Wyrok KIO 4019/26 z 11 września 2026 r.

Uzasadnienie

Postępowanie o udzielenie zamówienia sektorowego prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego na podstawie ustawy z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych, którego przedmiotem jest „Przebudowa infrastruktury dostępu dla statków w Basenie V Portu Gdynia” - Nr sprawy: MZ-227/SWZ-27/SW/LM/2026 , zostało wszczęte ogłoszeniem opublikowanym w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w dniu 03.08.2026 r. pod nr OJ S 147/2026 537097-2026 przez : Zarząd Morskiego Portu Gdynia SA. , ul. Rotterdamska 9, 81 – 337 Gdynia zwany dalej: „Zamawiającym” . Do ww. postępowania o udzielenie zamówienia zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1320 z późn. zm.) , zwana dalej: „Pzp” albo „PZP” albo „pzp” .

W tym sam dniu zostały opublikowane na stronie prowadzonego postępowania ogłoszenie o zamówieniu oraz postanowienia Specyfikacji Warunków Zamówienia zwanej dalej: „SWZ” (za pomocą środków komunikacji elektronicznej).

W dniu 13.08.2026 r. (przez dostawcę usługi e-Doręczenia) POLIMEX INFRASTRUKTURA Sp. z o. o., al. Jana Pawła II, nr 12, 00-124 Warszawa zwany dalej: „POLIMEX INFRASTRUKTURA Sp. z o. o.” albo „Odwołującym” wniosła odwołanie na treść ogłoszenia i postanowienia SWZ. Zarzucił:

1. naruszenie art. 112 ust. 1 PZP, art. 115 ust. 1 i ust. 3 PZP w zw. z art. 16 pkt 1, 2 i 3 PZP poprzez sformułowanie w Rozdziale IX ust. 2 pkt 3 Specyfikacji Warunków Zamówienia oraz pkt 2.1 Ogłoszenia o zamówieniu, warunków udziału w postępowaniu w zakresie wymaganej sytuacji ekonomicznej lub finansowej poprzez ustanowienie wymogu aby wskaźnik bieżącej płynności finansowej był większy bądź równy 1,20 na koniec każdego z trzech ostatnich lat obrotowych, a jeżeli okres prowadzenia działalności jest krótszy – za ten okres. Wskaźnik bieżącej płynności finansowej liczony jest jako iloraz: aktywa obrotowe/zobowiązania krótkoterminowe, gdzie aktywa obrotowe oznaczają pozycję B. aktywów bilansu, a zobowiązania krótkoterminowe oznaczają pozycję B.III pasywów bilansu, zgodnie z Załącznikiem nr 1 do ustawy o rachunkowości z dnia 29 września 1994 r. (Dz. U. z 2019 r., poz. 351 ze zm.), tj. bez rezerw na zobowiązania oraz rozliczeń międzyokresowych, przez co wskazany warunek został sformułowany w sposób nadmierny, nieuzasadniony, nieproporcjonalny do przedmiotu zamówienia i uniemożliwiający ocenę zdolności wykonawców do należytego wykonania zamówienia w szczególności wyrażając je z naruszeniem zasady zastosowania minimalnych poziomów zdolności, jak również naruszający zasady równego traktowania wykonawców i zachowania uczciwej konkurencji, w szczególności poprzez niezasadne ograniczenie dostępu do zamówienia wykonawcom zdolnym do jego należytego wykonania. Ponadto, Zamawiający nie określił w dokumentach zamówienia przejrzystej i obiektywnej metody i kryterium, uwzględnienia tak sformułowanego warunku;

Mając na uwadze powyższe, wnosił o uwzględnienie odwołania w całości i nakazanie Zamawiającemu dokonanie czynności zmiany treści ogłoszenia o zamówieniu i zmiany treści SWZ, w sposób określony poniżej:

1. Ad. zarzut pkt II.1 − poprzez zmianę wymogu dotyczącego powyżej skarżonego warunku określonego w Rozdziale IX ust. 2 pkt 3 SWZ, tj. poprzez nadanie ww. warunkowi następującej treści:

3) osiągnął wskaźnik bieżącej płynności finansowej większy bądź równy 1,20 1 na koniec każdego co najmniej dwóch z trzech ostatnich lat obrotowych, a jeżeli okres prowadzenia działalności jest krótszy – za ten okres. Wskaźnik bieżącej płynności finansowej liczony jest jako iloraz: aktywa obrotowe/zobowiązania krótkoterminowe, gdzie aktywa obrotowe oznaczają pozycję B. aktywów bilansu, a zobowiązania krótkoterminowe oznaczają pozycję B.III pasywów bilansu, zgodnie z Załącznikiem nr 1 do ustawy o rachunkowości z dnia 29 września 1994 r. (Dz. U. z 2019 r., poz. 351 ze zm.), tj. bez rezerw na zobowiązania oraz rozliczeń międzyokresowych oraz nakazanie odpowiedniej zmiany pozostałych postanowień ogłoszenia o zamówieniu, w szczególności pkt 2.1 oraz postanowień SWZ odnoszących się do tego wskaźnika (warunku);

Zarzuty i żądania odwołania

Odwołujący wnosił o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z następujących dokumentów: − dokument SWZ dla zadania „Rozbudowa terminalu pasażerskiego Kraków Airport etap I – część T6 (w załączeniu do niniejszego odwołania) na fakt wykazania ukształtowania treści warunku udziału w postępowaniu w zakresie sytuacji ekonomicznej lub finansowej i wskaźnika bieżącej płynności finansowej na poziomie zdolności adekwatnym (minimalnym) do realiów panujących na rynku usług budowlanych, w szczególności na fakt, że wskaźnik bieżącej płynności został ukształtowany przez Zamawiającego w sposób nadmierny, nieproporcjonalny, niezasadny oraz w oderwaniu od realiów rynkowych, jak również na okoliczności wskazane w uzasadnieniu niniejszego odwołania. − ogłoszenie o niniejszym zamówieniu − dokumentu SWZ dla niniejszego zamówienia powyższe znajdują się w dokumentacji ww. postępowania przetargowego przekazanej przez Zamawiającego, na fakt ustalenia treści warunków udziału w postępowaniu w zakresie zdolności technicznej lub zawodowej oraz w zakresie sytuacji ekonomicznej lub finansowej, jak również na okoliczności wskazane w uzasadnieniu niniejszego odwołania.

Zgodnie z art. 112 ust. 1 PZP zamawiający określa warunki udziału w postępowaniu w sposób proporcjonalny do przedmiotu zamówienia oraz umożliwiający ocenę zdolności wykonawcy do należytego wykonania zamówienia, w szczególności wyrażając je jako minimalne poziomy zdolności. Z ww. przepisu wynika, że warunki udziału w postępowaniu są określane w celu zbadania, czy wykonawca posiada zdolność do należytego wykonania zamówienia. Muszą więc być one określone na takim poziomie, aby można było sprawdzić, czy dany wykonawca posiada zdolności zapewniające należyte wykonanie zamówienia. Przy czym, ustawodawca wymaga, aby poziom ten wskazywał minimalne wymagane zdolności potrzebne do należytego wykonania zamówienia. Warunki udziału w postępowaniu muszą być zatem określone w taki sposób, aby w ich ramach badane były te zdolności wykonawcy, które faktycznie są niezbędne do należytego wykonania zamówienia. Powyższe znajduje również potwierdzenie w zawartym w tym przepisie sformułowaniu „proporcjonalny do przedmiotu zamówienia”. Zamawiający w przedmiotowym postępowaniu dopuścił się do naruszenia powyższych zasad formułowania warunków udziału, a w konsekwencji naruszył również zasady uczciwej konkurencji w postępowaniu i równego traktowania wykonawców. W pierwszej kolejności wskazał, że Zamawiający ustanowił w Rozdziale IX ust. 2 pkt 3 Specyfikacji Warunków Zamówienia oraz pkt 2.1. Ogłoszenia o zamówieniu, warunek udziału w postępowaniu w zakresie wymaganej sytuacji ekonomicznej lub finansowej za pomocą osiągnięcia wskaźnika bieżącej płynności finansowej większego bądź równego 1,20 na koniec każdego z trzech ostatnich lat obrotowych, a jeżeli okres prowadzenia działalności jest krótszy – za ten okres. Wskaźnik bieżącej płynności finansowej liczony jest jako iloraz: aktywa obrotowe/zobowiązania krótkoterminowe, gdzie aktywa obrotowe oznaczają pozycję B. aktywów bilansu, a zobowiązania krótkoterminowe oznaczają pozycję B.III pasywów bilansu, zgodnie z Załącznikiem nr 1 do ustawy o rachunkowości z dnia 29 września 1994 r. (Dz. U. z 2019 r., poz. 351 ze zm.), tj. bez rezerw na zobowiązania oraz rozliczeń międzyokresowych.

Wymaganie wskaźnika bieżącej płynności finansowej na poziomie 1,2 na rynku usług generalnego wykonawstwa robót budowlanych jest warunkiem nadmiernym i uniemożliwia złożenie oferty w postępowaniu wykonawcom potencjalnie zdolnym do jego realizacji. Wskaźnik ten należy odnosić bowiem do branży, w której działa dany podmiot. Branża budowlana cechuje się inną specyfiką, gdzie są długie terminy realizacji inwestycji, projekty osiągają znaczne wartości a rozliczenia następują w miarę postępu prac. Powyższe nie pozwala na taki stopień kumulacji kapitału aby znajdował odzwierciedlenie w wysokich wskaźnikach płynności, co jednak nie oznacza braku zdolności takich wykonawców do realizacji tego rodzaju zamówień.

Przykładowo, w ramach niedawno rozstrzygniętego przetargu na realizację zamówienia publicznego pn. „Rozbudowa terminalu pasażerskiego Kraków Airport etap I – część T6”, gdzie przy środkach jakie Zamawiający zamierzał przeznaczyć na realizację zamówienia na poziomie 861 mln zł brutto, Zamawiający ustanowił w Specyfikacji Warunków Zamówienia warunek w zakresie sytuacji ekonomicznej lub finansowej na poziomie wskaźnika bieżącej płynności finansowej za ostatni rok obrotowy, tj. za rok 2024, nie niższy od 0,9. W postępowaniu tym wzięły udział największe firmy budowlane w Polsce, które zdolne byłyby również do realizacji niniejszego zamówienia (mając odpowiednie zdolności techniczne oraz zawodowe, a także zasoby finansowe), ale przy tak ukształtowanym wskaźniku bieżącej płynności jak w skarżonym postępowaniu (na 1,2 za trzy ostatnie lata obrotowe), mimo posiadanego doświadczenia i realnej zdolności finansowej do wykonania zamówienia, nie mogłyby nawet złożyć oferty w tym postępowaniu. Dowód: - SWZ dla zadania „Rozbudowa terminalu pasażerskiego Kraków Airport etap I – część T6” [Rozdział VIII pkt 2 ppkt 3 lit. a)] – w załączeniu – na fakt jak wskazany powyżej.

Odwołujący podkreślił, że jest dużym przedsiębiorcą świadczącym usługi w systemie generalnego wykonawstwa robót budowlanych, który zrealizował wiele inwestycji o znacznej wartości, jak również takie obecnie realizuje. Odwołujący należy do Grupy Kapitałowej Polimex Mostostal S.A.. Mimo to wskaźnik bieżącej płynności finansowej Odwołującego wynosi przykładowo za 2024 rok = 1,03, a za 2025 rok = 1,10.

Mając takie wskaźniki Odwołujący, sam czy w konsorcjum z Polimex Mostostal S.A. (jego wskaźnik również nie przekracza wyznaczonego przez Zamawiającego wartości) z sukcesem zrealizował takie zadania jak:

Nazwa zadania Zamawiający Wartość zamówienia

Baza obsługi technicznej samolotów na terenie Portu Lotniczego Rzeszów-Jasionka LOT Aircraft Maintenance Services sp. z o.o. 264 028 840,92 zł

Centralny Magazyn Zbiorów Muzealnych w Lesznowoli Narodowy Instytut Muzealnictwa i Ochrony Zbiorów 144 247 247,07 zł

Budynek mieszkalny wielorodzinny "B" z halą garażową w kondygnacji podziemnej oraz usługami w parterze oraz budynek mieszkalny wielorodzinny "A" z halą garażową w kondygnacji podziemnej TDG 22 Spółka z o.o. HALLERA Spółka Komandytowa 57 760 800,00 zł

Centrum Badawczo-Rozwojowe wraz z obiektami towarzyszącymi oraz niezbędną infrastrukturą techniczną (Tenneco) Panattoni Development Europe Sp. z o.o. 45 715 413,69 zł

Budowa hali produkcyjnej w Rybniku DB Cargo Polska S.A. 44 634 051,81 zł

Budowa terminalu przeladunkowego Railport-u Infra SILESIA Spółka Akcyjna 41 666 974,47 zł

Realizacja robót budowlanych polegających na rozbiórce budynków 13 i 61 oraz budowie budynku wielofunkcyjnego w ramach zadania inwestycyjnego nr 70043 pn. „Modernizacja budynków nr 13 i 61 na potrzeby technicznego zabezpieczenia Wydziału Szkolenia Morskiego w Gdańsk Westerplatte” Rejonowy Zarząd Infrastruktury w Gdyni 21 451 238,14 zł

Powyższe zadania w dużej części przewyższały swoim zakresem przedmiotowe zamówienie. Mając to na uwadze, wskaźnik bieżącej płynności finansowej co najmniej 1,2 utrzymywany przez trzy ostatnie lata obrotowe jest zbyt rygorystyczny i niewspółmierny z przedmiotem zamówienia. Powyższe znajduje również potwierdzenie analizując sytuację największej firmy budowlanej w Polsce – Budimex S.A., która za ostatnie lata osiągnęła następujące wskaźniki bieżącej płynności:

Rok

2025

2024

2023

2022

Aktywa obrotowe (mln zł)

5 016

4 947

5 642

4 883

Zobowiązania krótkoterminowe (mln zł)

4 959

4 928

5 256

4 668

Wskaźnik bieżącej płynności

1,01

1,00

1,07

1,05

Źródło: https://budimex.pl/relacje-inwestorskie/wskazniki-finansowe/bilans/ Nie sposób kwestionować faktu, że jest to podmiot zdolny do realizowania zamówień o znacznej wartości (w tym przewyższającej wartość niniejszego zamówienia) i o dużym stopniu skomplikowania, a mimo to, przy tak sformułowanym przez Zamawiającego warunku, nie mógłby uzyskać zamówienia w niniejszym postępowaniu.

W świetle przedstawionych dowodów i argumentów należy stwierdzić, że wymagany wskaźnik płynności finansowej na poziomie nie mniejszym niż 1,2 jest nadmierny, skoro nie może go spełnić wielu znaczących wykonawców na rynku usług generalnego wykonawstwa robót budowlanych, którzy bez wątpienia posiadają doświadczenie i zasoby finansowe aby przedmiotowe zamówienie zrealizować.

Podkreślenia przy tym wymaga, że warunki udziału w postępowaniu powinny zostać opisane na poziomie minimalnym, ale jednak umożliwiającym ocenę zdolności wykonawcy do należytego wykonania zamówienia. Skoro zatem wymagany poziom wskaźnika nie jest osiągalny dla wielu wykonawców bez wątpienia zdolnych do realizacji zamówienia, to znaczy, że warunek został opisany niezgodnie z art. 112 ust. 1 PZP, w tym także w sposób nieproporcjonalny do przedmiotu zamówienia.

