Wyrok KIO 3719/26 z 15 września 2026 r.

Uzasadnienie

Zamawiający – Widzewskie Towarzystwo Budownictwa Społecznego spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Łodzi – prowadzi postępowanie o udzielenie zamówienia w trybie podstawowym bez negocjacji na podstawie ustawy z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 793 ) (dalej: PZP), którego przedmiotem jest: „Budowa budynku mieszkalnego wielorodzinnego z częścią garażową w parterze wraz z urządzeniami budowlanymi na nieruchomości położonej w Łodzi przy ul. Lubelskiej 7, działki ewid. nr 143/2 i nr 143/1 w obrębie G-4” (znak sprawy 09/DA/26) nr ogłoszenia: 2026/BZP 00300098 z dnia 2026-06-19.

Szacunkowa wartość zamówienia nie przekracza kwot określonych w obwieszczeniu Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych wydanym na podstawie art. 3 ust. 3 PZP.

Pismem z dnia 29 lipca 2026 r. wykonawca MPM Łódź spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Namysłowie (dalej: Odwołujący) wniósł odwołanie wobec następujących czynności i zaniechań Zamawiającego:

1) poprawienia omyłek rachunkowych w tabeli elementów scalonych zawartej w formularzu oferty (poz. 41 cena brutto, podsumowanie cen netto oraz brutto);

2) zaniechania poprawienia oczywistej omyłki pisarskiej w poz. 41 tabeli elementów scalonych zawartej w formularzu oferty;

Odwołujący zarzucił Zamawiającemu naruszenie następujących przepisów PZP

1) art. 223 ust. 2 pkt 2 PZP poprzez poprawienie rzekomych oczywistych omyłek rachunkowych w poz. 41 brutto, podsumowanie cen netto oraz brutto tabeli elementów scalonych zawartej w formularzu oferty, podczas gdy wartości te zostały określone przez Odwołującego prawidło, natomiast omyłka – o charakterze pisarskim, a nie rachunkowym – nastąpiła w poz. 41 netto;

2) art. 223 PZP ust. 2 pkt 1 PZP względnie art. 223 ust. 2 pkt 3 PZP poprzez zaniechanie poprawienia omyłki pisarskiej w poz. 41 tabeli elementów scalonych zawartej w formularzu oferty, polegającej na błędnym wpisaniu kwoty 196000 zamiast 19600 (zostało wpisane o jedno zero za dużo);

W konsekwencji powyższego Odwołujący wniósł o:

1) nakazanie Zamawiającemu unieważnienia czynności poprawienia omyłek rachunkowych z dnia 24 lipca 2026 r. w treści oferty Odwołującego;

2) nakazanie Zamawiającemu poprawienia (oczywistej) omyłki pisarskiej w poz. 41 tabeli elementów scalonych zawartej w formularzu oferty i wpisanie poprawnej kwoty 19600 zamiast błędnej 196000, a także:

3) zasądzenie od Zamawiającego zwrotu kosztów postępowania odwoławczego, w tym zwrotu kosztów wynagrodzenia pełnomocnika oraz kosztów dojazdu (wg rachunków, które zostaną przedłożone na posiedzeniu bądź rozprawie).

4) dopuszczenie dowodu z dokumentów na okoliczność wykazania następujących faktów:

a) Specyfikacja Warunków Zamówienia – fakty opisane w pkt 1, 2 uzasadnienia poniżej;

b) Formularz oferty Odwołującego – fakty opisane w pkt 4, 16 uzasadnienia poniżej;

c) roboczy arkusz kalkulacyjny Odwołującego – fakty opisane w pkt 3, 7, 18, 19 uzasadnienia poniżej.

d) Pismo Zamawiającego z dnia 24 lipca 2026 r. - fakty opisane w pkt 5 uzasadnienia poniżej;

Pismem z dnia 3 sierpnia 2026 r. przystąpienie do postępowania po stronie Zamawiającego zgłosił wykonawca Grupa Ekoenergia spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Skierniewicach (dalej: Ekoenergia), prezentując swoje stanowisko procesowe.

