Postanowienie KIO 4565/25, KIO 4612/25 z 18 listopada 2025 r.

Uzasadnienie

Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w Lubinie, prowadzi w imieniu Gminy Miejskiej Lubin, zwanej dalej „ zamawiającym ”, na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych, zwanej dalej „ ustawą Pzp ”, postępowanie w trybie zamówienia z wolnej ręki na podstawie art. 214 ust. 1 pkt 11 ustawy Pzp pod nazwą: „Odbiór odpadów komunalnych zebranych i odebranych z terenu Gminy Miejskiej Lubin”, zwane dalej: „postępowaniem” .

Ogłoszenie o zamiarze zawarcia umowy zostało zamieszczone w Biuletynie Zamówień Publicznych 13 października 2025 r. pod numerem 2025/BZP 00472012.

KIO 4565/25 20 października 2025 r. wykonawca EkoPartner Recykling Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Lubinie wniósł odwołanie wobec wszczęcia postępowania i zamiarze udzielenia zamówienia w trybie z wolnej ręki.

Odwołujący zarzucił, że zamawiający naruszył następujące przepisy

A. art. 214 ust. 1 pkt 11 lit. a ustawy Pzp w zw. z art. 12 ust. 1 lit. a) Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/24/UE z 26 lutego 2014 r. w sprawie zamówień publicznych, uchylającej dyrektywę 2004/18/WE („Dyrektywa 2014/24/UE”) poprzez przyjęcie, że na ww. podstawie prawnej możliwe jest udzielenie zamówienia publicznego przez zamawiającego (Gminę Miejską Lubin) dla Miejskiego Przedsiębiorstwa Oczyszczania Sp. z o.o. w Lubinie (zwanej dalej „MPO”), w sytuacji gdy Gmina Miejska Lubin nie ma nad MPO kontroli odpowiadającej kontroli sprawowanej nad własnymi jednostkami polegającej na dominującym wpływie na strategiczne oraz istotne decyzje dotyczące zarządzania sprawami MPO;

B. art. 214 ust. 1 pkt 11 lit. b) ustawy Pzp w zw. z art. 214 ust. 5, 6 i 7 ustawy Pzp w związku z art. 17 ust. 1 ustawy Pzp oraz art. 12 ust. 1 lit. b) w zw. z art. 12 ust. 5 Dyrektywy 2014/24/UE poprzez niewykazanie przez zamawiającego, że 90 % działalności MPO dotyczy wykonywania zadań powierzonych jej przez zamawiającego, w szczególności przez przyjęcie, że została przeprowadzona reorganizacja MPO sprawiająca, że dane dotyczące średniego przychodu za ostatnie 3 lata są nieadekwatne, a prognoza handlowa jest wiarygodna, podczas gdy zamawiający nie przedstawił ani żadnego dokumentu wykazującego, że przedmiotowa reorganizacja nie ma charakteru pozornego, ani też żadnego dokumentu wykazującego wiarygodność sporządzonej prognozy;

C. art. 214 ust. 1 pkt 11 ustawy Pzp w zw. z art. 214 ust. 9 ustawy Pzp w związku z art. 17 ust. 1 ustawy Pzp poprzez przyjęcie, że możliwe jest powierzenie zamówienia wykonawcy w trybie zamówienia in-house, który nie ma odpowiedniej infrastruktury i nie spełnia wymogów do wykonania głównego przedmiotu zamówienia w zakresie odbioru oraz transportu odpadów komunalnych od mieszkańców. D. art. 214 ust. 1 pkt 11 ustawy Pzp i innych wskazanych w treści uzasadnienia odwołania, w tym w szczególności art. 83 ustawy Pzp oraz art. 16 pkt 1 i art. 17 ust. 1 ustawy Pzp – poprzez przyjęcie, że w zaistniałym w sprawie stanie faktycznym zachodzą przesłanki do udzielenia zamówienia w trybie z wolnej ręki na podstawie art. 214 ust. 1 pkt 11 ustawy Pzp, a udzielenie zamówienia nie narusza zasady równego traktowania wykonawców i uczciwej konkurencji oraz zapewni najlepszą jakość usług w ramach dostępnych środków oraz pozwoli na uzyskanie najlepszych efektów zamówienia, w tym efektów społecznych, środowiskowych oraz gospodarczych w stosunku do poniesionych nakładów, podczas gdy zamawiający nie wykazał, że zasady te zostaną zachowane, co powinno wynikać z przeprowadzenia przez zamawiającego analizy potrzeb i wymagań, do sporządzenia;