Zgodnie z art. 112 ust. 1 PZP warunek powinien zostać sformułowany w sposób proporcjonalny do przedmiotu zamówienia oraz w sposób umożliwiający ocenę zdolności wykonawcy do należytego wykonania zamówienia, w szczególności wyrażając je jako minimalne poziomy zdolności. A zgodnie z art. 115 ust. 1 PZP w odniesieniu do sytuacji finansowej lub ekonomicznej zamawiający może określić warunki, które zapewnią posiadanie przez wykonawców zdolności ekonomicznej lub finansowej niezbędnej do realizacji zamówienia. Przy czym, wykładnia tych przepisów nie może pomijać zasad postępowania wyrażonych w art. 16 pkt 1, 2 i 3 PZP. W świetle powyżej przytoczonych przepisów, z całą pewnością, warunek bieżącej płynności finansowej jest zawyżony względem poziomów minimalnych, tj. przyjęcia takiej płynności finansowej aby zrealizowanie zamówienia o tych rozmiarach i stopniu skomplikowania, było realne. Wskaźnik na poziomie 1 (jeden) w branży budowlanej absolutnie to zapewnia, natomiast wskaźnik na poziomie co najmniej 1,2 utrzymywany przez ostatnie trzy lata obrotowe, wskazuje, z jednej strony na niewielką ilość realizowanych projektów, a z drugiej na bardzo dobrą sytuację w zakresie płynności finansowej (nadpłynność finansową). To dobrze jeśli zamówienie realizuje firma o bardzo dobrej sytuacji finansowej, ale powyższe nie wyklucza, że zamówienie to może z powodzeniem wykonać również firma o dobrej sytuacji finansowej, nie narażając przy tym Zamawiającego na jakiekolwiek ryzyko jego niezrealizowania. W świetle konieczności ustalenia wymogów minimalnych, ustalanie tak wysokiego wskaźnika jest nadmierne i nieproporcjonalne do przedmiotu zamówienia.

Powyższe znajduje również potwierdzenie m.in. w opracowaniu Urzędu Zamówień Publicznych pt. „Określenie i weryfikacja spełniania warunków udziału w postępowaniu”, w którym stwierdzono że „minimalną wartość wskaźnika (lub wskaźników) – w przypadku wskaźnika bieżącej płynności finansowej najniższą dopuszczalną wartością będzie 1 (…)” (tak na str. 28 wskazanego opracowania): Źródło: https://www.gov.pl/attachment/321859b3-09c6-4061-a644-f0ac9b557b9b Nie zachodzi jednocześnie żaden przypadek uzasadniający poziom wskaźnika na wyższym niż minimalny poziomie, a Zamawiający w żaden sposób nie uzasadnia jakie obiektywne i przejrzyste metody wymagały takiego sformułowania ww. warunku.

Zasadność powyższych twierdzeń znajduje również potwierdzenie w rozstrzygnięciu Izby w sprawie KIO 3249/26, gdzie w wyroku z dnia 6.08.2026 r. Izba uwzględniła odwołanie i nakazała zamawiającemu modyfikację postanowień SWZ w zakresie warunków udziału w postępowaniu, przez zmianę wskaźnika bieżącej płynności z 1,5 na 1.

Odwołujący kwestionuje również objęcie wskaźnikiem bieżącej płynności na poziomie co najmniej 1,2 okresu trzech ostatnich lat obrotowych. Powyższe uniemożliwia faktyczną ocenę zdolności wykonawców do należytego wykonania zamówienia i narusza zasadę wyrażenia ich jako minimalne poziomy zdolności. Taki sposób sformułowania warunku znacząco zawęża dostęp wykonawców do zamówienia, gdyż wykonawca zdolny do realizacji zamówienia i posiadający odpowiednią płynność finansową musi wykazać się zawyżoną płynnością w historycznym okresie. W tak długim okresie przykładowo wystarczy, że wykonawca realizował dużą ilość kontraktów i mimo że je należycie zrealizował i pozostaje zdolnym do wykonania przedmiotowego zamówienia, to ilość takich zobowiązań w ujęciu historycznym może potencjalnie sprawić, że zostanie pozbawiony możliwości złożenia oferty w niniejszym postępowaniu. Zgodnie z postulatem Odwołującego wystarczające dla umożliwienia oceny zdolności wykonawców do należytego wykonania zamówienia będzie wykazanie się odpowiednim wskaźnikiem bieżącej płynności przez okres co najmniej dwóch z trzech ostatnich lat obrotowych. Powyższe w dalszym ciągu potwierdzać będzie powtarzalność i stabilność wykonawcy w ocenie jego sytuacji finansowej, a jednocześnie nie będzie stanowiło wymagania nadmiernego i naruszającego ww. przepisy.

Zaostrzenie wskaźnika bieżącej płynności nie znajduje również uzasadnienia w projektowanych postanowieniach umowy na realizację niniejszego zamówienia. Zgodnie z nimi Zamawiający przewidział realizację zamówienia na okres – Etap 1 do 12 miesięcy, a Etap 2 do 24 miesięcy od dnia podpisania umowy. Zgodnie z §14 ust. 1 umowy rozliczenie wynagrodzenia ryczałtowego za wykonanie Przedmiotu Umowy nastąpi fakturami częściowymi i fakturą końcową, a w świetle ust. 3 i ust. 4 wskazanego paragrafu faktury częściowe wystawiane będą raz w miesiącu do wysokości 90% wartości wynagrodzenia brutto. Powyższe oznacza, że sposób rozliczenia sprzyja utrzymaniu płynności finansowej wykonawcy, gdyż minimalizuje finansowanie przez niego bieżącej realizacji zamówienia, gdyż zapłata za wykonane roboty będzie następowała tuż po ich wykonaniu w okresach miesięcznych. Powyższe oraz fakt że koszt realizacji zamówienia będzie rozłożony przez okres 24 miesięcy, powoduje zmniejszenie dla Zamawiającego ryzyka utraty bieżącej płynności przez wykonawcę. W powyższym świetle stawianie tak rygorystycznych wymogów w zakresie sytuacji finansowej lub ekonomicznej, nie znajduje uzasadnienia i jest nieproporcjonalne do przedmiotu zamówienia i sposobu jego rozliczenia.

W ocenie Odwołującego kwestionowany odwołaniem warunek stanowi ograniczenie dostępu do postępowania bez koniecznego uzasadnienia i ma charakter ograniczający konkurencję, przy czym jednocześnie ma charakter nieproporcjonalny, a modyfikacja warunków w sposób o którym mowa w żądaniu odwołania wciąż zagwarantuje, że realizacja zamówienia nie zostanie powierzona podmiotom niezdolnym do jego realizacji. Mimo iż warunek udziału w postępowaniu z zasady prowadzi do ograniczenia dostępu do wzięcia udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia, to ograniczenia takie są dopuszczalne w granicach wynikających z przepisów PZP, w tym zachowania zasady uczciwej konkurencji, równego traktowania wykonawców i proporcjonalności warunku do jego celu, co wynika z konieczności zachowania zasad naczelnych określonych w art. 16 pkt 1 i 3 Pzp. Opis spełnienia warunków udziału w postępowaniu powinien być adekwatny z celem jakiemu służy - z wyborem wykonawcy dającego rękojmię należytego wykonania zamówienia przy równoczesnym braku ograniczenia dostępu do zamówienia wykonawcom zdolnym do jego wykonania. Podkreślenia wymaga, że w wyniku wnioskowanej modyfikacji SWZ wciąż o zamówienie będą ubiegały się wyłącznie podmioty doświadczone, które legitymują się potencjałem ekonomiczno-finansowym w zupełności wystarczającym i gwarantującym realizację zamówienia na wysokim poziomie jakości oraz kompetencji ale jednocześnie postępowanie zostanie otwarte na konkurencję. Tym bardziej, że pozostałe warunki w niniejszym postępowaniu w zakresie sytuacji ekonomicznej lub finansowej (posiadane środki lub zdolność kredytową na poziomie minimum 50.000.000,00 zł oraz posiadanie polisy OC na minimum 20 000 000,00 zł), zapewniają, że zamówienia nie uzyska podmiot niestabilny finansowo i nie mający zdolności jego realizacji.

Zamawiający w dniu 17.08.2026 r. wezwał (za pomocą środków komunikacji elektronicznej) wraz kopią odwołania, w trybie art. 524 NPzp, uczestników postępowania przetargowego do wzięcia udziału w postępowaniu odwoławczym.

W dniu 20.08.2026 r. (przez dostawcę usługi e-Doręczenia) zgłosił DORACO Sp. z o.o. z siedzibą w Gdańsku, ul. Opacka 12, 80-338 Gdańsk zwany dalej: „ DORACO Sp. z o.o.” albo „I - Przystępującym” przystąpienie do postępowania odwoławczego po stronie Zamawiającego wnosząc o oddalenie odwołania w całości.

Stanowisko Przystępującego

1. DORACO kwestionuje zarzuty odwołania Polimex, z uwagi na ich bezzasadność.

2. Zakwestionowany odwołaniem warunek udziału w postępowaniu — wskaźnik bieżącej płynności finansowej na poziomie nie niższym niż 1,20 na koniec każdego z trzech ostatnich lat obrotowych — nie tylko mieści się w granicach wyznaczonych przepisami art. 112 ust. 1 oraz art. 115 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy Pzp, lecz odpowiada wprost rekomendacjom Urzędu Zamówień Publicznych, na które Odwołujący sam się powołuje, cytując je jednak w sposób wybiórczy i przez to wprowadzający w błąd co do ich rzeczywistej treści.

3. Odwołanie opiera się na dwóch błędach o charakterze metodologicznym. Po pierwsze, Odwołujący przyjmuje, że poziom minimalny warunku wyznacza sytuacja finansowa samego Odwołującego, podczas gdy warunek udziału w postępowaniu — zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą Krajowej Izby Odwoławczej — „musi abstrahować od sytuacji konkretnego wykonawcy". Po drugie, Odwołujący utożsamia dolną granicę dopuszczalności wskaźnika (wartość 1) z górną granicą legalności warunku, co jest wnioskowaniem nieuprawnionym ani w świetle przepisów ustawy Pzp, ani w świetle literatury przedmiotu, ani wreszcie w świetle stanowiska Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych.

4. Zgodnie z przepisem art. 112 ust. 1 ustawy Pzp zamawiający określa warunki udziału w postępowaniu w sposób proporcjonalny do przedmiotu zamówienia oraz umożliwiający ocenę zdolności wykonawcy do należytego wykonania zamówienia, w szczególności wyrażając je jako minimalne poziomy zdolności.

5. Przepis art. 115 ust. 1 pkt 2 ustawy Pzp stanowi, że w odniesieniu do sytuacji ekonomicznej lub finansowej zamawiający może wymagać w szczególności, „aby wykonawcy przedstawili informacje na temat ich rocznych sprawozdań finansowych wykazujących w szczególności stosunek aktywów do zobowiązań". Z kolei przepis art. 115 ust. 3 ustawy Pzp przewiduje, że stosunek aktywów do zobowiązań może być uwzględniony, jeżeli zamawiający określi w dokumentach zamówienia przejrzyste i obiektywne metody i kryteria takiego uwzględnienia.

6. Zgodnie z przepisem § 8 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 23 grudnia 2020 r. w sprawie podmiotowych środków dowodowych oraz innych dokumentów lub oświadczeń, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy, podmiotowym środkiem dowodowym w tym zakresie jest sprawozdanie finansowe albo jego część, obejmujące okres wskazany przez zamawiającego, nie dłuższy jednak niż ostatnie 3 lata obrotowe.

7. Odnotowania wymaga zabieg legislacyjny o charakterze systemowym. Ustawodawca w przepisie art. 115 ust. 2 ustawy Pzp wprowadził wyraźny limit ilościowy wyłącznie w odniesieniu do minimalnych rocznych przychodów (zakaz przekraczania dwukrotności wartości zamówienia poza należycie uzasadnionymi przypadkami). W odniesieniu do wskaźników opartych na stosunku aktywów do zobowiązań ustawodawca żadnego limitu nie ustanowił — ani dolnego, ani górnego. Zgodnie z domniemaniem racjonalności ustawodawcy oraz dyrektywą wykładni exceptiones non sunt extendendae, brak takiego limitu nie może być odczytywany jako luka podlegająca uzupełnieniu przez Izbę na korzyść Odwołującego, lecz jako świadome pozostawienie tej materii ogólnemu standardowi proporcjonalności z art. 16 pkt 3 ustawy Pzp.

8. W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że wskaźnik bieżącej płynności finansowej nie jest instrumentem wykreowanym przez Zamawiającego, lecz instrumentem wprost przewidzianym przez ustawodawcę w przepisie art. 115 ust. 1 pkt 2 ustawy Pzp, stanowiącym implementację art. 58 ust. 3 dyrektywy 2014/24/UE (odpowiednio art. 80 dyrektywy sektorowej 2014/25/UE) oraz motywu 83 preambuły dyrektywy klasycznej. Zamawiający nie sięgnął zatem po środek nadzwyczajny, lecz po jedną z czterech metod określenia warunku dotyczącego sytuacji ekonomicznej lub finansowej, wskazanych przez samego ustawodawcę.

9. Dopuszczalność oparcia minimalnego poziomu zdolności ekonomiczno-finansowej na danych bilansowych potwierdził Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 18 października 2012 r. w sprawie C-218/11 Édukövízig i Hochtief, uznając za zgodne z dyrektywą ustanowienie minimalnego wymogu zdolności na podstawie jednej danej z bilansu, mimo że dana ta może być zniekształcana rozbieżnościami między krajowymi porządkami rachunkowymi w zakresie rocznych sprawozdań finansowych spółek. Skoro dopuszczalne jest oparcie warunku na pojedynczej pozycji bilansowej, to tym bardziej dopuszczalne jest oparcie go na wskaźniku relacyjnym, który — w przeciwieństwie do wartości bezwzględnej — oddaje strukturę bilansu i jest neutralny wobec skali działalności wykonawcy.

10. Ta ostatnia właściwość ma znaczenie zasadnicze dla oceny zarzutu. Odwołujący twierdzi bowiem, że wskaźnik na poziomie 1,20 utrzymywany przez trzy lata „wskazuje z jednej strony na niewielką ilość realizowanych projektów". Twierdzenie to jest nietrafne: iloraz aktywów obrotowych i zobowiązań krótkoterminowych nie zależy od wielkości portfela zamówień, lecz od jego struktury finansowej oraz od dyscypliny zarządzania kapitałem obrotowym. Wykonawca realizujący wiele kontraktów, finansujący je w sposób zrównoważony, osiągnie wskaźnik nie niższy niż wykonawca o portfelu skromnym. Miernik ten został skonstruowany właśnie po to, aby był niezależny od rozmiarów przedsiębiorstwa i umożliwiał porównywanie podmiotów o różnej skali działalności.

11. Nie sposób wreszcie pominąć, że Odwołujący nie kwestionuje samej dopuszczalności posłużenia się wskaźnikiem bieżącej płynności finansowej. Przeciwnie - w żądaniu odwołania przepisuje kwestionowany warunek co do słowa, wnosząc o utrzymanie zarówno wskaźnika, jak i jego wartości (1,20), jak i sposobu jego obliczania, a domagając się wyłącznie zawężenia okresu badania z trzech lat obrotowych do dwóch z trzech. Spór ma zatem w istocie charakter wyłącznie ilościowy i dotyczy jednego, wąsko zakreślonego elementu warunku. Ta konstatacja ma znaczenie dla oceny wszystkich pozostałych zarzutów i argumentów odwołania, które — mimo szerokiej retoryki o „ograniczeniu dostępu do zamówienia" — nie przekładają się na treść sformułowanego żądania.

