego Rozporządzenia wiąże się z wprowadzeniem wymogu zapewnienia skuteczności ochrony ubezpieczeniowej - odpowiedzialności ubezpieczyciela, co zazwyczaj wiąże się z opłatą składki. Nie mniej jednak, taki rezultat zostanie osiągnięty również i wtedy, gdy umowa ubezpieczenia przewiduje odpowiedzialność ubezpieczyciela wcześniej - już z datą wskazaną jako początek obowiązywania umowy. Żadne racjonalne względy nie przemawiają za różnym traktowaniem obu przypadków.

Stan faktyczny niniejszej sprawy wskazuje jednoznacznie, że Wykonawca w dacie złożenia oferty posiadał ubezpieczenie OC, które mimo nieopłacenia składki w dacie zawarcia umowy powodowało powstanie odpowiedzialności ubezpieczyciela. Składka zresztą miała być płatna już po upływie terminu składania ofert. Nie można w takim przypadku mówić, że Wykonawca nie wykazał dokumentami spełnienia wymogów uczestnictwa w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego. W takiej sytuacji jego wykluczenie w oparciu o art. 24 ust. 2 pkt 4 p.z.p. z tego postępowania było bezzasadne. W konsekwencji niezasadnego wykluczenia Wykonawcy Zamawiający w sposób nieuprawniony zatrzymał wadium, albowiem art. 46 ust. 4 a p.z.p. może mieć zastosowanie w niniejszej sprawie jedynie do przypadku jeżeli wykonawca w odpowiedzi na wezwanie, o którym mowa w art. 26 ust. 3, nie złożył dokumentów lub oświadczeń, o których mowa w art. 25 ust. 1. Po pierwsze, z treści oferty - polisy i załącznika Wykonawcy wynikało, że umowa ubezpieczenia powoduje powstanie odpowiedzialności ubezpieczyciela przed datą uregulowania składki - w związku z tym wezwanie do uzupełnienia braków oferty w tym zakresie było zbędne. Po drugie, w odpowiedzi na wezwanie Wykonawca przedłożył certyfikat ubezpieczeniowy z dnia 29 maja 2012 roku, który potwierdza fakty wynikające z oferty.

Konsekwencją uznania bezzasadności stanowiska Zamawiającego oczywistym staje się wniosek o niedopuszczalnym zastosowaniu przez niego przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 p.z.p.

Wskazując na powyższe Sąd Okręgowy nie podziela zarzutów skargi Zamawiającego odnoszące się do błędów KIO w zakresie ustaleń faktycznych i naruszeń § 10 ust. 1 pkt 10 Rozporządzenia.

Co się tyczy art. 7 ust. 1 p.z.p. to nie ma racji Zamawiający, że KIO dopuściło się naruszenia tego przepisu. Otóż, Zamawiający w toku postępowania o udzielenie zamówienia publicznego jest zobowiązany do dokonania oceny każdej złożonej oferty według jednakowych kryteriów. W przypadku naruszeń § 10 ust. 1 pkt 10 Rozporządzenia chodzi o zbadanie, czy wykonawca zawarł umowę ubezpieczenia i czy ubezpieczyciel w związku z tym ponosi odpowiedzialność z takiej umowy w dacie złożenia oferty. Kryteria więc oceny ofert są takie same, co oczywiście nie oznacza, że każdy wykonawca winien opłacić składkę dla spełnienia wymogów uczestnictwa w postępowaniu. Jeśli konkretny wykonawca wykaże dokumentami, że mimo nieopłacenia składki ubezpieczyciel pownosi odpowiedzialność z umowy, to nie można twierdzić, że wykonawca nie spełnił wymogów uczestnictwa w postępowaniu.