Postanowienie KIO 3349/26 z 12 sierpnia 2026 r.

Uzasadnienie

Gmina Mszana (dalej: „zamawiający”) prowadzi, na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 września 2019 roku - Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2026 r., poz. 793) - dalej: „ustawa Pzp” postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego, w trybie przetargu nieograniczonego pn.: „Odbieranie i zagospodarowanie odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości z terenu Gminy Mszana w okresie od 1 stycznia 2027 r. do 31 grudnia 2027 r.”; znak sprawy PI.271.4.2026 (dalej „postępowanie” lub „zamówienie”).

Wartość zamówienia przekracza kwoty progów unijnych, o których mowa w art. 3 ust. 1 ustawy Pzp.

Ogłoszenie o zamówieniu zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej pod numerem 120/2026 432269-2026 w dniu 25 czerwca 2026 r. W dniu 9 lipca 2026 r. przez wykonawcę Przedsiębiorstwo Techniki Sanitarnej ALBA Sp. z o.o. z siedzibą w Chorzowie (dalej „odwołujący”) zostało wniesione odwołanie wobec treści ogłoszenia o zamówieniu i dokumentów zamówienia.

Zarzuty i żądania odwołania

Odwołujący zarzucił zamawiającemu naruszenie art. 134 ust. 1 pkt 4 i pkt 20 ustawy Pzp, art. 99 ust. 1 ustawy Pzp w zw. z art. 16 ustawy Pzp, art. 431 ustawy Pzp, art. 433 pkt 2 i pkt 3 ustawy Pzp, art. 8 ust. 1 ustawy Pzp w zw. z art. 5 k.c., art. 353¹ k.c., art. 387 § 1 k.c., art. 483 § 1 k.c., art. 473 § 1 k.c. w zw. z art. 3b ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach poprzez ukształtowanie opisu przedmiotu zamówienia oraz projektowanych postanowień umowy w sposób zobowiązujący wykonawcę do osiągnięcia poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, pod rygorem zapłaty kar umownych za ich nieosiągnięcie, mimo że obowiązek osiągnięcia tych poziomów jest ustawowo przypisany gminie i odnosi się do całego gminnego systemu gospodarowania odpadami komunalnymi, a nie wyłącznie do strumienia odpadów objętego przedmiotem niniejszego zamówienia. Zamawiający pominął przy tym okoliczności istotne dla sporządzenia oferty i oceny realnej możliwości wykonania tego obowiązku, w szczególności morfologię i jakość strumienia odpadów, poziom jego zanieczyszczenia, faktyczną podatność poszczególnych frakcji na recykling, sposób obliczania poziomów recyklingu, uwarunkowania rynku recyklingu, wymagania jakościowe recyklerów, brak pełnego wdrożenia ROP oraz rolę zamawiającego jako organizatora systemu. Zamawiający pominął również, że poziom recyklingu rozliczany przez gminę może obejmować strumienie niedostępne wykonawcy, w szczególności bioodpady kompostowane u źródła, bioodpady zielone, odpady przekazywane do podmiotów zbierających odpady, odpady objęte systemem kaucyjnym oraz odpady przekazywane przez właścicieli nieruchomości niezamieszkałych na podstawie odrębnych umów. W konsekwencji wykonawca został obciążony odpowiedzialnością za rezultat systemowy, zależny od całokształtu funkcjonowania gminnego systemu gospodarki odpadami, zachowań mieszkańców, strumieni pozostających poza zakresem zamówienia oraz warunków rynku recyklingu, a nie wyłącznie od należytego wykonania powierzonych mu czynności. Takie ukształtowanie dokumentów zamówienia prowadzi do nadmiernego i nieproporcjonalnego przerzucenia na wykonawcę ryzyka kontraktowego, w tym ryzyka kar umownych za nieosiągnięcie poziomu recyklingu, którego wykonawca nie może obiektywnie zagwarantować na podstawie strumienia odpadów przewidzianego do odebrania i zagospodarowania w ramach usługi, nawet przy dochowaniu najwyższej staranności, co narusza zasady współżycia społecznego, równowagę stron umowy, zasadę proporcjonalności oraz uczciwej konkurencji.