12. Odwołujący opiera zarzut nadmierności na jednym w istocie dowodzie o charakterze merytorycznym, tj. opracowaniu Urzędu Zamówień Publicznych pt. „Określenie i weryfikacja spełniania warunków udziału w postępowaniu". Powołany fragment (s. 28 opracowania) został jednak przytoczony w sposób urwany w połowie zdania, co całkowicie odwraca jego sens.

13. Pełna treść przywołanego fragmentu wskazuje bowiem, że o ile najniższą dopuszczalną wartością wskaźnika bieżącej płynności finansowej będzie 1, o tyle — jak stwierdza Urząd Zamówień Publicznych — „w wielu przypadkach uzasadnione będzie żądanie, by wskaźnik ten nie był mniejszy niż 1,2" albo nawet 1,5. Innymi słowy, wartość 1 stanowi w tym opracowaniu próg dopuszczalności, nie zaś jedyny pułap legalności. Odwołujący dokonał zabiegu polegającego na przekształceniu dolnej granicy w granicę górną — i na tym jednym błędzie oparł całą konstrukcję zarzutu nadmierności.

14. Co więcej, to samo opracowanie wprost stwierdza, że optymalna wartość wskaźnika bieżącej płynności finansowej mieści się w przedziale od 1,2 do 2,0, wartość niższa jest przejawem problemów wykonawcy z regulowaniem bieżących zobowiązań, a wartość mniejsza niż 1 interpretowana jest jako utrata płynności finansowej. Zamawiający ustanowił zatem warunek dokładnie na dolnej krawędzi przedziału uznawanego za optymalny, nie zaś w jego środku czy górnej części.

15. Tezę Odwołującego, jakoby wskaźnik na poziomie 1,20 świadczył o „nadpłynności finansowej", należy uznać za nie do obrony na gruncie literatury przedmiotu. W piśmiennictwie z zakresu analizy finansowej wskazuje się przedziały: 1,2–2,0, 1,5–2,0 oraz 1,6–1,9. O nadpłynności finansowej mówi się dopiero w przedziale powyżej 2,0. Zamawiający przyjął zatem próg odpowiadający dolnej granicy najbardziej liberalnego z przedziałów spotykanych w literaturze. Twierdzenie, że wymóg taki oznacza żądanie nadpłynności, nie znajduje oparcia w żadnym ze znanych ujęć doktrynalnych.

16. Argumentację Odwołującego można przy tym odwrócić. Odwołujący ujawnia bowiem własne wskaźniki: 1,03 za rok 2024 oraz 1,10 za rok 2025. Są to wartości plasujące się w strefie podwyższonego ryzyka utraty płynności, w bezpośrednim sąsiedztwie granicy, którą zarówno Urząd Zamówień Publicznych, jak i literatura przedmiotu kwalifikują jako utratę płynności finansowej. Odwołujący nie wykazuje więc, że warunek jest nadmierny — dokumentuje jedynie, że sam znajduje się poniżej powszechnie przyjmowanego minimum bezpieczeństwa finansowego. Jest to dokładnie ta okoliczność, której wychwyceniu warunek z Rozdziału IX ust. 2 pkt 3 SWZ ma służyć.

17. Podkreślenia wymaga wreszcie kontekst przedmiotowy zamówienia, całkowicie pominięty w odwołaniu. Roboty objęte zamówieniem stanowią przebudowę infrastruktury dostępu dla statków, prowadzoną w warunkach czynnego portu morskiego o podstawowym znaczeniu dla gospodarki narodowej, na obiekcie infrastruktury krytycznej, przy zachowaniu ciągłości ruchu statków i przeładunków, w cyklu dwuetapowym rozłożonym na okres do 24 miesięcy. Utrata płynności finansowej przez wykonawcę na tak zaprojektowanym kontrakcie nie oznacza wyłącznie ryzyka kontraktowego Zamawiającego — oznacza wstrzymanie robót na akwenie, roszczenia podwykonawców i dostawców oraz realne zagrożenie dla eksploatacji Basenu V. Ryzyko to jest jakościowo odmienne od ryzyka towarzyszącego typowej inwestycji kubaturowej i uzasadnia oczekiwanie poziomu płynności odpowiadającego dolnej granicy normy, a nie granicy jej utraty.

18. Zarzut, zgodnie z którym objęcie warunkiem okresu trzech ostatnich lat obrotowych narusza zasadę wyrażania warunków jako minimalnych poziomów zdolności, jest bezzasadny już z przyczyn czysto normatywnych. Okres trzech lat obrotowych stanowi bowiem maksymalny okres badania dopuszczony przepisem § 8 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia o podmiotowych środkach dowodowych. Zamawiający nie przekroczył zatem żadnej granicy - skorzystał z granicy wyznaczonej mu przez prawodawcę.

19. Co istotniejsze, przywołane już opracowanie Urzędu Zamówień Publicznych — ten sam dokument, na którym Odwołujący opiera swoją argumentację — wskazuje wprost, że zamawiający może rozciągnąć warunek na wcześniejsze lata obrotowe, przy czym w grę wchodzi okres nie dłuższy niż ostatnie 3 lata obrotowe, oraz że pełniejszy obraz kondycji finansowej wykonawcy daje właśnie analiza historyczna, uwzględniająca wskaźniki płynności za wcześniejsze okresy sprawozdawcze, ponieważ umożliwia ona określenie tendencji: wzrostu, stagnacji albo spadku płynności. Odwołujący domaga się zatem odejścia od metody, którą organ właściwy w sprawach zamówień publicznych uznaje za bardziej miarodajną.

20. Nie sposób podzielić twierdzenia Odwołującego, jakoby wymóg trzyletni oznaczał konieczność wykazania się „zawyżoną płynnością w historycznym okresie". Nie chodzi tu o żadne zawyżenie, lecz o powtarzalność minimum. Zamawiający nie żąda, aby wskaźnik był wysoki; żąda, aby na trzech kolejnych dniach bilansowych nie spadł poniżej dolnej granicy normy. Różnica między tymi dwoma stanami rzeczy jest różnicą jakościową, a nie retoryczną.

21. Wewnętrznie sprzeczne jest przy tym samo uzasadnienie żądania Odwołującego. Odwołujący przyznaje bowiem wprost, że wykazanie się odpowiednim wskaźnikiem przez okres co najmniej dwóch z trzech ostatnich lat obrotowych „w dalszym ciągu potwierdzać będzie powtarzalność i stabilność wykonawcy w ocenie jego sytuacji finansowej". Odwołujący nie kwestionuje zatem zasady badania stabilności w ujęciu wieloletnim, lecz kwestionuje wyłącznie jej zakres. Nie przedstawia jednak żadnego obiektywnego kryterium, na podstawie którego to właśnie proporcja „dwa z trzech" miałaby wyznaczać minimalny poziom zdolności, a nie proporcja „jeden z trzech", „trzy z pięciu" czy jakakolwiek inna. Żądanie ma zatem charakter arbitralny, a arbitralność ta nie może zostać sanowana w postępowaniu odwoławczym, skoro to na Odwołującym spoczywa ciężar wykazania, że kwestionowany poziom przekracza minimum niezbędne.

22. Jednocześnie, z uwagi na konieczność zachowania rzetelności analizy, należy odnotować argument Odwołującego, zgodnie z którym wskaźnik bieżącej płynności obrazuje sytuację wykonawcy na dzień bilansowy, a nie w całym okresie sprawozdawczym. Argument ten, sam w sobie niebłahy, przemawia jednak przeciwko żądaniu odwołania, a nie na jego rzecz. Skoro bowiem wartość analityczna pomiaru dokonanego w jednym punkcie czasu jest ograniczona, to remedium stanowi zwielokrotnienie liczby punktów pomiarowych, czyli badanie trzech kolejnych dni bilansowych, nie zaś ich redukcja, o którą wnosi Odwołujący.

23. Odwołujący zarzuca, że Zamawiający „nie określił w dokumentach zamówienia przejrzystej i obiektywnej metody i kryterium, uwzględnienia tak sformułowanego warunku". Zarzut ten jest nie tylko bezzasadny, lecz wewnętrznie sprzeczny z żądaniem samego odwołania.

24. Zamawiający w Rozdziale IX ust. 2 pkt 3 SWZ podał: (i) nazwę wskaźnika, (ii) wzór jego obliczenia (iloraz aktywów obrotowych i zobowiązań krótkoterminowych), (iii) konkretne pozycje bilansu stanowiące licznik i mianownik (odpowiednio pozycja B aktywów oraz pozycja B.III pasywów), (iv) źródło normatywne wzoru sprawozdania (Załącznik nr 1 do ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości) oraz (v) wyraźne zastrzeżenie, że mianownik nie obejmuje rezerw na zobowiązania ani rozliczeń międzyokresowych. Trudno o bardziej precyzyjne określenie metody.

25. Standard wykonania obowiązku z art. 115 ust. 3 ustawy Pzp został przy tym opisany w powoływanym już opracowaniu Urzędu Zamówień Publicznych, zgodnie z którym wykonaniem tego obowiązku jest z całą pewnością wskazanie danych, które będą wstawiane do wzorów opisujących wybrany przez zamawiającego wskaźnik. Zamawiający uczynił dokładnie to, i to w sposób wykraczający poza minimalny standard, ponieważ nie poprzestał na wskazaniu danych, lecz zidentyfikował je przez odesłanie do konkretnych pozycji ustawowego wzoru bilansu.

26. Decydujące znaczenie ma jednak to, że Odwołujący w żądaniu odwołania powiela kwestionowaną definicję w całości i co do słowa, wnosząc o nadanie warunkowi treści zawierającej ten sam wzór, te same pozycje bilansowe i to samo wyłączenie rezerw oraz rozliczeń międzyokresowych. Gdyby metoda określona przez Zamawiającego rzeczywiście nie spełniała standardu przejrzystości i obiektywności z art. 115 ust. 3 ustawy Pzp, żądanie odwołania powielałoby tę samą wadę, a jego uwzględnienie nie usunęłoby zarzucanej niezgodności z ustawą. Zarzut naruszenia art. 115 ust. 3 ustawy Pzp nie może zatem zostać uwzględniony bez popadnięcia w sprzeczność z żądaniem, które ma go realizować.

27. Na marginesie należy dodać, że przyjęta przez Zamawiającego metoda jest metodą korzystniejszą dla wykonawców niż standardowe ujęcie księgowe. Wyłączenie z mianownika rezerw na zobowiązania (pozycja B.I pasywów) oraz rozliczeń międzyokresowych (pozycja B.IV pasywów) obniża bowiem mianownik i podwyższa obliczoną wartość wskaźnika. W przedsiębiorstwach budowlanych, w których rezerwy na straty kontraktowe oraz bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów napraw gwarancyjnych osiągają wartości istotne, różnica ta jest wymierna. Okoliczność ta ma znaczenie dla oceny dowodu omówionego w części IX niniejszego pisma.

28. Odwołujący wnosi o dopuszczenie dowodu z dokumentu SWZ dla zadania realizowanego przez Międzynarodowy Port Lotniczy im. Jana Pawła II Kraków– Balice sp. z o.o. na fakt ukształtowania warunku dotyczącego wskaźnika bieżącej płynności finansowej „na poziomie zdolności adekwatnym (minimalnym) do realiów panujących na rynku usług budowlanych". Dowód ten nie jest w stanie wykazać tezy, dla której został powołany.

29. Po pierwsze, jednostkowy dokument zamówienia nie stanowi badania rynku. Dowodzi on wyłącznie tego, że jeden zamawiający, w jednym postępowaniu, przyjął inny próg wskaźnikowy. Nie dowodzi natomiast ani istnienia praktyki rynkowej, ani tym bardziej, nieproporcjonalności warunku ustanowionego przez innego zamawiającego w innym postępowaniu. Wnioskowanie z jednego przypadku o standardzie całego rynku jest wnioskowaniem a singulari ad universale, pozbawionym waloru dowodowego.

30. Po drugie, porównywane postępowania są nieprzystawalne w każdym istotnym wymiarze. Odmienny jest zamawiający, odmienny sektor (port lotniczy wobec portu morskiego), odmienna branża i profil ryzyka (budownictwo kubaturowe realizowane na terenie lotniska wobec robót hydrotechnicznych prowadzonych z jednostek pływających w czynnym porcie morskim, przy ruchu statków i przeładunkach oraz w zmiennych warunkach hydrometeorologicznych obejmujących wszystkie pory roku), odmienny model realizacji (postępowanie krakowskie obejmowało również prace projektowe oraz przewidywało prawo opcji) oraz odmienny reżim finansowania inwestycji.

31. Po trzecie, Zamawiający nie jest związany warunkami stosowanymi przez innych zamawiających. Jest związany własnymi, obiektywnymi potrzebami wynikającymi z przedmiotu udzielanego zamówienia. Krajowa Izba Odwoławcza w wyroku z dnia 7 sierpnia 2013 r., sygn. akt KIO 1812/13, wskazała wprost, że warunek udziału w postępowaniu musi mieć jednakowe znaczenie dla wszystkich wykonawców, wobec czego jego różnicowanie z uwagi na okoliczności zewnętrzne — takie jak praktyka innych podmiotów, warunki panujące w innych regionach czy odmienne uwarunkowania rynkowe — nie mogłoby zostać uznane za obiektywne.

32. Odwołujący przedstawia także zestawienie wskaźników bieżącej płynności Budimex S.A. za lata 2022–2025 (odpowiednio 1,05; 1,07; 1,00; 1,01), wywodząc z niego, że warunku nie spełniłby nawet największy podmiot rynku budowlanego w Polsce. Dowód ten jest wadliwy metodologicznie i nie może stanowić podstawy ustaleń faktycznych Izby.

33. Po pierwsze, wyliczenie zostało dokonane niezgodnie z definicją zawartą w kwestionowanym warunku. Warunek z Rozdziału IX ust. 2 pkt 3 SWZ definiuje mianownik jako pozycję B.III pasywów bilansu sporządzonego według Załącznika nr 1 do ustawy o rachunkowości, a więc z wyłączeniem rezerw na zobowiązania oraz rozliczeń międzyokresowych. Tymczasem dane przywołane w odwołaniu pochodzą ze skonsolidowanej sprawozdawczości giełdowej, sporządzanej zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej, w której podział przewidziany w Załączniku nr 1 do ustawy o rachunkowości w ogóle nie występuje, a rezerwy oraz bierne rozliczenia międzyokresowe ujmowane są w zobowiązaniach bieżących. Wskaźnik obliczony zgodnie z metodą wskazaną w SWZ przyjmie zatem wartość istotnie wyższą niż wartość podana w odwołaniu. Odwołujący nie skorzystał z rozwiązania korzystnego dla wykonawców, które sam Zamawiający wprowadził do treści warunku, i na tak zaniżonym wyniku oparł swoją tezę.

34. Po drugie, dowód jest nieprzystawalny podmiotowo. Budimex S.A. nie jest uczestnikiem przedmiotowego postępowania, a warunek udziału w postępowaniu weryfikowany jest na podstawie sprawozdania finansowego wykonawcy ubiegającego się o udzielenie zamówienia, nie zaś na podstawie skonsolidowanego sprawozdania grupy kapitałowej podmiotu trzeciego.