Zamawiający pismem z dnia 11 sierpnia 2026 r. złożył odpowiedź na odwołania w treści, której wniósł o

1. oddalenie odwołania w całości;

2. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentacji postępowania wskazanych w niniejszej odpowiedzi oraz znajdujących się w aktach postępowania;

3. obciążenie Odwołującego kosztami postępowania odwoławczego Zamawiający wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z następujących dokumentów, na okoliczności wskazane przy poszczególnych zarzutach:

1. SWZ wraz z załącznikiem nr 1 (Formularz Oferty), na okoliczność:

• obowiązku wypełnienia Tabeli elementów scalonych;

• znaczenia tabeli dla ceny oferty;

• postanowienia stanowiącego, że Zamawiający nie poprawia cen jednostkowych netto;

• zasad poprawiania omyłek.

2. Oferty Odwołującego, na okoliczność wpisania:

• kwoty netto 196 000 zł;

• stawki VAT 23%;

• kwoty brutto 24 108 zł.

3. Pisma Zamawiającego z dnia 24.07.2026 r. dotyczącego poprawienia omyłki rachunkowej w ofercie Odwołującego.

Odwołujący pismem dnia 9 września 2026 r. wniósł pismo stanowiące replikę na odpowiedź na odwołanie.

Izba ustaliła, co następuje

Zamawiający w Specyfikacji Warunków Zamówienia (dalej: SWZ) w rozdziale 20 Sposób Obliczenia Ceny Oferty, pkt. 20.1. i 20.2. zapisał:

20.1. Cenę oferty należy podać w formie ryczałtu rozumianego, jak wynika to z art. 632 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny, tj. cena oferty musi zawierać wszystkie koszty niezbędne do zrealizowania przedmiotu zamówienia wynikającego z dokumentacji, jak również w niej nie ujęte w sposób jednoznaczny, a bez których nie można zrealizować przedmiotu zamówienia oraz inne wynikające z technologii robót lub obowiązujących przepisów w tym ustawy prawo budowlane, obmiarów i ocen dokonanych np. podczas wizji lokalnej.

20.2. Ustalona wysokość wynagrodzenia ryczałtowego jest ostateczna, niezależnie od rozmiaru robót budowlanych i innych świadczeń oraz ponoszonych przez Wykonawcę kosztów ich realizacji. Za ustalenie ilości robót i innych świadczeń oraz za sposób przeprowadzenia na tej podstawie kalkulacji wynagrodzenia ryczałtowego odpowiada wyłącznie Wykonawca. Jeżeli strony umówiły się o wynagrodzenie ryczałtowe, przyjmujący zamówienie nie może żądać podwyższenia wynagrodzenia, chociażby w czasie zawarcia umowy nie można było przewidzieć rozmiaru lub kosztów prac.

Dalej w rozdziale 21 Zasady Wyboru Najkorzystniejszej Oferty SWZ, Zamawiający zapisał m.in. 21.13 zamawiający poprawia w ofercie

21.13.1. oczywiste omyłki pisarskie, 21.13.2 oczywiste omyłki rachunkowe z uwzględnieniem konsekwencji rachunkowych dokonanych poprawek,

21.13.3. inne omyłki polegające na niezgodności oferty z dokumentacji zamówienia, niepowodujące istotnych zmian w treści oferty.

(….)

21.15. Zamawiający nie poprawia w ofercie w szczególności:

21.15.1. stawki podatku VAT,

21.15.2. ceny jednostkowej netto. (…) Odwołujący w treści formularz złożonej oferty w pozycji 41 Tabeli elementów scalonych wpisał:

• wartość netto: 196 000 zł,

• stawkę VAT: 23%,

• wartość brutto: 24 108 zł.

