Usługa krajowego dostępu sieciowego do czasopism elektronicznych wydawanych przez Elsevier B.V. na platformie Science Direct z opcją publikowania otwartego w 2026 r.

Prawnym uzasadnieniem zastosowania trybu na zamówienie z wolnej ręki jest wystąpienie

przesłanek zawartych w Art. 214 ust. 1 pkt 1) lit. a) i b) Ustawy Prawo zamówień publicznych

z dnia 11 września 2019 r. Zamówienie może być zrealizowane wyłącznie przez jednego

wykonawcę, Elsevier B. V., który jest podmiotem posiadającym prawo wyłączności w zakresie

wydawania, produkcji i dystrybucji czasopism Elsevier na platformie Science Direct, na co

wydawca przedłożył stosowne oświadczenie (w załączeniu). Zasoby te są udostępniane tylko

z serwera należącego do wydawcy, a ponadto tylko od wydawcy możliwe jest uzyskanie kopii

czasopism do archiwizacji na serwerze w ICM (jako dodatkowej usługi przy zakupie dostępu

do czasopism na serwerze wydawcy), w związku z czym wydawca jest faktycznie, z przyczyn

technicznych o obiektywnym charakterze oraz z przyczyn związanych z ochroną praw

autorskich, jedynym źródłem tych zasobów i decyduje o sposobie ich dystrybucji.

Brak innego możliwego wykonawcy zamówienia został dodatkowo sprawdzony przez ICM

poprzez rozpoznanie usług oferowanych przez różnych dostawców lub dystrybutorów

zasobów naukowych w Polsce i na świecie oraz sposobu realizacji podobnych zamówień w

innych krajach. Z rozpoznania tego wynika, że nie istnieje rozsądne rozwiązanie alternatywne

lub rozwiązanie zastępcze. Czasopisma Elsevier mają charakter specjalistyczny, zawierają w

większości oryginalne i unikalne wyniki badań naukowych i stanowią jedno z podstawowych i niezbędnych źródeł wiedzy ze wszystkich dziedzin nauki dla pracowników naukowych w

instytucjach akademickich. Czasopisma Elsevier są objęte prawami autorskimi, co powoduje,

że nie mogą być zastąpione innymi zasobami, ani nie istnieje rozsądna alternatywna metoda

ich pozyskania. Zamówienie ma obejmować dostęp do wybranych kolekcji tematycznych czasopism Elsevier,

w tym kolekcji Cell, które zostały wybrane przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego

(MNi SW), oraz usługę publikowania otwartego w tych czasopismach dla polskich autorów.

Rozwiązaniem alternatywnym dla zakupu kolekcji jest zakup czasopism na zasadzie

indywidualnych prenumerat oraz zakup usługi publikowania indywidualnie przez

poszczególnych autorów, ale koszt prenumeraty wszystkich czasopism oraz koszt

indywidualnej usługi publikowania przekraczałby wielokrotnie koszt licencji krajowej na całe

kolekcje, dlatego rozwiązanie alternatywne nie jest rozsądne. Innym rozwiązaniem jest zakup

dostępu do baz danych agregujących wybrane czasopisma różnych wydawców, ale bazy te

nie mogą zastąpić dostępu do kolekcji czasopism na serwerach wydawców, gdyż nie

zawierają wszystkich czasopism, a przede wszystkim nie zawierają najnowszych wydań (z

bieżącego roku lub z kilku ostatnich lat), które są kluczowe przy prowadzeniu badań w

zakresie nauk przyrodniczych i technicznych.

Ponadto brak konkurencji nie jest wynikiem celowego zawężenia parametrów zamówienia.

Zakup czasopism Elsevier wraz z opcją publikowania otwartego w tych czasopismach dla

wszystkich polskich instytucji akademickich (tzw. licencja krajowa) jest corocznie zlecany i

finansowany przez MNi SW w ramach programu Wirtualna Biblioteka Nauki realizowanego

przez ICM. Zakres przedmiotu zamówienia wynika z zakresu spodziewanego zlecenia

MNi SW takiego samego jak w 2025 r. oraz zapotrzebowania instytucji i nie był przez ICM w

jakikolwiek sposób zawężany.