35. Po trzecie — i jest to argument o znaczeniu zasadniczym — teza Odwołującego, jakoby wykonawca niespełniający warunku samodzielnie „nie mógłby nawet złożyć oferty", pomija instytucje przewidziane wprost w ustawie Pzp. Zgodnie z przepisem art. 118 ust. 1 ustawy Pzp wykonawca może polegać na sytuacji finansowej lub ekonomicznej podmiotów udostępniających zasoby, przy czym — stosownie do art. 118 ust. 5 ustawy Pzp — podmiot taki odpowiada solidarnie z wykonawcą za szkodę poniesioną przez zamawiającego. Wykonawcy mogą również, na podstawie art. 58 ust. 1 ustawy Pzp, ubiegać się o zamówienie wspólnie. Odwołujący doskonale zdaje sobie z tego sprawę, skoro w treści odwołania sam rozważa ubieganie się o zamówienie w konsorcjum z Polimex Mostostal S.A. Warunek nie zamyka zatem dostępu do postępowania w sposób bezwzględny — a jedynie taki skutek mógłby uzasadniać zarzut naruszenia zasady uczciwej konkurencji.

36. Odwołujący wywodzi także, że skoro § 14 ust. 1, 3 i 4 projektowanych postanowień umowy przewiduje wystawianie faktur częściowych raz w miesiącu do wysokości 90% wartości wynagrodzenia brutto, to „sposób rozliczenia sprzyja utrzymaniu płynności finansowej wykonawcy", a tym samym wymóg płynnościowy jest nieuzasadniony. Argument ten opiera się na nieporozumieniu co do funkcji warunku dotyczącego sytuacji ekonomicznej lub finansowej.

37. Argumentacja tożsama co do istoty została już rozpoznana i oddalona przez Krajową Izbę Odwoławczą w powoływanym wyroku w sprawie KIO 1812/13. W stanie faktycznym tamtej sprawy projekt umowy również przewidywał płatności częściowe, a odwołujący również przedstawiał wyliczenie realnego zapotrzebowania na kapitał obrotowy, wywodząc z niego wniosek o nadmierności warunku finansowego. Izba wskazała, że warunek w zakresie zdolności finansowej wiąże się z sytuacją wykonawcy jako całości i musi uwzględniać jego szersze niż dane zamówienie spektrum działalności, w tym inne realizowane przedsięwzięcia i aktywność wykraczającą poza konkretne postępowanie. Izba stwierdziła zarazem, że nie jest wystarczające ograniczenie zdolności finansowej do środków w wysokości sprzężonej z płatnościami za poszczególne etapy zamówienia i przyjętymi w postępowaniu zasadami fakturowania.

38. Powyższe stanowisko jest konsekwencją prawidłowo odczytanej funkcji warunku z art. 115 ustawy Pzp. Warunek ten nie służy zabezpieczeniu finansowania konkretnego kontraktu, ponieważ do tego służą inne instrumenty (zabezpieczenie należytego wykonania umowy, harmonogram płatności, mechanizm waloryzacji). Warunek ten służy zbadaniu, czy wykonawca jako podmiot gospodarczy zachowuje zdolność do terminowego regulowania zobowiązań krótkoterminowych w toku całej swojej działalności, a więc również wówczas, gdy równolegle realizuje inne kontrakty i obsługuje inne zobowiązania.

39. Niezależnie od powyższego, przedstawiona w odwołaniu charakterystyka modelu rozliczeń jest jednostronna. Odwołujący przemilcza bowiem, że: (i) fakturowanie częściowe do wysokości 90% wynagrodzenia oznacza, iż 10% wartości kontraktu pozostaje po stronie wykonawcy aż do faktury końcowej, przy okresie realizacji sięgającym 24 miesięcy; (ii) w robotach hydrotechnicznych struktura kosztów jest wybitnie materiałochłonna (grodzice i konstrukcje stalowe, beton hydrotechniczny, kruszywa, zagospodarowanie urobku), a zakupy oraz zaangażowanie sprzętu pływającego wyprzedzają odbiory i fakturowanie o wiele tygodni; (iii) wykonawca obciążony jest zabezpieczeniem należytego wykonania umowy oraz gwarancjami; (iv) wreszcie — przyjęty ryczałtowy charakter wynagrodzenia przenosi na wykonawcę ryzyko wzrostu kosztów realizacji, co zwiększa, a nie zmniejsza, znaczenie bufora płynnościowego. Argument Odwołującego, prawidłowo przeprowadzony, przemawia zatem na rzecz utrzymania warunku, nie zaś jego złagodzenia.

40. Trzon argumentacji odwołania sprowadza się do twierdzenia, że skoro Odwołujący, podmiot doświadczony, należący do Grupy Kapitałowej Polimex Mostostal S.A., warunku nie spełnia, to warunek jest nadmierny. Rozumowanie to jest sprzeczne z utrwaloną linią orzeczniczą Krajowej Izby Odwoławczej.

41. W cytowanym wyroku w sprawie KIO 1812/13 Izba wskazała, że warunek udziału w postępowaniu w zakresie zdolności finansowej „musi abstrahować od sytuacji konkretnego wykonawcy", jego indywidualnych możliwości oraz przyjętej przez niego koncepcji realizacji zamówienia, a wyrażać musi cechy uniwersalne, wspólne i jednakowe dla wszystkich wykonawców. Izba dodała zarazem, że zamówienie nie musi być w równym stopniu „wygodne" wszystkim wykonawcom i dostosowane do ich możliwości, rodzaju czy przebiegu działalności — wystarczy, że grupa wykonawców zdolnych je wykonać jest wystarczająco liczna i formalnie niezamknięta. W tym samym duchu wypowiedziała się Izba w wyroku z dnia 22 września 2023 r., sygn. akt KIO 2516/23, wskazując, że zamawiający ma prawo określić warunki uwzględniające jego obiektywne potrzeby, pomimo że wyklucza to możliwość udziału wszystkich wykonawców działających na rynku.

42. Powyższe stanowisko potwierdza również przywoływane opracowanie Urzędu Zamówień Publicznych, zgodnie z którym fakt, że dany wykonawca nie może ubiegać się o zamówienie, gdyż nie spełnia warunku udziału, niewątpliwie ogranicza konkurencyjność postępowania w ujęciu ilościowym, lecz „nie narusza per se zasady uczciwej konkurencji, o ile warunek odnosi się do właściwości wykonawcy niezbędnych do prawidłowej realizacji zamówienia. Zamawiający dąży bowiem w ten sposób do zapewnienia konkurencyjności postępowania w ujęciu jakościowym”, a więc do stanu, w którym gra konkurencyjna rozgrywa się wyłącznie pomiędzy wykonawcami dającymi rękojmię prawidłowego wykonania zamówienia.

43. Przedstawiony w odwołaniu wykaz zrealizowanych zadań inwestycyjnych nie może w tym zakresie stanowić dowodu przeciwnego. Wykaz ten dotyczy bowiem zdolności technicznej lub zawodowej w rozumieniu art. 116 ustawy Pzp, nie zaś sytuacji ekonomicznej lub finansowej w rozumieniu art. 115 ustawy Pzp. Referencje potwierdzające należyte wykonanie robót nie zawierają i nie mogą zawierać jakiejkolwiek informacji o strukturze bilansu wykonawcy na dzień bilansowy. Są to dwie odrębne kategorie zdolności podmiotowej, badane odrębnymi podmiotowymi środkami dowodowymi i argumentacja przenosząca ustalenia z jednej z nich na drugą jest metodologicznie nieuprawniona.

44. Wreszcie — twierdzenie o oderwaniu warunku od realiów rynkowych pozostaje w sprzeczności z dotychczasową, konsekwentną praktyką Zamawiającego. Zamawiający stosował warunek zdefiniowany identycznie co do wskaźnika, co do jego poziomu (nie mniej niż 1,2), co do okresu badania (trzy ostatnie lata obrotowe) oraz co do wzoru obliczenia (iloraz pozycji B aktywów i pozycji B.III pasywów bilansu według Załącznika nr 1 do ustawy o rachunkowości, z wyłączeniem rezerw na zobowiązania i rozliczeń międzyokresowych) w postępowaniu na wykonanie robót czerpalnych i zasypowych w ramach projektu „Pogłębienie toru podejściowego i akwenów wewnętrznych Portu Gdynia etap I i III oraz przebudowa nabrzeży w Porcie Gdynia — Etapy II i III". Analogiczny zarzut podniesiony wobec tego warunku w sprawie o sygn. akt KIO 2762/21 został przez tamtejszego odwołującego wycofany, a Izba wyrokiem z dnia 14 października 2021 r. umorzyła w tym zakresie postępowanie odwoławcze. Warunek pozostał w mocy, a postępowanie doszło do skutku. Praktyka Zamawiającego jest zatem jednolita, przewidywalna i znana uczestnikom rynku robót hydrotechnicznych, którzy - w tym Przystępujący — kształtują w zaufaniu do niej własną politykę finansową i plany ofertowe.

45. Na zakończenie należy wskazać, że Odwołujący wywodzi swój interes w uzyskaniu zamówienia oraz możliwość poniesienia szkody z twierdzenia, że kwestionowany warunek pozbawia go „możliwości złożenia oferty, mimo iż posiada zdolność realizacji zamówienia tego rodzaju i rozmiaru". Twierdzenie to nie wytrzymuje konfrontacji z treścią żądania sformułowanego w samym odwołaniu.

46. Odwołujący ujawnia bowiem, że jego wskaźnik bieżącej płynności finansowej wyniósł 1,03 za rok 2024 oraz 1,10 za rok 2025 — a więc w obu tych latach obrotowych pozostawał poniżej progu 1,20. Jednocześnie Odwołujący domaga się nadania warunkowi treści przewidującej obowiązek osiągnięcia wskaźnika nie niższego niż 1,20 na koniec co najmniej dwóch z trzech ostatnich lat obrotowych. Skoro dwa z trzech badanych lat obrotowych są dla Odwołującego latami, w których próg nie został osiągnięty, to co najwyżej jeden rok (2023) mógłby zostać zaliczony na poczet warunku. Odwołujący nie spełniłby zatem warunku również w brzmieniu, o którego nadanie sam wnosi.

47. Powyższa konstatacja prowadzi do wniosku, że żądane rozstrzygnięcie nie usuwa szkody, na którą powołuje się Odwołujący. Możliwe są w tym zakresie dwa wyjaśnienia. Albo Odwołujący i tak zamierza ubiegać się o zamówienie w konsorcjum bądź w oparciu o zasoby podmiotu udostępniającego — co czyni cały wywód o pozbawieniu go możliwości złożenia oferty bezprzedmiotowym i potwierdza zarazem argumentację przedstawioną w części IX pkt 3 niniejszego pisma; albo też żądanie zostało sformułowane w interesie innych, niezidentyfikowanych uczestników rynku, nie zaś w interesie własnym Odwołującego — co pozostaje w sprzeczności z konstrukcją środków ochrony prawnej opartą na przepisie art. 505 ust. 1 ustawy Pzp.

48. Przystępujący ma świadomość, że na etapie poprzedzającym otwarcie ofert przesłanka interesu w uzyskaniu zamówienia interpretowana jest w orzecznictwie dość szeroko, a wykonawca deklarujący zainteresowanie uzyskaniem zamówienia co do zasady legitymuje się takim interesem, o ile nie zachodzi obiektywna niemożliwość jego uczestnictwa w postępowaniu (tak m.in. w powoływanym wyroku w sprawie KIO 1812/13). Przedstawiona wyżej okoliczność podnoszona jest zatem nie jako samodzielna podstawa wniosku o odrzucenie odwołania, lecz jako argument podważający wiarygodność twierdzenia o nieprzekraczalnej barierze dostępu do zamówienia, na którym oparta jest cała narracja odwołania.

49. Mając na uwadze powyższą argumentację, kwestionowany warunek udziału w postępowaniu został ukształtowany w sposób zgodny z przepisami art. 112 ust. 1 oraz art. 115 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy Pzp, przy zachowaniu zasad wyrażonych w art. 16 pkt 1–3 ustawy Pzp. Zamawiający posłużył się instrumentem wprost przewidzianym przez ustawodawcę, określił go metodą precyzyjną i obiektywną, przyjął poziom odpowiadający dolnej granicy przedziału uznawanego za optymalny oraz okres badania nieprzekraczający maksimum dopuszczonego przepisami rozporządzenia o podmiotowych środkach dowodowych. W konsekwencji, Przystępujący wnosi o oddalenie odwołania w całości.

W dniu 20.08.2026 r. (przez dostawcę usługi e-Doręczenia) zgłosił Strabag Sp. z o.o., ul. Parzniewska 10, 05 – 800 Pruszków zwany dalej: „Strabag Sp. z o.o.” albo „II - Przystępującym” przystąpienie do postępowania odwoławczego po stronie Zamawiającego wnosząc o oddalenie odwołania w całości.

II. Stanowisko Przystępującego w przedmiocie zarzutów odwołania:

II.1. Przystępujący w pierwszej kolejności oświadcza, że odwołanie Polimex jest bezpodstawne. Całość argumentacji Odwołującego sprowadza się do stwierdzenia, że wymaganie wskaźnika bieżącej płynności finansowej na poziomie 1,2 na rynku usług generalnego wykonawstwa robót budowlanych jest warunkiem nadmiernym i uniemożliwia złożenie oferty w postępowaniu wykonawcom potencjalnie zdolnym do jego realizacji. Odwołujący podał przykład niedawno rozstrzygniętego przetargu na realizację zamówienia publicznego pn. „Rozbudowa terminalu pasażerskiego Kraków Airport etap I – część T6”, gdzie Zamawiający ustanowił w Specyfikacji Warunków Zamówienia warunek w zakresie sytuacji ekonomicznej lub finansowej na poziomie wskaźnika bieżącej płynności finansowej za ostatni rok obrotowy, tj. za rok 2024, nie niższy od 0,9. Odwołujący wskazał również, że we wskazanym postępowaniu wzięły udział największe firmy budowlane w Polsce, które zdolne byłyby również do realizacji niniejszego zamówienia (mając odpowiednie zdolności techniczne oraz zawodowe, a także zasoby finansowe), ale przy tak ukształtowanym wskaźniku bieżącej płynności jak w skarżonym postępowaniu (na 1,2 za trzy ostatnie lata obrotowe), mimo posiadanego doświadczenia i realnej zdolności finansowej do wykonania zamówienia, nie mogłyby nawet złożyć oferty w tym postępowaniu.