E. art. 214 ust. 1 pkt 11 w zw. z art. 216 ust. 1 w zw. z art. 272 ustawy Pzp w zw. z pkt 3 ppkt 8 załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 23 grudnia 2020 r. w sprawie ogłoszeń zamieszczanych w Biuletynie Zamówień Publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 2439) poprzez brak zamieszczenia w krótkim opisie przedmiotu zamówienia w ogłoszeniu o zamiarze zawarcia umowy informacji o wielkości i ilości usług lub określenia zapotrzebowania i wymagań, podczas gdy informacje te są wymagane i konieczne.

Odwołujący wnosi o uwzględnienie odwołania oraz:

1) nakazanie zamawiającemu unieważnienia postępowania na podstawie art. 255 pkt 6 ustawy Pzp, albowiem jest ono obarczone niemożliwą do usunięcia wadą uniemożliwiającą zawarcie niepodlegającej unieważnieniu umowy w sprawie zamówienia publicznego, polegającą na wszczęciu i prowadzeniu postępowania i zamiarze udzielenia zamówienia na rzecz MPO w trybie z wolnej ręki;

2) obciążenie zamawiającego kosztami postępowania odwoławczego, w tym kosztami zastępstwa procesowego według przedłożonych na posiedzeniu lub rozprawie rachunków. KIO 4612/25 23 października 2025 r. Izba Branży Komunalnej z siedzibą w Warszawie wniosła odwołanie od czynności i zaniechań zamawiającego polegających na: − zamiarze udzielenia zamówienia w ramach trybu z wolnej ręki, prowadzącego do udzielenia zamówienia publicznego na „Odbiór odpadów komunalnych zebranych i odebranych z terenu Gminy Miejskiej Lubin”, na rzecz Miejskiego Przedsiębiorstwa Oczyszczania sp. z o.o. z siedzibą w Lubinie (dalej jako: „MPO”), − niewykazaniu przesłanek udzielenia zamówienia w trybie z wolnej ręki, na skutek czego zamawiający przyjął, że dopuszczalne jest udzielenie MPO tego zamówienia.

Odwołujący zarzucił czynnościom i zaniechaniom zamawiającego naruszenie:

(1) art. 214 ust. 1 pkt 11 lit. a ustawy Pzp w zw. z art. 216 ust. 1 ustawy Pzp oraz ust. 4 pkt 2 Załącznika nr 2 do Rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 23 grudnia 2020 r. w sprawie ogłoszeń zamieszczanych w Biuletynie Zamówień Publicznych (Dz.U. poz. 2439), poprzez niewyczerpujące uzasadnienie prawne i faktyczne wyboru trybu udzielenia zamówienia publicznego w Ogłoszeniu o zamiarze zawarcia umowy, polegające na nie podaniu i nie wyjaśnieniu jednego z wymaganych łącznie na podstawie art. 214 ust. 1 pkt 11 ustawy Pzp warunków udzielenia zamówienia z wolnej ręki z art. 214 ust. 1 pkt 11 lit. a ustawy Pzp, zgodnie z którym zamawiający sprawuje nad tą osobą prawną kontrolę, odpowiadającą kontroli sprawowanej nad własnymi jednostkami, polegającą na dominującym wpływie na cele strategiczne oraz istotne decyzje dotyczące zarządzania sprawami tej osoby prawnej; warunek ten jest również spełniony, gdy kontrolę taką sprawuje inna osoba prawna kontrolowana przez zamawiającego w taki sam sposób, (2) art. 214 ust. 1 pkt 11 lit. b p.z.p. w zw. z art. 214 ust. 5 i art. 216 ust. 1 ustawy Pzp oraz ust. 4 pkt 2 Załącznika nr 2 do Rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 23 grudnia 2020 r. w sprawie ogłoszeń zamieszczanych w Biuletynie Zamówień Publicznych (Dz.U. poz. 2439), poprzez niewyczerpujące uzasadnienie prawne i faktyczne wyboru trybu udzielenia zamówienia publicznego w Ogłoszeniu o zamiarze zawarcia umowy, polegające na nie podaniu i nie wyjaśnieniu jednego z wymaganych łącznie na podstawie art. 214 ust. 1 pkt 11 ustawy Pzp warunków udzielenia zamówienia z wolnej ręki z art. 214 ust. 1 pkt 11 lit. b ustawy Pzp, zgodnie z którym ponad 90% działalności kontrolowanej osoby prawnej musi dotyczyć wykonywania zadań powierzonych jej przez zamawiającego sprawującego kontrolę lub przez inną osobę prawną, nad którą ten zamawiający sprawuje kontrolę, o której mowa w lit. a, (3) art. 214 ust. 1 pkt 11 ustawy Pzp i art. 214 ust. 6 i 7 ustawy Pzp w zw. z art. 16 pkt 1 i 2 ustawy Pzp w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy Pzp i art. 5 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.

U. z 2024 r., poz. 1061 j.t. ze zm.), zwanej dalej jako „k.c.” oraz art. 58 § 1 k.c., poprzez zamiar udzielenia spółce MPO zamówienia in house w sytuacji, gdy z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że pozorna reorganizacja MPO, pozwala na wyłącznie formalne wykazanie spełnienia przesłanek określonych w art. 214 ust. 1 pkt 11 ustawy Pzp w celu udzielenia zamówienia in house, w tym poprzez możliwość zastosowania wiarygodnych prognoz handlowych, co wskazuje na obejście przepisów prawa i czyni wszczęcie postępowania w trybie z wolnej ręki nieważnym z mocy prawa, a ponadto skorzystanie przez zamawiającego z trybu z wolnej ręki jest sprzeczne ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa zamawiającego do udzielenia zamówienia w tym trybie oraz stanowi to jednocześnie naruszenie podstawowych zasad ustawy Pzp, w szczególności zapewnienia zachowania uczciwej konkurencji oraz równego traktowania wykonawców oraz zasady przejrzystości, (4) art. 214 ust. 1 pkt 11 lit. b) ustawy Pzp w zw. z art. 214 ust. 5 ustawy Pzp w zw. z art. 214 ust. 7 ustawy Pzp w zw. z art. 16 pkt 1 i 2 ustawy Pzp poprzez zamiar udzielenia MPO zamówienia publicznego w sposób niezgodny z przepisami ustawy Pzp, tj. wobec niewykazania przez zamawiającego spełnienia wszystkich przesłanek udzielenia zamówienia w trybie art. 214 ust. 1 pkt 11 ustawy Pzp, w szczególności niewykazania przez niego, że 90% działalności kontrolowanej osoby prawnej dotyczy wykonywania zadań powierzonych jej przez zamawiającego i niezasadne oparcie się w tym zakresie na prognozach handlowych w sytuacji, gdy dane finansowe za ostatnie 3 lata są adekwatne i pozwalają na ustalenie przychodu z wykonywania zadań powierzonych przez zamawiającego i powinny być one brane pod uwagę przy weryfikowaniu, czy po stronie zamawiającego są spełnione przesłanki udzielenia zamówienia in house.