Kwoty te pozostają ze sobą w oczywistej sprzeczności matematycznej. Przy wskazanej przez wykonawcę wartości netto 196 000 zł oraz stawce VAT 23%, prawidłowa wartość brutto wynosi: 196 000 zł + 23% = 241 080 zł.

W konsekwencji dostrzeżonej sprzeczności Zamawiający poprawił omyłkę rachunkową w pozycji 41 oraz wynikające z niej podsumowanie netto i brutto Tabeli elementów scalonych oraz cenę oferty. Pismem z dnia 24 lipca 2026 r. Zamawiający poinformował Odwołującego o dokonaniu poprawy omyłek rachunkowych w treści złożonej oferty.

Zamawiający dokonał poprawy omyłek rachunkowych w stosunku do wszystkich 5-ciu złożonych ofert.

Izba zważyła co następuje

Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie i jako takie podlega oddaleniu.

Izba ustaliła, że Odwołujący jest uprawniony do korzystania ze środków ochrony prawnej w rozumieniu art. 505 ust. 1 PZP. Okoliczność ta nie była pomiędzy stronami sporna.

Wnioskowane przez strony dowody Izba dopuściła i przeprowadziła.

Tytułem wstępu oraz zarysowania granic płaszczyzny formalno-prawnej, w ramach, których Krajowa Izba Odwoławcza (dalej: KIO lub Izba) dokonała rozstrzygnięcia wniesionego odwołania, Izba wskazuje na fakt, iż uczestnicy postępowania o udzielenie zamówienia publicznego są profesjonalnymi uczestnikami obrotu gospodarczego, co skutkuje koniecznością oceny tak działań, jak i zaniechań tych podmiotów, na płaszczyźnie definiowanej przez art. 355 § 2 Kodeksu cywilnego w związku z art. 8 ust. 1 PZP. Otóż zgodnie z dyspozycją powołanej regulacji:

Należytą staranność dłużnika w zakresie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej określa się przy uwzględnieniu zawodowego charakteru tej działalności.

Tym samym próg należytej staranności w stosunku do Zamawiającego, jak i wykonawców, jest z definicji wyższy. I z takiej właśnie perspektywy należy oceniać czynności i zaniechania uczestników postępowania odwoławczego, Przechodząc do istoty sporu, Zamawiający wskazał w treści SWZ w pkt. 21.15.2, że nie poprawia w ofercie w szczególności ceny jednostkowej netto. Jest to w ocenie Izby kluczowy zapis dla rozstrzygnięcia wniesionego w sprawie odwołania.

Decyzja Zamawiającego o wykluczeniu możliwości poprawienia w ofercie ceny jednostkowej netto jest uzasadniona. Uzasadniona o tyle że, w ocenie Izby brak jest racjonalnych przesłanek, w oparciu o które Zamawiający byłby uprawniony do weryfikowania określonych jednostkowych cen netto wskazanych przez wykonawcę.

To wykonawca konstruując ofertę przyjmuje określone wartości jednostkowe netto dla danej pozycji kosztorysu czy tabeli kosztów, w oparciu o swoje doświadczenie, wartość, za jaką może pozyskać daną usługę lub rzecz z rynku czy zakładaną wysokość marży. Zamawiający oczywiście może dysponować czy też pozyskać wiedzę z zakresu cen, jakie rynek przypisuje do określonej usługi bądź rzeczy, ale – po pierwsze – będzie to wiedza w dużym stopniu uśredniona a – po drugie – nie będzie obejmowała czynników determinujących tę cenę po stronie wykonawcy. Należy zauważyć, iż czynnikami wpływającymi na wysokość określonej ceny jednostkowej netto może np. być: atrakcyjna cena produktu z uwagi na znaczne upusty finansowe wynikające z długotrwałej współpracy, wielkości zamawianych przez wykonawcę wolumenów czy też swoiste know - how wykonawcy itp., a taką wiedzą co do zasady Zamawiający nie dysponuje.