II.2. Odnosząc się do wskazanych twierdzeń i dowodów przedstawionych przez Odwołującego, stwierdzić należy, że nie jest wystarczające – celem wykazania nieproporcjonalnego i nadmiernego ukształtowania warunków udziału w postępowaniu – odwołanie się wyłącznie do jednego postępowania prowadzonego przez innego Zamawiającego, co więcej takiego w którym warunek dotyczący zdolności finansowej ukształtowany został na wyjątkowo mało wymagającym poziomie. Odwołujący dobierając dla swojej argumentacji wskazane w odwołaniu postępowanie dotyczące terminalu w Krakowie, próbuje w ten sposób wywrzeć wrażenie o nadmierności warunku ukształtowanego w Postępowaniu, choć owe warunki dotyczące zdolności finansowej kształtowane są w ten sam sposób przez Zamawiającego od kilku lat w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego i nigdy nie budziły wątpliwości Wykonawców. Dokładnie taki sam warunek odnoszący się do zdolności finansowej jak ten który stanowi przedmiot zaskarżenia w odwołaniu Polimex, określony został przez Zamawiającego w następujących postępowaniach:

1. „Przebudowa Nabrzeża Pomocniczego w Porcie Gdynia”, postępowanie prowadzone w 2025 roku. Zgodnie z Rozdziałem IX SWZ IDW, Zamawiający wymagał posiadania zdolności finansowej między innymi poprzez osiągnięcie wskaźnika bieżącej płynności finansowej większego bądź równego od 1,20 na koniec każdego z trzech ostatnich lat obrotowych. Dowód: SWZ IDW dot. Postępowania pn.: „Przebudowa Nabrzeża Pomocniczego w Porcie Gdynia”

2. „Rozbudowa Stanowiska Przeładunku Paliw Płynnych w Porcie Gdynia w formule zaprojektuj i wybuduj”, postępowanie prowadzone w 2025 roku. Zgodnie z Rozdziałem IX SWZ IDW, Zamawiający wymagał posiadania zdolności finansowej między innymi poprzez osiągnięcie wskaźnika bieżącej płynności finansowej większego bądź równego od 1,20 na koniec każdego z trzech ostatnich lat obrotowych Dowód: SWZ IDW dot. Postępowania pn.: „Rozbudowa Stanowiska Przeładunku Paliw Płynnych w Porcie Gdynia w formule zaprojektuj i wybuduj”,

3. „Budowa falochronów osłonowych, stanowiących wodną infrastrukturę dostępową do Portu Zewnętrznego w Porcie Gdynia, w formule zaprojektuj i wybuduj”, Postępowanie prowadzone w 2023 roku. Zgodnie z Rozdziałem IX SWZ IDW, Zamawiający wymagał posiadania zdolności finansowej między innymi poprzez osiągnięcie wskaźnika bieżącej płynności finansowej większego bądź równego od 1,20 na koniec każdego z trzech ostatnich lat obrotowych. Dowód: SWZ IDW dot. Postępowania pn.: „Budowy falochronów osłonowych, stanowiących wodną infrastrukturę dostępową do Portu Zewnętrznego w Porcie Gdynia, w formule zaprojektuj i wybuduj”,

4. „Przebudowa Nabrzeża Helskiego w Porcie Gdynia”, postępowanie prowadzone w 2022 roku. Zgodnie z Rozdziałem IX SWZ IDW, Zamawiający wymagał posiadania zdolności finansowej między innymi poprzez osiągnięcie wskaźnika bieżącej płynności finansowej większego bądź równego od 1,20 na koniec każdego z trzech ostatnich lat obrotowych. Dowód: SWZ IDW dot. Postępowania pn.: „Przebudowa Nabrzeża Helskiego w Porcie Gdynia”,

5. „Przebudowa Nabrzeża Indyjskiego w Porcie Gdynia”, Postępowanie prowadzone w 2022 roku. Zgodnie z Rozdziałem IX SWZ IDW, Zamawiający wymagał posiadania zdolności finansowej między innymi poprzez osiągnięcie wskaźnika bieżącej płynności finansowej większego bądź równego od 1,20 na koniec każdego z trzech ostatnich lat obrotowych.

Dowód: SWZ IDW dot. Postępowania pn.: „Przebudowa Nabrzeża Indyjskiego w Porcie Gdynia”.

II.3. Z powyższego wynika, że na przestrzeni kilku ostatnich lat tj. od roku 2022 Zamawiający dokładnie w ten sam sposób formułował warunek dotyczący zdolności finansowej jaką powinien posiadać Wykonawca. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że wskazany warunek nie stanowił nigdy przedmiotu odwołania wniesionego przez Wykonawcę zamierzającego wziąć udział w przywołanych powyżej postępowaniach. Co więcej, we wskazanych postępowaniach wzięło udział wielu Wykonawców, co potwierdza, że nadmierny zdaniem Odwołującego warunek byli w stanie spełnić różni Oferenci, a tym samym, że tak ukształtowany warunek nie ogranicza konkurencji.

Dowód: Informacja z otwarcia ofert dot. „Przebudowa Nabrzeża Pomocniczego w Porcie Gdynia”, Informacja z otwarcia ofert dot. „Rozbudowa Stanowiska Przeładunku Paliw Płynnych w Porcie Gdynia w formule zaprojektuj i wybuduj”; Informacja z otwarcia ofert dot. „Budowa falochronów osłonowych, stanowiących wodną infrastrukturę dostępową do Portu Zewnętrznego w Porcie Gdynia, w formule zaprojektuj i wybuduj”; Informacja z otwarcia ofert dot. „Przebudowa Nabrzeża Helskiego w Porcie Gdynia”, Informacja z otwarcia ofert dot.: „Przebudowa Nabrzeża Indyjskiego w Porcie Gdynia”, To co wymaga szczególnego podkreślenia, to fakt udziału w powyższych postępowaniach spółki Budimex S.A. która wedle Odwołującego nie osiągnęła w kilku ostatnich latach wskaźnika płynności o wartości równej lub przekraczającej wskaźnik 1.2. Fakt udziału wskazanej spółki w powyższych postępowaniach oznacza, że dane na których bazuje Polimex i które przedstawił w odwołaniu, są nieprawdziwe lub nieprawidłowe. Oczywiste jest, że gdyby w istocie Budimex tego warunku nie spełniał to nie złożyłby oferty w kolejnych postępowaniach, w których wskaźnik był określony na wartość różną lub wyższą niż 1,2. Tymczasem jak wskazane i wykazane zostało powyżej, Budimex nie tylko nie dążył do zmiany warunków poprzez złożenie odwołania, ale co więcej składał oferty we wskazanych powyżej postępowaniach.

IV.4. Analiza wskazanych wyników z otwarcia ofert z innych postępowań w których warunek zdolności finansowej określony został dokładnie tak samo jak w Postępowaniu którego dotyczy odwołanie Polimex, świadczy o zupełnej gołosłowności argumentacji Odwołującego w zakresie rzekomego ukształtowania warunków w sposób nie pozwalający złożyć oferty doświadczonym wykonawcom rynku budowlanego. W ocenie Przystępującego Polimex złożył odwołanie wyłącznie z powodu nie spełniania zaskarżonego warunku przez Odwołującego, co nie stanowi z oczywistych względów uzasadnionej podstawy do uznania odwołania za zasadne. Polimex nie wykazał, że Zamawiający naruszył zasady udzielania zamówień. Co więcej dotychczasowe postępowania prowadzone przez Zamawiającego potwierdzają, że sporny warunek jest spełniany przez wielu Wykonawców, a tym samym nie narusza zasady uczciwej konkurencji.

W dniu 31.08.2026 r. (e-mailem) Zamawiający wobec wniesienia odwołania do Prezesa KIO wniósł na piśmie, w trybie art. art. 521 Pzp, odpowiedź na odwołania, wnosił o oddalenie odwołania w całości. 1. Uwagi ogólne.

Zamawiającemu znany jest dorobek orzeczniczy oraz poglądy doktryny w zakresie sposobu opisywania warunków udziału w postępowania, dlatego określił go właśnie na odpowiednim – minimalnym poziomie, zarówno w zakresie wysokości wskaźnika bieżącej płynności finansowej jak również w zakresie oczekiwanego okresu jego utrzymywania przez wykonawców. Zamawiający ustalając treść opisu spełnienia warunków udziału w postępowaniu dokonał rozsądnej analizy korzyści i ciężarów, które z niego wynikają, biorąc pod uwagę wszelkie okoliczności mające związek z realizacją przedmiotu zamówienia.

Odwołujący uzasadniając swój zarzut w zakresie wysokości wskaźnika bieżącej płynności finansowej powołał się na opracowanie Urzędu Zamówień Publicznych, pt. „Określenie i weryfikacja spełniania warunków udziału w postępowaniu” – https://www.gov.pl/attachment/321859b3-09c6-4061-a644f0ac9b557b9b [dalej Opracowanie UZP]. Zamawiającemu znana jest treść tego opracowania, kierował się jego treścią opisując skarżony warunek, jak również posłuży się nim wykazując bezzasadność Odwołania. Treść Opracowania UZP bowiem w całości potwierdza argumentację Zamawiającego, nawet we fragmencie przywołanym przez Odwołującego. Posłużenie się w Odwołaniu niepełną treścią Opracowania UZP miała stworzyć wrażenie zasadności zarzutu, lecz już pełna jego treść w sposób oczywisty potwierdza stanowisko Zamawiającego (o tym szerzej w dalszej części niniejszego pisma).

W wyroku z dnia 1 sierpnia 2019 r., KIO 1342/19, wskazano, iż „Zachowanie zasady proporcjonalności przy określaniu warunków udziału w postępowaniu oznacza, że warunki udziału w postępowaniu opisane przez zamawiającego muszą być uzasadnione w odniesieniu do konkretnych warunków danego zamówienia, w tym w szczególności – wartości zamówienia, charakterystyki i specyfiki przedmiotu zamówienia, zakresu zamówienia, stopnia jego złożoności oraz warunków realizacji. Warunki udziału w postępowaniu powinny być określone na minimalnym poziomie, tj. nie powinny ograniczać dostępu do zamówienia wykonawcom dającym rękojmię jego należytego wykonania, a tym samym nie mogą być określane ponad poziom niezbędny do osiągnięcia celu, jakim jest wyłonienie wykonawcy, który będzie zdolny prawidłowo zrealizować zamówienie, tj. w sposób zgodny z wymaganiami Zamawiającego określonymi w SIWZ” .

Zgodnie z treścią Opracowania UZP (str. 23) Zamawiający określając warunek dotyczący sytuacji ekonomicznej lub finansowej powinien zmierzać do ograniczenia kręgu wykonawców ubiegających się o zamówienie do podmiotów, których sytuacja finansowo-ekonomiczna pozwala na wykonanie udzielonego zamówienia. Warunki należące do omawianej kategorii będą zatem właściwe w tych postępowaniach, których realizacja zamówienia wiąże się ze znacznym obciążeniem finansowym wykonawcy. Innymi słowy, wykonawca będzie zobowiązany do poniesienia dużych nakładów finansowych, aby prawidłowo (w tym również terminowo) wykonać zamówienie. Chodzi tu zwłaszcza o konieczność zakupu materiałów, opłacenia pracowników i podwykonawców zaangażowanych do realizacji zamówienia, ale również zdolność do ponoszenia odpowiedzialności za ewentualną szkodę wyrządzoną zamawiającemu lub osobom trzecim w związku z wykonywaniem zamówienia.

Bezspornym jest, iż w niniejszym postępowaniu mamy do czynienia z zamówieniem o bardzo dużej wartości i kosztochłonności, o bardzo wysokim stopniu skomplikowania i trudności, wykonywanym w długim okresie czasu (vide dokumentacja Postępowania, w tym Ogłoszenie, SWZ z załącznikami, w tym OPZ, Projektowane Postanowienia Umowy [dalej też PPU]). Oczywistym jest zatem, iż Zamawiający zainteresowany jest wyborem wykonawcy, który poradzi sobie z tym zamówieniem, a do celu tego prowadzi m.in. opis skarżonego warunku. Wbrew temu co chciałby z tego wywodzić Odwołujący, nawet przy ustaleniu miesięcznych rozliczeń, skala i skomplikowanie zamówienia determinuje jego bardzo dużą wartość, bardzo duże koszty i bardzo duże ryzyka, które nawet w skali miesiąca uzasadniają opis omawianego warunku udziału w postępowaniu na tej właśnie wysokości (o czym szerzej w dalszej części niniejszego pisma). Zamawiający określając sposób rozliczenia korzystny dla wykonawców, zmniejszający ich ryzyka, przy tak dużej skali zamówienia, jego kosztowności i ryzyk musi i tak nie jest w stanie wyeliminować ryzyk związanych z bardzo dużym obciążeniem finansowym wykonawcy. Przy tej skali koszty mobilizacji (argumentacja Odwołującego o rozliczeniu miesięcznym jest pewną manipulacją ponieważ koszty realizacji zamówienia rozkładają się inaczej niż wartość umowy podzielona na ilość miesięcy, w których ma być realizowana), koszty miesięczne, koszty przed rozliczeniem końcowym, w okresie gwarancji i rękojmi, są o takiej wartości, że uzasadniają opis skarżonego warunku na opisanym w dokumentacji postępowania poziomie (jest to poziom nie tylko minimalny z punktu widzenia zasad PZP, lecz również z finansowego punktu widzenia – nie da się go opisać niżej nie tracąc jego minimalnej przydatności - o czym szerzej w dalszej części niniejszego pisma). Koszty przygotowania kontraktu, mobilizacji, utrzymania podwykonawców i swoich załóg, najmu/zakupu/utrzymania maszyn i sprzętu, zatowarowania, utrzymywania ubezpieczeń i bieżących kosztów, etc., przy bardzo dużej skali przedmiotowego zamówienia uzasadnia postanowienia warunku na poziomie mającym odzwierciedlenie w dokumentacji postępowania. Zwraca się uwagę, iż zgodnie z treścią § 11 ust. 3 Załącznika nr 4 do SWZ Projektowane Postanowienia Umowy „(…) odbiór rzeczowo – finansowy (z rozliczeń miesięcznych – przypisek autora) nie stanowi odbioru części Robót w rozumieniu K.c. Zamawiający przystąpi do odbioru rzeczowo – finansowego w terminie 2 dni roboczych od otrzymania od Wykonawcy kompletu dokumentów wskazanych w zdaniu drugim i dokona odbioru rzeczowo – finansowego w terminie kolejnych 5 dni roboczych.”. Oznacza to, iż aż do odbioru końcowego Wykonawca musi się liczyć z ryzykiem braku odbioru nawet rozliczonej części zamówienia z bardzo dużej wagi implikacjami w zakresie ryzyk, kosztów, kar umownych, odszkodowań, braku zapłaty wynagrodzenia, a w konsekwencji konieczności wypłaty wynagrodzeń podwykonawcom nie uzyskawszy jeszcze wynagrodzenia od Zamawiającego. Nadto zauważa się, iż przed rozliczeniem końcowym 10% wartości kontraktu zostaje nierozliczone, co jest koniecznością dla Zamawiającego, lecz stanowi bardzo duże obciążenie wykonawców, z którym muszą sobie poradzić (vide: SWZ, OPZ, PPU].