Odwołujący wniósł o:

(1) uwzględnienie odwołania w całości, (2) nakazanie zamawiającemu unieważnienia czynności polegającej na wyborze trybu udzielenia zamówienia z wolnej ręki dla tego zamówienia, (3) nakazanie zamawiającemu unieważnienia czynności zmierzającej do zawarcia z MPO umowy z wolnej ręki, której przedmiotem ma być odbiór odpadów komunalnych zebranych i odebranych z terenu Gminy Miejskiej Lubin, (4) zwrot kosztów postępowania odwoławczego, w tym kosztów doradztwa prawnego według norm przepisanych, na podstawie faktury VAT złożonej przez odwołującego na rozprawie.

Krajowa Izba Odwoławcza ustaliła i zważyła, co następuje.

Izba stwierdziła, że odwołania nie zawierały braków formalnych, został uiszczony od nich wpis, nie zaistniały również przesłanki określone w art. 528 ustawy Pzp, których skutkiem byłoby odrzucenie odwołania.

Izba ustaliła, że do postępowań odwoławczego o sygn. akt KIO 4565/25 oraz KIO 4612/25 po stronie odwołującego zgłosili następujący wykonawcy:

1. Mieczysław Jakubowski, prowadzący działalność gospodarczą pod firmą Mieczysław Jakubowski „MIKI”,

2. MIKI Recykling Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Krakowie,

3. RS II Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Zgierzu,

4. Ekolider Jarosław Wyglądała Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Lucinie,

5. EKO-BYŚ Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie,

6. PZOM STRACH Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa z siedzibą w Konopiskach,

7. Green Class Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie,

8. EKO-SAM Bis Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Jakubowie,

9. Wrocławskie Przedsiębiorstwo Oczyszczania ALBA Spółka Akcyjna z siedzibą we Wrocławiu,

10. Karol Jakubowski, prowadzący działalność gospodarczą pod firmą MIKI Karol Jakubowski,

11. Elwoz Eco Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Sierakowicach,

12. ATF Polska Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Połczynie-Zdroju,

13. Grupa KOSZ Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedziba w Stawcu,

14. Fuela Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we Wrocławiu,

15. Przedsiębiorstwo Rodzinne Merta&Merta Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we Wrocławiu,

16. Izba Branży Komunalnej w sprawie o sygn. akt KIO 4565/25,

17. wykonawca EkoPartner Recykling Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Lubinie w sprawie o sygn. akt KIO 4612/25.

Zgłoszenia przystąpień spełniały warunki określone w art. 525 ust. 1 i 2 ustawy Pzp.

Jedynie w przypadku zgłoszenia przystąpienia do postępowania odwoławczego wykonawcy Green Class Sp. z o.o. w sprawie KIO 4565/25 nie załączono dowodu przesłania kopii zgłoszenia przystąpienia odwołującemu.