Ewentualnie, na wypadek nieuwzględnienia powyższego zarzutu, odwołujący zarzucił zamawiającemu naruszenie art. 99 ust. 1 ustawy Pzp w zw. z art. 16 pkt 1 i 3 ustawy Pzp oraz art. 134 ust. 1 pkt 20 ustawy Pzp poprzez niejednoznaczne i niewyczerpujące określenie zasad odpowiedzialności wykonawcy za osiągnięcie poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, w szczególności przez brak wskazania metodyki, podstawy danych oraz strumienia odpadów, na których zamawiający będzie ustalał poziom recyklingu wykonawcy oraz ewentualną „brakującą masę odpadów komunalnych” stanowiącą podstawę naliczenia kary umownej. Zamawiający nie wyjaśnił, czy poziom recyklingu ma być liczony wyłącznie w odniesieniu do odpadów faktycznie odebranych i zagospodarowanych przez wykonawcę w ramach umowy, czy też w odniesieniu do poziomu osiąganego przez Gminę Mszana jako organizatora całego systemu, z uwzględnieniem strumieni niedostępnych wykonawcy, w szczególności bioodpadów kompostowanych u źródła, odpadów z terenów zielonych, odpadów przekazywanych do punktów skupu, odpadów z akcyjnego lub nieprofesjonalnego zbierania oraz odpadów opakowaniowych objętych systemem kaucyjnym. W konsekwencji dokumenty zamówienia nie rozstrzygają, czy w razie obciążenia wykonawcy odpowiedzialnością za poziom właściwy dla całego systemu gminnego wykonawca będzie uprawniony do uwzględnienia również tych dodatkowych strumieni, które gmina dolicza albo może doliczać do własnego poziomu recyklingu, co powoduje niejasność zakresu obowiązku wykonawcy, nieprzewidywalność ryzyka kontraktowego oraz brak możliwości rzetelnej kalkulacji oferty.

Zarzucając powyższe odwołujący wnosił o uwzględnienie odwołania w całości i nakazanie zamawiającemu: dokonania modyfikacji dokumentów zamówienia poprzez wykreślenie zapisów zobowiązujących wykonawcę do osiągnięcia poziomów recyklingu, a także kar umownych za nieosiągnięcie tych poziomów i zastąpienie ich obowiązkiem dążenia do uzyskania jak najlepszych efektów zagospodarowania odpadów komunalnych w celu zapewnienia Gminie osiągnięcia jak najwyższych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych określonych w art. 3b ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Z ostrożności procesowej, na wypadek nieuwzględnienia wniosku o wykreślenie z dokumentów zamówienia obowiązku osiągnięcia przez wykonawcę poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych oraz kar umownych za ich nieosiągnięcie, odwołujący wnosił o nakazanie zamawiającemu:

1) dokonania modyfikacji dokumentów zamówienia poprzez jednoznaczne określenie zasad obliczania poziomu recyklingu oraz podstaw naliczania ewentualnej kary umownej, w szczególności przez wskazanie, że przy ustalaniu poziomu recyklingu wykonawcy uwzględniane będą wszystkie strumienie odpadów komunalnych, które Gmina Mszana uwzględnia albo może uwzględniać przy obliczaniu własnego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, w tym bioodpady kompostowane u źródła, bioodpady zielone z terenów zielonych, odpady przekazywane do punktów skupu, odpady z akcyjnego lub nieprofesjonalnego zbierania oraz odpady opakowaniowe objęte systemem kaucyjnym.

2) dokonania modyfikacji dokumentów zamówienia poprzez wprowadzenie mechanizmu korekty odpowiedzialności wykonawcy, zgodnie z którym kara umowna nakładana na wykonawcę będzie stanowić połowę kary pieniężnej nałożonej na Gminę, natomiast w przypadku, gdy kara pieniężna na Gminę nie zostanie nałożona, Gmina nie będzie uprawniona do naliczenia wykonawcy kary umownej z tego tytułu.

Odwołujący zaznaczył, że wniosek dotyczący modyfikacji dokumentów zamówienia obejmuje także zmiany dokumentacji postępowania wprost w żądaniu niewskazane, ale konieczne do wprowadzenia z uwagi na zakres żądania wykonawcy, tj. zmiany będące konsekwencją żądanych zmian.

Odwołujący w piśmie procesowym z 11 sierpnia 2026 r. oświadczył, że cofa odwołanie wniesione dnia 9 lipca 2026 r. W tym stanie rzeczy Izba na podstawie art. 568 pkt 1 ustawy Pzp umorzyła postępowanie odwoławcze, orzekając w formie postanowienia.

Koszty postępowania

O kosztach postępowania odwoławczego Izba orzekła na podstawie art. 557 i 575 ustawy Pzp w zw. z § 9 ust. 1 pkt 3 lit. b) rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie szczegółowych rodzajów kosztów postępowania odwoławczego, ich rozliczania oraz wysokości i sposobu pobierania wpisu od odwołania z dnia 30 grudnia 2020 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 2437), nakazując dokonanie na rzecz odwołującego zwrotu z rachunku Urzędu Zamówień Publicznych kwoty uiszczonej tytułem wpisu, w wysokości stanowiącej 90% jego wartości .