Myli się również Odwołujący twierdząc, iż wystarczająco zabezpiecza Zamawiającego skorzystanie przez niego z dwóch kolejnych środków dowodowych na potwierdzenie spełniania warunku dotyczącego sytuacji ekonomicznej i finansowej, w związku z czym należałoby uznać jego Odwołanie i spełnić zawarte w nim żądanie:

• po pierwsze - żądanie Odwołującego de facto zmierza do wyeliminowania środka dowodowego w postaci wykazania się określonym wskaźnikiem bieżącej płynności finansowej - poziom, którego oczekuje Wykonawca nie jest minimalny, lecz niedopuszczalny – o tym szerzej w dalszej części niniejszego pisma);

• po drugie czym innym jest sytuacja ekonomiczna a czym innym finansowa i środki dowodowe mające na celu ich wykazanie (sytuacja ekonomiczna wyraża ogólną kondycję wykonawcy, z uwzględnieniem innych realizowanych przedsięwzięć oraz innej jego aktywności, wykraczającej poza konkretne postępowanie o zamówienie oraz wynikające z ewentualnej jego realizacji. W przypadku natomiast sytuacji finansowej, o ile zamawiający zdecyduje się na określenie takiego warunku udziału w postępowaniu, niezbędne jest sprecyzowanie koniecznej do jego wykazania przez wykonawcę minimalnej wysokości zdolności kredytowej lub środków finansowych przez wskazanie konkretnej kwoty (tj. minimalnego poziomu zdolności);

• po trzecie różne są cele i ranga określonych środków dowodowych, w związku z czym środek w postaci zdolności do ubezpieczenia się w zakresie OC lub posiadanie środków finansowych/zdolności kredytowej w określonej wysokości nie zastąpi środka dowodowego w postaci wykazania się określonym wskaźnikiem bieżącej płynności finansowej. Dla przykładu, Zamawiający często celem uzyskania wiedzy o zdolności finansowej wykonawcy stosują metody wymogu określonej zdolności kredytowej lub środków finansowych. Powołując się na Opracowanie UZP (str. 25) „(…) omawiana metoda, mimo swojej prostoty, ma pewien mankament, ponieważ odnosi się do zasobów finansowych istniejących w danym czasie, zwłaszcza w momencie istotnym z punktu widzenia kwalifikacji podmiotowej wykonawcy. Wykonawca może te zasoby zwiększyć jedynie na potrzeby wygenerowania podmiotowego środka dowodowego, natomiast już w czasie analizy tego środka przez zamawiającego sytuacja finansowa wykonawcy może być odmienna. Należy zatem mieć świadomość, że tak określony warunek odnosi się do właściwości wykonawcy, która jest bardzo podatna na zmiany, czego może nie zrekompensować nawet możliwość żądania zaktualizowanych podmiotowych środków dowodowych na podstawie art. 126 ust. 3 Pzp. W odpowiedzi na takie wezwanie wykonawca może podjąć kroki zmierzające do choćby chwilowego podniesienia zdolności finansowej, w celu otrzymania środka dowodowego formalnie potwierdzającego spełnianie warunku udziału w postępowaniu.”.

2. Uzasadnienie merytoryczne dla ustalenia przez Zamawiającego wskaźnika bieżącej płynności finansowej na poziomie 1,2% jak minimalnego i zgodnego z PZP:

Zgodnie z Opracowaniem UZP cyt. „Inną metodą weryfikacji sytuacji ekonomiczno-finansowej wykonawców jest wymaganie, aby przedstawili oni informacje na temat ich rocznych sprawozdań finansowych wykazujących w szczególności stosunek aktywów do zobowiązań. Z brzmienia art. 115 ust. 1 pkt 2 Pzp wynika, że spełnienie tak określonego warunku sprowadza się do złożenia przez wykonawcę odpowiednich dokumentów finansowych. W rzeczywistości chodzi tu o sprawdzenie, czy sytuacja ekonomiczno-finansowa wykonawcy, wyrażająca się w odpowiednich wskaźnikach, pozwala mu na wywiązanie się z zobowiązań finansowych wynikających z realizacji zamówienia. Z punktu widzenia zamawiającego najistotniejsze są wskaźniki płynności finansowej, które określają zdolność wykonawcy do regulowania bieżących zobowiązań. Podstawowym wskaźnikiem płynności finansowej jest wskaźnik bieżącej płynności finansowej, czyli tzw. current ratio. Oblicza się go dzieląc wartość aktywów obrotowych (tj. wartość środków pieniężnych, aktywów finansowych, należności krótkoterminowych i zapasów) przez wartość zobowiązań krótkoterminowych (tj. rachunków, faktur, podatków i innych danin publicznych z terminem zapłaty nie dłuższym niż 12 miesięcy). Przyjmuje się, że optymalna wartość wskaźnika bieżącej płynności finansowej powinna mieścić się w przedziale 1,2 – 2,0. Niższa wartość wskaźnika jest przejawem problemów wykonawcy z regulowaniem bieżących zobowiązań (np. zapłatą za materiały, opłaceniem pracowników lub podwykonawców). Wartość mniejsza niż 1 jest interpretowana jako utrata płynności finansowej.”.

Opracowanie UZP (str. 27) wskazuje precyzyjnie, iż:

• sytuacja ekonomiczno-finansowa wykonawcy, wyrażająca się w odpowiednich wskaźnikach, pozwala mu na wywiązanie się z zobowiązań finansowych wynikających z realizacji zamówienia – irrelewantne jest zatem powoływanie się Odwołującego na wykonanie przez niego zamówień (nawiasem mówiąc o wartościach i zakresach dalece, a w większości rażąco, odbiegających od cech niniejszego zamówienia), albowiem abstrahując od tego czy Odwołujący faktycznie je wykonał i z jakim efektem – brak ku temu dowodów, to nadal nie wiadomo czy był zdolny wywiązywać się ze swoich zobowiązań finansowych, a temu służy ten środek dowodowy);

• Przyjmuje się, że optymalna wartość wskaźnika bieżącej płynności finansowej powinna mieścić się w przedziale 1,2 – 2,0 – oznacza to, że Zamawiający mogąc stosować przedział 1,2 – 2,0 wybrał wskaźnik najniższy – 1,2;

• Niższa wartość wskaźnika jest przejawem problemów wykonawcy z regulowaniem bieżących zobowiązań (np. zapłatą za materiały, opłaceniem pracowników lub podwykonawców) – zatem wbrew temu co twierdzi Odwołujący, wartości poniżej 1,2 nie są wystarczające, a wręcz świadczą o problemach z regulowaniem zobowiązań;

• Wartość mniejsza niż 1 jest interpretowana jako utrata płynności finansowej – oznacza to, iż oczekiwany przez Odwołującego poziom omawianego wskaźnika, jest krytyczną granicą utraty płynności finansowej.

Powyższe oznacza, iż uwzględnienie żądania Odwołującego nie tylko oznaczałoby pozbawienie Zamawiającego oczekiwanej przydatności zastosowania tego środka dowodowego, a wręcz oznaczałoby, iż Zamawiający dopuszcza do udziału w realizacji tak trudnego zamówienia wykonawców, którzy mogą mieć współczynnik bieżącej płynności finansowej w wysokości 1,0, tj., wykonawców którzy mają problemy z regulowaniem zobowiązań a nadto stoją na krytycznej granicy utraty płynności finansowej.

Wyrażone w Opracowaniu UZP stanowisko w zakresie minimalnego, prawidłowego poziomu współczynnika bieżącej płynności finansowej wyrażonej wartością 1,2 ma swoje źródło w literaturze przedmiotu i poparcie w orzecznictwie:

• R. Kowalak "Ocena płynności finansowej przedsiębiorstwa" – str. 53 - jeżeli chodzi o wskaźnik bieżącej płynności pisze „Aby płynność nie została zagrożona przyjmuje się, że poziom wskaźnika nie powinien być niższy niż 1,2”: https://www.scribd.com/document/627806388/R-Kowalak-Ocena-Kondycji-FinansowejPrzedsi%C4%99biorstwa

• E.J. w opracowaniu pt.: METODY POMIARU PŁYNNOŚCI FINANSOWEJ – str. 23 - „Wartość wskaźnika poniżej 1,2 oznacza brak płynności, czyli problem z wywiązywania się ze swoich krótkoterminowych zobowiązań”: https://bazekon.uek.krakow.pl/rekord/171682368

• A.K., M.B. w artykule PŁYNNOŚĆ FINANSOWA PRZEDSIĘBIORSTWA W UJĘCIU STATYCZNYM ORAZ DYNAMICZNYM NA PRZYKŁADZIE WYBRANYCH PRZEDSIĘBIORSTW PRZEMYSŁU METALOWEGO NOTOWANYCH NA GPW W WARSZAWIE pisze – str. 64 - „Najczęściej przyjmuje się, aby poziom wskaźnika kształtował się w przedziale 1,2-2,0”: https://www.scribd.com/document/723952998/5-Kuciski-Byczkowska

• W wyroku z 19.12.2012 r., KIO 2629/12, LEX nr 1254812 , zwrócono uwagę, że: „Wskaźnik bieżącej płynności finansowej obrazuje zdolność wykonawcy do regulowania zobowiązań posiadanymi środkami obrotowymi. Stanowi on bowiem stosunek majątku obrotowego firmy do wysokości bieżących zobowiązań krótkoterminowych. Wartość wzorcowa tego wskaźnika – jak wynika z piśmiennictwa – powinna się mieścić w granicach od 1,2 do 2,0.”.

Wskaźnik bieżącej płynności finansowej mierzy zdolność firmy do opłacania krótkoterminowych długów za pomocą posiadanych aktywów obrotowych. Oblicza się go, dzieląc aktywa bieżące przez zobowiązania krótkoterminowe. Mierzy zdolność firmy do opłacania krótkoterminowych długów za pomocą posiadanych aktywów obrotowych. Na wskaźnik ten ma wpływ pozycja zapasy i należności krótkoterminowe. Jeśli dojdzie do nieprawidłowego ich wycenienia, do zawyżenia wartości lub cena na rynku się obniży, to otrzymamy efekt zawyżonego wskaźnika. Wskaźnik 1,2 zawiera margines bezpieczeństwa na taki wypadek. Wskaźnik poniżej 1,0 – Brak płynności (Strefa Krytyczna) oznacza, że firma ma mniej majątku obrotowego (gotówki, zapasów, należności) niż długów, które musi spłacić w ciągu najbliższych 12 miesięcy. Firma nie jest w stanie regulować swoich bieżących zobowiązań z własnych środków obrotowych. 1,0 do 1,19 – Zagrożenie płynności (Strefa Ostrzegawcza). Majątek obrotowy pokrywa bieżące długi "na styk". Ryzyko: Wysokie. Firma nie posiada żadnej poduszki finansowej. Jakiekolwiek opóźnienie w zapłacie od jej kontrahentów lub nagły wydatek mogą natychmiast zepchnąć ją w strefę braku płynności (poniżej 1,0). 1,2 do 1,5 – Płynność dostateczna (Dolna granica bezpieczeństwa) Firma posiada bezpieczny zapas gotówki i innych płynnych aktywów. Standardowy i powszechnie akceptowany poziom w zamówieniach publicznych. Ryzyko niskie. Taki poziom gwarantuje, że wykonawca poradzi sobie z przejściowymi zatorami płatniczymi i ma stabilną sytuację finansową. 1,6 do 2,0 – Płynność optymalna (Strefa Komfortu) Podręcznikowy, idealny stan finansów firmy. Majątku obrotowego jest niemal dwukrotnie więcej niż bieżących zobowiązań. Ryzyko minimalne. Firma jest w pełni stabilna i wiarygodna dla banków oraz inwestorów. Powyżej 2,0 – Nadpłynność (Nieefektywność) firma "mrozi" zbyt dużo gotówki na kontach lub posiada nadmierne, niesprzedane zapasy. Dla zamawiającego to bezpieczna sytuacja, ale z punktu widzenia ekonomii oznacza to, że firma nie inwestuje swoich nadwyżek finansowych i zarządza kapitałem w sposób nieefektywny. Zgodnie z powyższym i uszczegóławiając wskaźnik na poziomie 1,2 zawiera margines bezpieczeństwa na wypadek nieaktualnej (zawyżonej) wyceny takich składników aktywów obrotowych, jak należności krótkoterminowe, które w części mogą okazać się nieściągalne lub sporne oraz zapasy, których aktualna cena rynkowa może różnić się od historycznego kosztu zakupu lub wytworzenia, podczas gdy wartość zobowiązań krótkoterminowych może nawet wzrosnąć, na przykład w przypadku doliczenia odsetek z tytułu opóźnienia płatności. Obniżając w SWZ wymagany wskaźnik bieżącej płynności finansowej z poziomu 1,2 na niższy (np. 1,0 lub poniżej) Zamawiający ryzykuje przede wszystkim dopuszczeniem do realizacji zamówienia wykonawcom o podwyższonym ryzyku upadłości i niewypłacalności, co bezpośrednio zagraża terminowej i bezproblemowej realizacji kontraktu.

3. Uzasadnienie merytoryczne dla ustalenia przez Zamawiającego oczekiwanego okresu utrzymywania wymaganego wskaźnika bieżącej płynności finansowej:

Wymóg nieprzerwanej płynności przez 3 lata eliminuje ryzyko tzw. "window dressingu" (sztucznego upiększania bilansu na jeden konkretny dzień) i daje pewność, że kondycja finansowa podmiotu jest wynikiem trwałej efektywności operacyjnej, a nie jednorazowych zabiegów księgowych. Realizacja zamówienia/współpracy ma charakter długoterminowy. Badanie trzech następujących po sobie lat pozwala ocenić jak podmiot radzi sobie w pełnym cyklu operacyjnym, tym bardziej, że przedmiotowe zadanie – jego realizacja – przewidziana jest na dłuższy okres, tj. 2 lata sama realizacja plus okres rękojmi i gwarancji. To, że realizacja robót budowlanych trwa 2 lata nie oznacza, że nie można żądać wykazania się odpowiednią płynnością przez okres dłuższy o rok. Utrzymanie płynności finansowej przez 2 lata nie da Zamawiającemu wystarczającej informacji o zdolności ekonomicznej i finansowej wykonawców umożliwiającej im realizację tak dużego i skomplikowanego zadania. Już sama treść Rozporządzenia Ministra rozwoju, pracy i technologii z dnia 23 grudnia 2020 r. w sprawie podmiotowych środków dowodowych oraz innych dokumentów lub oświadczeń, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy w § 8 wskazuje, iż cyt. „W celu potwierdzenia spełniania przez wykonawcę warunków udziału w postępowaniu lub kryteriów selekcji dotyczących sytuacji ekonomicznej lub finansowej zamawiający może żądać, w szczególności, następujących podmiotowych środków dowodowych: 1) sprawozdania finansowego albo jego części, w przypadku gdy sporządzenie sprawozdania wymagane jest przepisami kraju, w którym wykonawca ma siedzibę lub miejsce zamieszkania, a jeżeli podlega ono badaniu przez firmę audytorską zgodnie z przepisami o rachunkowości, również odpowiednio ze sprawozdaniem z badania sprawozdania finansowego, a w przypadku wykonawców niezobowiązanych do sporządzenia sprawozdania finansowego, innych dokumentów określających w szczególności przychody oraz aktywa i zobowiązania - za okres nie dłuższy niż ostatnie 3 lata obrotowe, a jeżeli okres prowadzenia działalności jest krótszy - za ten okres; 2) oświadczenia wykonawcy o rocznym przychodzie wykonawcy lub o przychodzie wykonawcy w obszarze objętym zamówieniem, za okres nie dłuższy niż ostatnie 3 lata obrotowe, a jeżeli okres prowadzenia działalności jest krótszy - za ten okres. W tym miejscu odnosząc się do uzasadnienia przez Odwołującego zarzutu w tym zakresie wskazuje się na jego gołosłowność i bezzasadność. Argument o okresach realizacji i częstotliwości planowanego rozliczania zadania nie wykazuje związku z argumentacją i zarzutami w zakresie możliwości żądania środków dowodowych za okres 3 lat. Kwestia ułożenia rozliczenia w sposób jaki to uczynił Zamawiający, tj. umożliwiający uzyskiwanie części wynagrodzenia z optymalną częstotliwością, nie pozbawia racji bytu stosowania środka dowodowego w postaci wskaźnika bieżącej płynności finansowej, który został ustalony na najniższym możliwym, racjonalnym pułapie. Sama ustawa PZP w art. 443 nakazuje by Zamawiający płacił wynagrodzenie w częściach, po wykonaniu części umowy, lub udzielił zaliczki na poczet wykonania zamówienia, w przypadku umów zawieranych na okres dłuższy niż 12 miesięcy, a jednocześnie umożliwia by opis warunku udziału w postępowaniu w zakresie zdolności ekonomicznej i finansowej, został dokonany również przy pomocy skarżonego środka dowodowego.