W piśmie z dnia 7 listopada 2025 r. – odpowiedzi na odwołania w postępowaniu odwoławczym o sygn. akt 4565/25 oraz KIO 4612/25, zamawiający poinformował, że 6 listopada 2025 r. dokonał, na podstawie art. 255 pkt 5 ustawy Pzp, czynności unieważnienia postępowania prowadzonego w trybie zamówienia z wolnej ręki, na podstawie art. 214 ust. 1 pkt 11 na realizację zadania pn. Odbiór odpadów komunalnych zebranych i odebranych z terenu Gminy miejskiej Lubin, powołując się na pismo z 6 listopada 2025 r. przesłane do Krajowej Izby Odwoławczej, w którym wskazano, że wystąpiła istotna zmiana okoliczności powodująca, że prowadzenie postępowania lub wykonanie zamówienia nie leży w interesie publicznym, czego nie można było wcześniej przewidzieć. W uzasadnieniu faktycznym, zamawiający wskazał, że prowadzone postępowanie o udzielenie zamówienia w trybie art. 214 ust. 1 pkt 11 ustawy – Prawo zamówień publicznych wymaga oceny przesłanek wyboru trybu udzielenia zamówienia. (przesłanki te zostały wyrażone w art. 214 ust. 1 pkt 11). W przedmiotowym postępowaniu w przypadku przesłanki „procenta działalności” (ponad 90% działalności kontrolowanej osoby prawnej dotyczy wykonywania zadań powierzonych jej przez zamawiającego sprawującego kontrolę lub przez inną osobę prawną, nad którą ten zamawiający sprawuje kontrolę) opierano się po myśli art. 214 ust. 6 ustawy Pzp na wiarygodnych prognozach handlowych, które wskazywały, że przesłanka ta faktycznie została spełniona. W toku powtórnej oceny tej przesłanki zamawiający zdiagnozował ryzyka, których usunięcie jakkolwiek jest możliwe, to nie mogą być jednak definitywnie wykluczone. Wobec tego zamawiający zdecydował nie podejmować choćby niewielkiego ryzyka w zakresie osiągnięcia stanu spełnienia i utrzymywanie przedmiotowej przesłanki. Biorąc dodatkowo pod uwagę ryzyka, będące tego konsekwencją, a w szczególności powstanie trudności z zachowaniem ciągłości świadczenia usług, zamawiający zdecydował unieważnić przedmiotowe postępowanie. Odwołania wniesiono wobec wszczęcia postępowania i zamiarze udzielenia zamówienia w trybie z wolnej ręki, odwołujący żądali nakazania zamawiającemu unieważnienia czynności polegającej na wyborze trybu udzielenia zamówienia z wolnej ręki dla tego zamówienia oraz nakazanie zamawiającemu unieważnienia czynności zmierzającej do zawarcia z MPO umowy z wolnej ręki, której przedmiotem ma być odbiór odpadów komunalnych zebranych i odebranych z terenu Gminy Miejskiej Lubin.

Zamawiający dołączył do pisma Informację o unieważnieniu postępowania oraz dowód przesłania tej informacji wykonawcom zgłaszającym przystąpienia do postępowań odwoławczych w sprawach: KIO 4565/25 oraz KIO 4612/25.

Izba stwierdziła, że czynność będąca podstawą wniesionych odwołań została przez zamawiającego unieważniona. Istotą zarzutów odwołań było – wszczęcie postępowania i zamiar udzielenia przez zamawiającego zamówienia w trybie z wolnej ręki.

W związku z unieważnieniem postępowania przez zamawiającego dalsze prowadzenie postępowania odwoławczego przez Izbę stało się zbędne.

W związku z powyższym, zdaniem Izby, zaistniały przesłanki skutkujące umorzeniem postępowania w oparciu art. 568 pkt 2 ustawy Pzp, zgodnie z którym Izba umarza postępowanie odwoławcze, w formie postanowienia, w przypadku stwierdzenia, że dalsze postępowanie stało się z innej przyczyny zbędne lub niedopuszczalne.

W konsekwencji Izba, na podstawie art. 568 pkt 2 ustawy z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych, umorzyła postępowanie odwoławcze, orzekając w formie postanowienia na podstawie art. 553 zdanie 2 ustawy Prawo zamówień publicznych.

O kosztach obu postępowań odwoławczych orzeczono na podstawie art. 574 i 575 ustawy Prawo zamówień publicznych oraz § 9 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 2020 r. w sprawie szczegółowych rodzajów kosztów postępowania odwoławczego, ich rozliczania oraz wysokości i sposobu pobierania wpisu od odwołania (Dz.U. 2020 r. poz. 2437), z którego wynika, że w przypadku umorzenia postępowania odwoławczego przez Izbę w całości ze względu na stwierdzenie, że dalsze postępowanie stało się z innej przyczyny zbędne lub niedopuszczalne, zgodnie z art. 568 pkt 2 ustawy, koszty znosi się wzajemnie.

Wobec powyższego orzeczono, jak w sentencji.