Teoretycznie weryfikacja pozycji jednostkowych netto może być przez Zamawiającego przeprowadzona w trybie kontroli opisanej w art. 224 PZP, czyli w ramach badania tzw. rażąco niskiej ceny. Izba przyjmuje założenie Zamawiającego wyrażone w treści pkt 21.15.2 SWZ w tym zakresie za racjonalne.

Idąc dalej, instytucja poprawiania omyłek przewidziana w art. 223 ust. 2 PZP służy udzieleniu zamówienia wykonawcy, który złożył ofertę najkorzystniejszą i ma eliminować sytuacje, gdy z powodu nieistotnych omyłek czy niezamierzonych opuszczeń odrzucane byłyby oferty gwarantujące realizację zamówienia zgodnie z jego warunkami.

Zamawiający, w oparciu o treść ust. 2 pkt 1 jest zobowiązany poprawić w ofercie oczywiste omyłki pisarskie. W świetle poglądu utrwalonego w orzecznictwie sądowym są to takie omyłki, co do których nie zachodzą żadne wątpliwości, że błędny zapis jest wynikiem przeoczenia lub niewłaściwego doboru słów. Zgodnie z wyrokiem NSA w Warszawie z 23.04.2001 r., , LEX nr 75522, odnoszącym się co prawda do pojęcia błędu pisarskiego z k.p.a., możliwym jednak do zastosowania przy definiowaniu omyłki pisarskiej: „błąd pisarski to widoczne, wbrew zamierzeniu [...], niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia albo widoczne niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów”.

W żadnym razie za poprawienie omyłki pisarskiej nie może być więc uznane wprowadzenie jakiejkolwiek zmiany, która wpłynie na zmianę treści oświadczenia woli.

Przez oczywistą omyłkę pisarską rozumie się taką niedokładność, która nasuwa się każdemu bez potrzeby przeprowadzania dodatkowych badań czy ustaleń. „Zwykle przez oczywistą omyłkę rozumie się zwykły błąd wynikający z przeoczenia lub innej wady procesu myślowo-redakcyjnego, nie zaś spowodowany uchybieniem o charakterze merytorycznym”. Co istotne, oczywista omyłka w tekście oferty nie może doprowadzić do zmiany jej treści, albowiem pod pozorem sprostowania oczywistej omyłki nie można doprowadzić do wytworzenia nowej treści oświadczenia. Zatem oczywiste omyłki mogą dotyczyć wyłącznie strony formalnej tekstu oferty, a poprawienie błędu nie może prowadzić do zmiany poszczególnych warunków oferty. ( por. A. Gawrońska-Baran [w:] E. Wiktorowska, A. Wiktorowski, P. Wójcik, A. Gawrońska-Baran, Prawo zamówień publicznych. Komentarz, wyd. II , Warszawa 2026, art. 223. ) W ocenie Izby, błąd Odwołującego, w oparciu o powyższe nie kwalifikuje się jako omyłka pisarska. Brak jest bowiem w złożonej ofercie dokumentów, z treści których jednoznacznie wynikałoby, że wpis wartości netto w pozycji 41 tabeli elementów scalonych stanowi łatwo zauważalny błąd. Izba zwraca uwagę na to, że dokument „roboczy arkusz kalkulacyjny Odwołującego” na który powołuje się Odwołujący została przedstawiony przez Odwołującego dopiero na etapie odwołania, co oznacza, że Zamawiający dokonując oceny i badania oferty Odwołującego nie dysponował żadnym obiektywnym dokumentem, z treści którego możliwe byłoby wyprowadzenie wniosku odnośnie łatwo zauważalnego błędu w zakresie wypełnienia wartości netto poz. 41 tabeli elementów scalonych. Tym samym, zapatrywanie Odwołującego, iż w niniejszej sprawie mamy do czynienie z omyłką pisarską jest błędne.