4. Odniesienie się do pozostałych twierdzeń i dowodów zaprezentowanych przez Odwołującego w zakresie wskaźnika bieżącej płynności finansowej.

Specyfika przedmiotu zamówienia .

Literatura przedmiotu nie determinuje określenia minimalnego wskaźnika bieżącej płynności finansowej od specyfiki przedmiotu zamówienia. Zamawiający stosował go wielokrotnie (vide np. postępowania zacytowane przez Przystępujących i załączniki do przystąpień) i nie pozbawiło to Zamawiającego uzyskania licznych ofert (vide dowody zaprezentowane przez Przystępujących – dla podkreślenia najświeższe z tam ukazywanych postępowań):

• Przebudowa Nabrzeża Pomocniczego w Porcie Gdynia”; znak sprawy MZ-227/SWZ-13/MW/KT/202 – vide link oraz załączniki .

Poniżej link do informacji z otwarcia ofert (7 ofert): file:///Users/rmk/Downloads/INFORMACJA%20O%20Z%C5%81O%C5%BBONYCH%20OFERTACH.pdf Poniżej link do SWZ (taki sam warunek – str. 23 SWZ): file:///Users/rmk/Downloads/1.00.00%20SWZ_%20Przebudowa%20Nabrzez%CC%87a%20Po mocniczego.pdf Postępowanie na „Rozbudowę terminalu pasażerskiego Kraków Airport etap I” (vide cytat z odwołania) Wyżej wskazane postępowanie i opisany tam warunek udziału w postępowaniu jest irrelewantny dla rozpoznania niniejszej sprawy. W opisanym przez tamtejszego zamawiającego warunku udziału w postępowaniu na „Rozbudowę terminalu pasażerskiego Kraków Airport etap I” w SWZ jest następujący zapis: „wskaźnik bieżącej płynności finansowej za ostatni rok obrotowy, tj. za rok 2024, a w przypadku, gdy okres działalności jest krótszy, to w tym okresie, nie jest niższy od 0,9. Zamawiający informuje, iż wzór na obliczenie wskaźnika bieżącej płynności finansowej (dalej w skrócie WBPF), dla potrzeb oceny spełnienia tego warunku udziału w postępowaniu jest następujący: WBPF = Aktywa bieżące/podzielone przez/ Pasywa bieżące, gdzie Aktywa bieżące to Aktywa obrotowe, a Pasywa bieżące to zobowiązania krótkoterminowe”. W przeciwieństwie do warunku stanowiącego kanwę niniejszego postępowania odwoławczego, wyżej zacytowany nie odnosi się do ustawy o rachunkowości. Spółką, która wygrała tamten przetarg jest Mostostal Warszawa S.A., ul. Konstruktorska 12A, 02-673 Warszawa. Sporządza ona sprawozdanie na podstawie Międzynarodowych Standardów Sprawozdawczości Finansowej [MSSF] i dlatego ten wskaźnik mógł być niższy (0,9). Po przeliczeniu zgodnie z ustawą o rachunkowości wskaźnik ten zapewne przekraczałby 1,2.

Zgodnie z Rozdziałem IX ust. 2 pkt 3) SWZ niniejszego postępowania, opis warunku brzmi: „osiągnął wskaźnik bieżącej płynności finansowej większy bądź równy 1,20 na koniec każdego z trzech ostatnich lat obrotowych, a jeżeli okres prowadzenia działalności jest krótszy – za ten okres. Wskaźnik bieżącej płynności finansowej liczony jest jako iloraz: aktywa obrotowe/zobowiązania krótkoterminowe, gdzie aktywa obrotowe oznaczają pozycję B. aktywów bilansu, a zobowiązania krótkoterminowe oznaczają pozycję B.III pasywów bilansu, zgodnie z Załącznikiem nr 1 do ustawy o rachunkowości z dnia 29 września 1994 r. (Dz. U. z 2019 r., poz. 351 ze zm.), tj. bez rezerw na zobowiązania oraz rozliczeń międzyokresowych. Abstrahując od powyższego, każdy Zamawiający samodzielnie szacuje swoje ryzyka i dobiera środki by je eliminować, stąd nie można bezkrytycznie polegać na doświadczeniach innych zamawiających, szczególnie, że posiadamy zbyt mało danych by je oceniać. Wskaźniki jakie posiada sam Odwołujący oraz zadania jakie wykonał.

Zamawiający w zakresie wykonanych przez Odwołującego zadań wypowiedział się wyżej, lecz w skrócie powtórzy, iż kwestionuje przydatność tego argumentu dla rozpoznania niniejszej sprawy.

Sytuacja ekonomiczna i finansowa Budimex S.A. Wyżej wskazana spółka uzyskała zamówienie w postępowaniu na „Rozbudowę Stanowiska Przeładunku Paliw Płynnych w Porcie Gdynia w formule zaprojektuj i wybuduj”; znak sprawy: MZ/227/SWZ3/JP/2025 – vide link oraz załączniki.

Poniżej link do informacji o wyborze oferty: file:///Users/rmk/Downloads/Informacja%20o%20wyborze%20najkorzystniejszej%20oferty.pdf W postępowaniu sformułowano identyczny warunek - poniżej link do SWZ (taki sam warunek – str. 17 SWZ): file:///Users/rmk/Downloads/SWZ_SPPP.pdf Zwycięski wykonawca wykazał się odpowiednimi wskaźnikami, które za lata 2024, 2023, 2022 r. (vide: screen’y z fragmentów stosownego oświadczenia wykonawcy).

W tym miejscu wyjaśnia się treść danych zamieszczonych przez Budimex S.A. na swojej stronie internetowej, na które powołuje się Odwołujący.

Budimex S.A. sporządza swoje sprawozdania finansowe (zarówno jednostkowe, jak i skonsolidowane dla całej Grupy Budimex) zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej (MSSF), które zostały zatwierdzone przez Unię Europejską. Spółka ta nie stosuje polskiej ustawy o rachunkowości jako głównej bazy sprawozdawczej. Budimex S.A. (posiadający statut spółki giełdowej) jest spółką publiczną notowaną na Głównym Rynku Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie. Zgodnie z polskim prawem (Art. 45 ust. 1a oraz Art. 55 ust. 5 ustawy o rachunkowości), emitenci papierów wartościowych dopuszczeni do obrotu na rynku regulowanym mają obowiązek sporządzania skonsolidowanych sprawozdań finansowych według MSSF. Polskie przepisy dają też takim spółkom prawo (z którego Budimex S.A. korzysta) do sporządzania według MSSF również sprawozdań jednostkowych.

W Rozdziale IX ust. 2 pkt3) SWZ zamawiający postawił warunek, ten sam co w innych swoich przetargach, żeby wykonawca „osiągnął wskaźnik bieżącej płynności finansowej większy bądź równy 1,20 na koniec każdego z trzech ostatnich lat obrotowych, a jeżeli okres prowadzenia działalności jest krótszy – za ten okres. Wskaźnik bieżącej płynności finansowej liczony jest jako iloraz: aktywa obrotowe/zobowiązania krótkoterminowe, gdzie aktywa obrotowe oznaczają pozycję B. aktywów bilansu, a zobowiązania krótkoterminowe oznaczają pozycję B.III pasywów bilansu, zgodnie z Załącznikiem nr 1 do ustawy o rachunkowości z dnia 29 września 1994 r. (Dz. U. z 2019 r., poz. 351 ze zm.), tj. bez rezerw na zobowiązania oraz rozliczeń międzyokresowych”.

Reasumując Budimex S.A. sporządza sprawozdanie na podstawie MSSF, zaś Zamawiający wymaga wskaźnika policzonego na podstawie ustawy o rachunkowości. Sama definicja wskaźnika bieżącej płynności finansowej pozostaje taka sama i oznacza relację aktywów bieżących (obrotowych) do zobowiązań bieżących (krótkoterminowych). Wartość liczbowa w obu systemach różni się jednak, ponieważ MSSF i polska ustawa o rachunkowości inaczej wyceniają i kwalifikują poszczególne składniki majątku oraz długu. Główne źródła różnic w liczniku i mianowniku:

• Leasing (MSSF 16 vs UoR): MSSF wymaga kapitalizacji niemal każdego leasingu operacyjnego (tworzenie prawa do użytkowania w aktywach i odpowiadającego mu zobowiązania). Część tego zobowiązania trafia do pasywów krótkoterminowych, co mocno obniża wskaźnik płynności w porównaniu do UoR, gdzie tradycyjny leasing operacyjny nie obciążał bilansu w taki sposób;

• Instrumenty finansowe i wycena (MSSF 9 vs UoR): MSSF kładzie silny nacisk na wycenę w wartości godziwej przez wynik finansowy oraz szacowanie strat oczekiwanych zamiast strat poniesionych. To sprawia, że wartość należności i krótkoterminowych aktywów finansowych jest bardziej zmienna i często bardziej konserwatywna;

• Przychody i kontrakty długoterminowe (MSSF 15 vs UoR): Inny moment i sposób rozpoznawania przychodów (model pięciu kroków w MSSF) wpływa na salda rozliczeń międzyokresowych, zaliczek od klientów oraz stan należności i robót w toku ujmowanych w aktywach obrotowych.

Odwołujący wskazuje wskaźniki policzone zgodnie z dostępnymi sprawozdaniami Budimex S.A., czyli policzonymi na podstawie MSSF. Ich poziom zgodnie z informacją Odwołującego kształtuje się w latach 2022-2025 na poziomie 1,05,1,07,1,00,1,01. Zamawiający jednakże wymaga by te wskaźniki były policzone na podstawie ustawy o rachunkowości. Wskaźniki po przeliczeniu są wykazane w oświadczeniu Budimexu S.A. (vide screen’y powyżej). Te wskaźniki są wyższe i wynika to z wyżej opisanych okoliczności.

Wartość liczbowa w obu systemach różni się, ponieważ MSSF i polska ustawa o rachunkowości inaczej wyceniają i kwalifikują poszczególne składniki majątku oraz długu. Zamawiający wskazuje dodatkowo, iż używa do przeglądania danych wykonawców przeglądarki sprawozdań finansowych. Poniżej link: https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/przegladarka-dokumentow-finansowych Poniżej zamieszcza się wyliczenie własne, zawierające przeliczenie wskaźnika w obu systemach (MSSF i UoR) zrobione na podstawie danych z oświadczenia Budimex S.A. (dane w tys. zł)

2024 2023 2022

Aktywa obrotowe wg MSSF 4 947 231 5 641 648 4 882 969

Zobowiązania krótkoterminowe wg MSSF 4 928 105 5 255 668 4 668 013

Wskaźnik bieżącej płynności finansowej (MSSF) 1,00 1,07 1,05

Aktywa obrotowe wg Ustawy o rachunkowości 4 989 230 5 707 568 4 963 238

Zobowiązania krótkoterminowe wg Ustawy o rachunkowości 1 525 942 1 612 693 1 348 708

Wskaźnik bieżącej płynności finansowej (ustawa o rachunkowości) 3,27 3,54 3,68

(dane w tys. zł) Wyrok KIO z dnia 6.08.2026 o sygn. akt. KIO 3249/26 Odnośnie przywołanego przez Odwołującego wyżej wskazanego wyroku KIO Zamawiający stwierdza, iż nie ma go jeszcze w bazie orzeczeń KIO, nie jest ono prawomocne, nie jest znane jego uzasadnienie ani treść argumentacji tamtejszego zamawiającego. Każda sprawa jest inna, podobnie jak motywy i podstawy działania Zamawiającego, stąd orzeczenie to jest irrelewantne dla rozpoznania niniejszej sprawy.

Z ustaleń Zamawiającego wynika, że chodzi o postępowanie jak poniżej:

Warunek zdolności ekonomicznej i finansowej sformułowano tam jednak odmiennie niż w niniejszej sprawie (vide screen z SWZ tamtego postępowania oraz SWZ w załączeniu):

Skład orzekający Krajowej Izby Odwoławczej po zapoznaniu się z przedstawionymi poniżej dowodami, po wysłuchaniu oświadczeń, jak i stanowisk stron oraz Przystępujących złożonych ustnie do protokołu w toku rozprawy, ustalił i zważył, co następuje.

Ustalenia Izby

Skład orzekający Izby ustalił, że nie została wypełniona żadna z przesłanek skutkujących odrzuceniem odwołania na podstawie art. 528 Pzp, a Wykonawca wnoszący odwołanie posiadał interes w rozumieniu art. 505 ust. 1 Pzp, uprawniający do jego złożenia.

Skład orzekający Izby dopuścił w niniejszej sprawie dowody z: dokumentacji postępowania o zamówienie publiczne nadesłanej przez Zamawiającego do akt sprawy w postaci elektronicznej, w tym w szczególności postanowień Specyfikacji Warunków Zamówienia zwanej dalej: „SWZ”.

Izba zaliczyła w poczet materiału dowodowego załączony przez Odwołującego do odwołania na okoliczności tam wskazane:

• dokument SWZ dla zadania Rozbudowa terminalu pasażerskiego Kraków Airport etap I – część T6.

Izba zaliczyła również w poczet materiału dowodowego załączone przez Przystępującego – STRABAG Sp. z o.o. do przystąpienia na okoliczności tam wskazane:

1. SWZ IDW dot. Postępowania pn.: „Przebudowa Nabrzeża Pomocniczego w Porcie Gdynia”;

2. SWZ IDW dot. Postępowania pn.: „Rozbudowa Stanowiska Przeładunku Paliw Płynnych w Porcie Gdynia w formule zaprojektuj i wybuduj”;

3. SWZ IDW dot. Postępowania pn.: „Budowy falochronów osłonowych, stanowiących wodną infrastrukturę dostępową do Portu Zewnętrznego w Porcie Gdynia, w formule zaprojektuj i wybuduj”;

4. SWZ IDW dot. Postępowania pn.: „Przebudowa Nabrzeża Helskiego w Porcie Gdynia”;

5. SWZ IDW dot. Postępowania pn.: „Przebudowa Nabrzeża Indyjskiego w Porcie Gdynia”;

6. Informacja z otwarcia ofert dot. „Przebudowa Nabrzeża Pomocniczego w Porcie Gdynia”;

7. Informacja z otwarcia ofert dot. „Rozbudowa Stanowiska Przeładunku Paliw Płynnych w Porcie Gdynia w formule zaprojektuj i wybuduj”;

8. Informacja z otwarcia ofert dot. „Budowa falochronów osłonowych, stanowiących wodną infrastrukturę dostępową do Portu Zewnętrznego w Porcie Gdynia, w formule zaprojektuj i wybuduj”;

9. Informacja z otwarcia ofert dot. „Przebudowa Nabrzeża Helskiego w Porcie Gdynia”;

10. Informacja z otwarcia ofert dot.: „Przebudowa Nabrzeża Indyjskiego w Porcie Gdynia”.

Izba zaliczyła także w poczet materiału dowodowego załączone przez Zamawiającego na okoliczności tam wskazane :

1. Wybór oferty w postępowaniu rozbudowa stanowiska przeładunku paliw płynnych;

2. SWZ na rozbudowę stanowiska przeładunku paliw płynnych;

3. SWZ GMINY WROCŁAWIA.

Przy rozpoznawaniu przedmiotowej sprawy skład orzekający Izby wziął pod uwagę argumentacje wynikającą z odwołania, pierwszego i drugiego przystąpienia, odpowiedzi na odwołanie, jak i stanowiska i oświadczenia stron oraz Przystępujących złożone ustnie do protokołu.