Dalej, w ocenie składu orzekającego, zaistniały w sprawie błąd doprowadził do niezgodności rachunkowej, co Zamawiający zasadnie potraktował jako oczywistą omyłkę rachunkową i dokonał jej korekty. Proste zestawienie pozycji:

1) kwota netto wpisana jako 196 000 zł,

2) stawka VAT wpisana jako 23%,

3) kwota brutto wpisana jako 24 108 zł. prowadzi do oczywistej konstatacji, że pozycja dotycząc kwoty brutto jest błędna.

Dalej, nawet rozpatrując ten wątek wyłącznie na płaszczyźnie czysto hipotetycznej oraz zakładając, że zapis pkt 21.15.2. SWZ mówiący o niemożności poprawiania ceny jednostkowej netto, nie obowiązuje (z czym Izba na gruncie niniejszej sprawy się nie zgadza), to i tak w ocenie Izby brak jest przesłanek, w oparciu o które Zamawiający miałby ustalić prawidłową wartość pozycji netto w rubryce nr 41. W dokumentacji oferty brak jest jakichkolwiek dokumentów, w oparciu o treść których można byłoby w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości stwierdzić, że w pozycji nr 41 winna być wpisana kwota 19 600 zł a nie 196 000 zł.

W dalszej kolejności Izba stwierdza, że błąd Odwołującego nie zalicza się do kategorii innych omyłek, niebędących oczywistymi omyłkami pisarskimi lub niebędących oczywistymi omyłkami rachunkowymi, lecz polegających na niezgodności treści oferty z dokumentami zamówienia i niepowodujących istotnych zmian w treści oferty. Po pierwsze – zmienia treść oferty w stopniu istotnym, ponieważ skutkuje zmianą ceny oferty prowadzącą do zmiany kolejności w tzw. rankingu ofert, a po drugie – nie występuje w sprawie niezgodność treści oferty z dokumentami zamówienia.

Izba nie odbiera nikomu prawa do popełniania błędów czy omyłek, tyle że margines błędów w przypadku podmiotów będących profesjonalnymi uczestnikami obrotu gospodarczego, a zwłaszcza tych, którzy ubiegają się o udzielenie zamówienia publicznego, ulega zwężeniu.

Izba przypomina, że uczestnicy postępowania o udzielenie zamówienia publicznego podlegają ocenie z perspektywy należytej staranności definiowanej przez art. 355 § 2 Kodeksu cywilnego. W odniesieniu do Odwołującego poziom wskazanej staranności nie został dochowany.

Po pierwsze, Odwołujący konstruując ofertę był zobowiązany do działania z należytą starannością, co winno skutkować rzetelnym wypełnieniem tabeli elementów scalonych. Doświadczenie życiowe uczy, że w tak ważnej czynności, jak przygotowanie oferty i to nie tylko w zamówieniu publicznym, konieczne jest przed jej złożeniem ponowne (co najmniej jednokrotne) zweryfikowanie pod kątem poprawności wyliczeń, założeń biznesowych czy kompletności załączanej dokumentacji. W przypadku profesjonalnych podmiotów – uczestników obrotu gospodarczego – opisane działanie nie jest niczym nadzwyczajnym – jest, a przynajmniej powinno być normą.

Po drugie, nic nie stało na przeszkodzie, aby po złożeniu oferty, ale jeszcze przed upływem terminu na złożenie ofert, zweryfikować formularz ofertowy ponownie, co niechybnie pozwoliłby na wychwycenie nieprawidłowości. Na takie działanie Odwołujący się jednak nie zdecydował.

W tym stanie rzeczy, abstrahując od wyżej przedstawianej argumentacji, próba przerzucenia odpowiedzialności na Zamawiającego w tym znaczeniu, że to Zamawiający miałby naprawić błąd Odwołującego, nie może odnieść zamierzonego skutku.