Odnosząc się generalnie do podniesionych w treści odwołania zarzutów, stwierdzić należy, że odwołanie zasługuje na oddalenie.

Odwołujący sformułował w odwołaniu zarzut naruszenia przez Zamawiającego :

• art. 112 ust. 1 PZP, art. 115 ust. 1 i ust. 3 PZP w zw. z art. 16 pkt 1, 2 i 3 PZP poprzez sformułowanie w Rozdziale IX ust. 2 pkt 3 Specyfikacji Warunków Zamówienia oraz pkt 2.1 Ogłoszenia o zamówieniu, warunków udziału w postępowaniu w zakresie wymaganej sytuacji ekonomicznej lub finansowej poprzez ustanowienie wymogu aby wskaźnik bieżącej płynności finansowej był większy bądź równy 1,20 na koniec każdego z trzech ostatnich lat obrotowych, a jeżeli okres prowadzenia działalności jest krótszy – za ten okres. Wskaźnik bieżącej płynności finansowej liczony jest jako iloraz: aktywa obrotowe/zobowiązania krótkoterminowe, gdzie aktywa obrotowe oznaczają pozycję B. aktywów bilansu, a zobowiązania krótkoterminowe oznaczają pozycję B.III pasywów bilansu, zgodnie z Załącznikiem nr 1 do ustawy o rachunkowości z dnia 29 września 1994 r. (Dz. U. z 2019 r., poz. 351 ze zm.), tj. bez rezerw na zobowiązania oraz rozliczeń międzyokresowych, przez co wskazany warunek został sformułowany w sposób nadmierny, nieuzasadniony, nieproporcjonalny do przedmiotu zamówienia i uniemożliwiający ocenę zdolności wykonawców do należytego wykonania zamówienia w szczególności wyrażając je z naruszeniem zasady zastosowania minimalnych poziomów zdolności, jak również naruszający zasady równego traktowania wykonawców i zachowania uczciwej konkurencji, w szczególności poprzez niezasadne ograniczenie dostępu do zamówienia wykonawcom zdolnym do jego należytego wykonania. Ponadto, Zamawiający nie określił w dokumentach zamówienia przejrzystej i obiektywnej metody i kryterium, uwzględnienia tak sformułowanego warunku.

Izba dokonała następujących ustaleń odnośnie do przedmiotowego odwołania.

W pierwszej kolejności Izba przywołuje stan faktyczny wynikający z treści odwołania, pierwszego i drugiego przystąpienia, odpowiedzi na odwołanie, w tym w szczególności postanowienia SWZ będące przedmiotem sporu. Jednocześnie, podkreślając, że nie było sporu co do stanu faktycznego, ale oceny tego stanu przez Zamawiającego. W pozostałym zakresie Izba odniesie się przy rozpoznawaniu zarzutów. Biorąc pod uwagę stan rzeczy ustalony w toku postępowania (art. 552 ust.1 Pzp), oceniając wiarygodność i moc dowodową, po wszechstronnym rozważeniu zebranego materiału (art. 542 ust. 1 Pzp), Izba stwierdziła co następuje.

Odnośnie zarzut u odwołania , Izba uznała w/w zarzut za podlegający oddaleniu .

W pierwszej kolejności, Izba przypomina, że postępowanie przed nią ma charakter kontradyktoryjny. Ma to istotne znaczenie w kontekście sprawy zakończonej wyrokiem KIO 06.08.2026 r., sygn. akt: KIO 3249/26. W tamtej bowiem sprawie istotne znaczenie miał przykład firmy Budimex SA. (str. 15 uzasadnienia), jako argument za uwzględnieniem odwołania. W obecnej sprawie, Zamawiający, jak i Strabag Sp. z o.o. wykazali i zarazem udowodnili, że podmiot ten spełniał sporny analogiczny wymóg w postępowaniach organizowanych przez Zamawiającego na przestrzeni ostatnich lat od 2022 do 2025 r., składał oferty i nie stanowił wymóg wskaźnika na poziomie 1,2 dla niego jakiegokolwiek problemu, czy też przeszkody. Nawet, jego oferta była uznana za najkorzystniejsza w postępowaniu w roku 2025, na potwierdzenie czego Zamawiający załączył do odpowiedzi stosowny dowód. Wyjaśnienie tej kwestii zostało także przedstawione przez Zamawiającego w odpowiedzi na odwołanie oraz przystąpieniu Doraco Sp. z o.o., wynika z niego, że Odwołujący opierał się na wyliczeniu spornego wskaźnika według MSSF (Międzynarodowych Standardów Sprawozdawczości Finansowej), zaś Zamawiający określił w tym zakresie sposób wyliczenia w SWZ, według ustawy o rachunkowości, które są odmienne, a ten drugi korzystniejszy dla Wykonawców. W dalszej kolejności, Izba wskazuje, że w przedmiotowej sprawie odmiennie niż w przywołanej powyżej, Zamawiający przedstawił dostateczną ilość ważkich argumentów i wykazał na jakiej podstawie ustalony wskaźnik powinien być traktowany, jako minimalny dla oceny wiarygodności Wykonawcy. Przedstawił stanowisko wyrażone w opracowaniu UZP i piśmiennictwie (trzech publikacjach). Uzasadnił, że oczekiwany minimalny pułap wskaźnika jest zgodny z jego potrzebami wynikającymi z wartości zamówienia (na prawie 370 mln PLN netto, ponad 455 mln PLN brutto). Dodatkowo, Zamawiający i Doraco Sp. z o.o., wskazali na specyfikę zamówienia, prace w zakresie prac hydrotechnicznych, kluczowy charakter inwestycji o podstawowym znaczeniu dla gospodarki narodowej, logistyki, konieczność zachowania ciągłości ruchu statków i przeładunków, jak również wskazywał na rozprawie Zamawiający istotne znaczenie inwestycji dla szeroko pojętej obronności kraju. Ryzyko więc utraty płynności, finansowej jest podwyższone i nie może być porównywalne z inwestycją typu kubaturowego (przywołanej przez Odwołującego w odwołaniu). Przy czym, Zamawiający i Doraco Sp. z o.o. wykazali także różnice między planowaną inwestycją Zamawiającego, a inwestycją przywołaną w odwołaniu (Rozbudowa terminalu pasażerskiego Kraków Airport etap I – część T6) (m.in. przeliczenie wskaźnika według MSSF /Międzynarodowych Standardów Sprawozdawczości Finansowej/ a nie ustawy o rachunkowości).

Należy też zauważyć, że w przywołanym wyroku KIO 3249/26, Izba powołuje się na inwestycje Odwołującego (str. 15), takie same, jak w tabeli tego odwołania (str. 5). W tym jednak przypadku, te przywołane w odwołaniu inwestycje nie przewyższają wartości planowanej inwestycji (na prawie 370 mln PLN netto), odmiennie niż w sprawie o sygn. akt: KIO 3249/26 (tam inwestycja był na 32 mln – str. 14 i 15 uzasadnienia). Izba uznaje, że okoliczności przedmiotowej sprawy (chociażby tam wskaźnik był na poziomie 1,5 tu na poziomie 1,2), skala zamówienia (zgodnie z wartościami podanymi powyżej) jest zgoła odmienna od przywołanej w odwołaniu.

Należy też zauważyć, że Izba sposób rozliczenia kontraktu nie uznaje za argument za obniżeniem wskaźnika. Po pierwsze, dlatego, że wartość szacunkowa zamówienia w sprawie o sygn. akt: KIO 3249/26 (to 32 mln PLN), a planowanej inwestycji to prawie 370 mln PLN netto, czyli miesięczne koszty /przy 24 miesiącach/, to ponad 15 mln miesięcznie (zgodnie zaś z wyrokiem o sygn. akt: KIO 3249/26 - miesięcznie koszt w granicach 1,5 mln – str. 14 uzasadnienia). Po drugie, Izba zgadza się z wyrokiem KIO z 22.03.2016 r., sygn. akt: KIO 317/16, KIO 320/16, KIO 327/16, KIO 328/16, w zakresie uzasadnienia dla KIO 327/16, że nie można wykluczyć wpływu na płynność finansową innych zobowiązań. To orzeczenie odnosiło się do zakresu wskaźnika od 1,2 do 2, a uznało, że wskaźnik 1, 4, jako mieszczący się w dolnej granicy zakresy tego wskaźnika (str. 36 uzasadnienia). Stwierdzając, że: „Poziom tego wskaźnika nie może zatem utrudniać w sposób nadmierny dostępu wykonawców do udziału w postepowaniu, którzy posiadają stabilna sytuacje finansowa, a tym samym mogą zapewnić prawidłową realizacje przedmiotu zamówienia.” .

Odnośnie, kwestii oczekiwanego okresu utrzymania wskaźnika bieżącej płynności finansowej, Izba uznaje, że redukcja wnioskowana przez Odwołującego jest niezasadna. Po pierwsze, nie chodzi tylko o to, że wymóg nieprzerwanej płynności eliminuje ryzyko sztucznego upiększenia bilansu ("window dressingu") i daje pewność kondycji finansowej podmiotu, ale także wynika z czasookresu realizacji zadania, ewentualnego aneksowania, czy też czasookresu rękojmi i gwarancji. Oczekiwany 3 letni okres jest zgodny z wiadomym rozporządzeniem oraz przywołanym opracowaniem UZP. Nadto, Izba zgadza się ze stanowiskiem - Doraco Sp. z o.o., że skoro wartość analityczna pomiaru dokonanego w jednym punkcie czasu jest ograniczona, to remedium stanowi zwielokrotnienie liczby punktów pomiarowych, czyli badanie trzech kolejnych dni bilansowych, nie zaś ich redukcja. Skala i specyfika zamówienia, czyni konieczność ustrzegnięcia się nawet przed chwilowym zaburzeniem płynności finansowej. Izba stoi także na stanowisku, że Odwołujący może zawrzeć konsorcjum, celem spełnienia wymogów Zamawiającego, jak wynika z dowodów załączonych do przystąpienia Strabag Sp. z o.o., w przeszłości robili to z powodzeniem inni Wykonawcy.

Izba uważa, że skala zamówienia i jego specyfika, znaczenie logistyczne, nie dają podstawy do prostych wniosków Odwołującego o standardowej argumentacji przedstawionej na rozprawie przez Zamawiającego. Z tych względów, wobec istotnych różnić, co do okoliczności faktycznych, przede wszystkim skali, specyfiki zamówienia, ale także dowodów złożonych przez Zamawiającego i Przystępującego Strabag Sp. z o.o., Izba przedstawiła odmienne stanowisko niż w wyroku KIO 06.08.2026 r., sygn. akt: KIO 3249/26.

Izba przypomina, że warunek musi abstrahować od sytuacji konkretnego Wykonawcy, nie musi mieć charakteru absolutnego i dopuszczać wszystkich Wykonawców na rynku i co do istoty zawsze eliminuje pewne grono Wykonawców. Ze złożonych dowodów wynika, że Zamawiający mimo stosowania spornego wskaźnika w prowadzonych postępowaniach nie narzekał na brak ofert, relatywnie do skali poszczególnych zadań. Nie można też w żaden sposób zaprzeczyć, że zamówienia ogłaszane przez Zamawiającego mają swoją specyfikę wynikającą chociażby z prac o charakterze hydrotechnicznym, co w pewien sposób wpływ także na krąg Wykonawców, choć w ocenie Izby, na przykładzie - „Przebudowa Nabrzeża Pomocniczego w Porcie Gdynia” wcale to nie uniemożliwia udziały innych Wykonawców niż dotychczas, chociażby poprzez startowanie w ramach konsorcjum.

Odwołujący, uważa, że wskaźnik na poziomie „1” jest wskaźnikiem bezpiecznym i nie oznacza problemów z wypłacalnością w przypadku dużych spółek budowlanych, Izba zwraca jednakże uwagę, że nie zostało to w żaden sposób wykazane, a Zamawiający oparł się na stanowisku UZP, piśmiennictwie, znanym mu orzecznictwie (wyrok KIO z 19.12.2012 r., sygn. akt: KIO 2629/12) oraz wartości i specyfice zamówienia, znaczeniu logistycznym dla gospodarki i bezpieczeństwa kraju. Nadto, odmienny był stan faktyczny niż przy wydawaniu wyroku KIO 06.08.2026 r., sygn. akt: KIO 3249/26, a nawet część argumentacji tam powołanej uległa zdezaktualizowaniu i nie może mieć zastosowania w okolicznościach przedmiotowej sprawy. Izba zwraca uwagę, że zasada proporcjonalności przy określaniu warunków udziału w postępowaniu oznacza, że warunki udziału w postępowaniu opisane przez Zamawiającego muszą być uzasadnione w odniesieniu do konkretnych warunków danego zamówienia, w tym w szczególności – wartości zamówienia, charakterystyki i specyfiki przedmiotu zamówienia, zakresu zamówienia, stopnia jego złożoności oraz warunków realizacji. Warunki udziału w postępowaniu powinny być określone na minimalnym poziomie, tj. nie powinny ograniczać dostępu do zamówienia wykonawcom dającym rękojmię jego należytego wykonania. Tak też wskazuje wyrok KIO 06.08.2026 r., sygn. akt: KIO 3249/26 na str. 14, gdzie stwierdza się, że: „(…) przyjmując prezentowane w stanowiskach tezy o potrzebie indywidulanej oceny wskaźnika z uwzględnieniem warunków realizacji danej inwestycji (wartości, okresu realizacji, zasad płatności) jako istotnie wyznaczające kierunek badania, to stanowisko odwołującego zasługuje na uwzględnienie (…)”.

Przy czym, Izba uznała, że w tym postępowaniu, w tych okolicznościach przedmiotowej sprawy, przy uwzględnieniu złożonych dowodów, ta zasada nie została naruszona, a postawiony warunek daje rękojmie prawidłowej realizacji zamówienia i nie ogranicza konkurencji.

Biorąc powyższe pod uwagę, Izba uznała jak na wstępie.

W tym stanie rzeczy, Izba oddaliła odwołanie na podstawie art. 553 zdanie pierwsze i art. 554 ust. 1 pkt 1 Pzp oraz orzekła jak w sentencji.

Koszty postępowania

O kosztach postępowania orzeczono z uwzględnieniem przywołanych poniżej przepisów, w tym także w oparciu o § 8 ust. 2 pkt 1) rozporządzenia wskazanego poniżej. Jednocześnie, obciążając kosztami Odwołującego.

O kosztach postępowania orzeczono stosownie do wyniku na podstawie art. 557 Pzp oraz art. 575 Pzp, z uwzględnieniem postanowień Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie szczegółowych rodzajów kosztów postępowania odwoławczego, ich rozliczania oraz wysokości i sposobu pobierania wpisu od odwołania z dnia 30 grudnia 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 2437) .

Wobec powyższego, o kosztach postępowania odwoławczego orzeczono, jak w sentencji.