Krótkiego odniesienia wymaga teza podnoszona przez Odwołującego, że art. 223 ust. 2 PZP ma charakter iuris cogentis , a co za tym idzie, wszelkie postanowienia SWZ sprzeczne z tym przepisem są bezwzględnie nieważne (art. 58 KC w zw. z art. 8 ust. 1 PZP).

Otóż zgodnie z treścią art. 223 ust. 2 PZP, Zamawiający poprawia w ofercie:

1) oczywiste omyłki pisarskie,

2) oczywiste omyłki rachunkowe, z uwzględnieniem konsekwencji rachunkowych dokonanych poprawek,

3) inne omyłki polegające na niezgodności oferty z dokumentami zamówienia, niepowodujące istotnych zmian w treści oferty - niezwłocznie zawiadamiając o tym wykonawcę, którego oferta została poprawiona.

W ocenie składu orzekającego cena jednostkowa netto zalicza się do tej kategorii elementów oferty, których Zamawiający poprawić nie może ze względów przytoczonych powyżej, z zastrzeżeniem sytuacji, gdy konkretną pozycję ceny jednostkowej netto będzie można zaklasyfikować jako oczywistą omyłkę pisarską. Oczywista omyłka pisarska będzie występować, gdy z dokumentów dołączonych do złożonej oferty wynikać będzie w sposób nie budzący wątpliwości, że w zakresie konkretnej pozycji ceny jednostkowej netto, ale wskazanej w dwóch różnych dokumentach np. ofercie oraz załączniku do oferty zachodzi oczywista sprzeczność.

W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie występuje, albowiem z żadnego dokumentu złożonego wraz z ofertą nie wynika, aby wartość netto w pozycji 41 Tabeli elementów scalonych była wypełniona błędnie.

Norma prawna zdefiniowana w art. 223 ust. 2 PZP ma niewątpliwy charakter normy bezwzględnie obowiązującej i jako taka nie może być modyfikowana.

Odnosząc się do podnoszonego aspektu skuteczności bądź jej braku (nieważności), zastrzeżenia wynikającego z pkt 21.15.2 SWZ, tj. wyłączenia przez Zamawiającego możliwości poprawiania cen jednostkowych netto, skład orzekający stwierdza, że tego zarzutu na tle rozpoznawanej sprawy nie podziela w oparciu o argumentację przedstawioną powyżej.

Wobec powyższego, zarzuty odwołania jako nieuzasadnione nie mogły zostać uwzględnione, zatem odwołanie zostało oddalone.

Z uwagi na powyższe orzeczono jak na wstępie.

Koszty postępowania

O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie art. 575 PZP, tj. stosownie do wyniku postępowania oraz na podstawie § 8 ust. 1 i 2 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie szczegółowych rodzajów kosztów postępowania odwoławczego, ich rozliczania oraz wysokości i sposobu pobierania wpisu od odwołania z dnia 30 grudnia 2020 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 2437).

Izba nie zasądziła na rzecz Zamawiającego kosztów wynagrodzenia pełnomocnika, z uwagi na nieprzedstawienie rachunku ani spisu kosztów potwierdzającego jego poniesienie. Izba zwraca uwagę, iż stosownie do treści § 5 pkt 2) cytowanego wyżej rozporządzenia: (….) Do kosztów postępowania odwoławczego, zwanych dalej "kosztami", zalicza się: (…) 2) uzasadnione koszty stron postępowania odwoławczego, a w okolicznościach, o których mowa odpowiednio w § 7 ust. 2 pkt 2 i 3, ust. 3 i 4, § 8 ust. 2 pkt 2 i 3 oraz § 9 ust. 1 pkt 3 lit. b i pkt 4, koszty uczestnika postępowania odwoławczego, który przystąpił po stronie zamawiającego i wniósł sprzeciw, w wysokości określonej na podstawie rachunków lub spisu kosztów, złożonych do akt sprawy (…),